Khi con trẻ bị bệnh, với tâm lý lo lắng và xót con, nhiều bậc phụ huynh thường tìm mọi cách để trẻ nhanh chóng khỏi bệnh. Tuy nhiên, việc tự ý chẩn đoán và tự ý mua thuốc về điều trị cho trẻ là một thực trạng đáng báo động hiện nay, thường được y học gọi là hiện tượng “tự ý dùng thuốc cho trẻ”.
Từ xưa đến nay, bản năng tự bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình luôn tồn tại. Nhưng trong y khoa hiện đại, đặc biệt là nhi khoa, việc tự làm bác sĩ cho con có thể đi kèm những rủi ro cực kỳ nguy hiểm.
Vì sao cha mẹ thường tự ý kê đơn cho con?
Thực tế, có rất nhiều nguyên nhân khiến các bậc phụ huynh tự tin làm “bác sĩ gia đình” thay vì đưa con đến bệnh viện:
- Áp lực tại các bệnh viện: Tình trạng quá tải tại các cơ sở nhi khoa cùng việc thiếu hụt nhân viên y tế khiến nhiều phụ huynh ngại cảnh xếp hàng chờ đợi lâu.
- Khó khăn về kinh tế: Chi phí khám chữa bệnh, tiền thuốc men đắt đỏ vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn.
- Rào cản địa lý: Ở các vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận cơ sở y tế gặp nhiều hạn chế. Việc mua thuốc tại các hiệu thuốc gần nhà trở thành giải pháp nhanh gọn nhất.
- Sự bùng nổ thông tin: Sự phổ biến của các kiến thức chăm sóc sức khỏe trên sách báo, internet và mạng xã hội khiến cha mẹ dễ rơi vào bẫy “ảo tưởng”, tự tin tự chữa bệnh cho con dựa trên kinh nghiệm tìm kiếm được.
Các hình thức “tự làm bác sĩ” phổ biến của phụ huynh
1. Tự ý chẩn đoán và mua thuốc
Thay vì đưa con đi khám, không ít cha mẹ chỉ nhìn vào triệu chứng bên ngoài rồi tự suy đoán bệnh và ra nhà thuốc mua thuốc điều trị. Đối với những rối loạn nhẹ, các loại thuốc không kê đơn có thể giúp giảm triệu chứng tạm thời. Tuy nhiên, đây cũng chính là mầm mống dẫn đến việc lạm dụng thuốc bừa bãi.
 |
| Nhiều bậc cha mẹ muốn trẻ mau hết bệnh nên vô tình đã dùng thuốc quá liều cho trẻ. |
2. Sử dụng lại đơn thuốc cũ
Nhiều phụ huynh lưu lại các toa thuốc cũ và dùng lại khi thấy con có những triệu chứng “giống lần trước”. Điều này vô cùng nguy hiểm bởi dù triệu chứng tương tự, nguyên nhân gây bệnh có thể hoàn toàn khác nhau, hoặc bệnh cũ đã tiến triển sang mức độ nặng hơn đòi hỏi phác đồ điều trị mới.
3. Tự ý thay đổi liều lượng thuốc của bác sĩ
Dù đã được bác sĩ thăm khám và kê đơn, một số cha mẹ vẫn tự ý điều chỉnh liều lượng vì lo sợ tác dụng phụ của thuốc, ví dụ tự giảm số lần uống từ 3-4 lần xuống còn 1-2 lần mỗi ngày. Ngược lại, vì tâm lý nôn nóng muốn con nhanh khỏi, có người lại dồn liều, dùng quá liều hoặc dùng các dụng cụ đo lường thiếu chính xác như thìa ăn gia đình để đong si rô.
Hậu quả khôn lường đối với sức khỏe của trẻ
Theo các chuyên gia y tế, một đơn thuốc chỉ có giá trị cho một cá nhân cụ thể vào một thời điểm nhất định. Việc cha mẹ tự ý dùng thuốc cho con có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng:
- Bệnh tình nghiêm trọng hơn: Thuốc không đúng bệnh khiến trẻ không những không khỏi mà còn lỡ mất “thời gian vàng” để điều trị đúng cách.
- Kháng thuốc và quá liều: Cân nặng của trẻ thay đổi theo thời gian, việc áp dụng liều lượng cũ hoặc tự đong thuốc không chuẩn xác dễ gây quá liều hoặc không đủ liều điều trị.
- Biến chứng nguy hiểm đến tính mạng: Tự ý dùng kháng sinh mạnh cho trẻ khi chỉ bị cảm, sốt thông thường có thể dẫn đến các tác dụng phụ nguy hại. Thực tế đã ghi nhận trường hợp trẻ tử vong do thiếu máu bất sản sau thời gian dài dùng kháng sinh Chloramphenicol (Tifomycine) bừa bãi.
Lời khuyên từ chuyên gia Nhi khoa
Để bảo vệ sức khỏe của con em mình, các bậc phụ huynh cần tuân thủ tuyệt đối các nguyên tắc sau:
- Luôn tuân thủ chỉ dẫn và liều lượng thuốc do bác sĩ chỉ định.
- Tuyệt đối không tự ý dùng lại đơn thuốc cũ hoặc dùng đơn thuốc của trẻ khác.
- Khi trẻ có dấu hiệu bất thường, ngay cả với các bệnh tưởng chừng như đơn giản như cúm, sởi, nhiễm siêu vi, cha mẹ vẫn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và nhận lời khuyên chuyên khoa tốt nhất.
ThS.BS Đinh Thạc
(Bệnh viện Nhi Đồng 1)
