Hiện nay, có rất nhiều người, đặc biệt là người lớn tuổi, thường truyền tai nhau về việc tự ý uống aspirin hằng ngày để phòng ngừa các bệnh lý tim mạch và đột quỵ mà không hề có sự chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Thêm vào đó, thông tin về việc uống aspirin ngừa ung thư đại trực tràng khi bước qua tuổi 40 càng khiến nhiều người đổ xô tìm mua loại thuốc này. Vậy thực chất liệu pháp này có mang lại lợi ích sức khỏe như mong đợi hay ẩn chứa nhiều hiểm họa khôn lường?
Cảnh báo: Không tự ý uống aspirin để “bổ tim”
Bên cạnh ba tác dụng quen thuộc là giảm đau, hạ sốt và chống viêm, aspirin (axít acetylsalicylic) còn có khả năng chống kết tập tiểu cầu, ngăn không cho các tế bào máu đông tụ lại với nhau. Chính vì tác dụng thứ tư này, việc sử dụng aspirin cần phải cực kỳ thận trọng. Thuốc tuyệt đối chống chỉ định cho bệnh nhân sốt xuất huyết hoặc phụ nữ mang thai trong 3 tháng cuối thai kỳ do nguy cơ cao gây băng huyết.
Tuy vậy, nhờ đặc tính chống đông máu, aspirin trở thành một “vũ khí” đắc lực giúp ngăn ngừa cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu. Trong y học, bác sĩ thường chỉ định aspirin cho một số trường hợp cụ thể sau:
- Ngăn ngừa tái phát nhồi máu cơ tim: Sử dụng liều từ 75mg – 325mg/ngày, có thể kết hợp với các thuốc giãn mạch hoặc tan huyết khối theo chỉ định.
- Phòng ngừa tai biến mạch máu não: Giảm tối đa nguy cơ đột quỵ ở những người có tiền sử thiếu máu cục bộ tạm thời.
- Phòng biến biến sau phẫu thuật tim: Dùng cho người đặt van tim nhân tạo hoặc làm cầu nối chủ – vành.
Dù có hiệu quả cao trong điều trị nhưng các chuyên gia tim mạch hàng đầu, bao gồm Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, khuyến cáo không được tự ý dùng aspirin để phòng ngừa tiên phát (tức là dùng khi chưa có bệnh lý tim mạch rõ ràng). Việc lạm dụng aspirin dài hạn ở người khỏe mạnh lợi bất cập hại, dễ dẫn đến các tác dụng phụ nghiêm trọng như viêm loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, hen suyễn chuyển biến nặng. Do đó, muốn bảo vệ tim mạch, bạn cần đi khám để nhận tư vấn chính xác nhất từ bác sĩ.
Uống aspirin ngừa ung thư đại trực tràng: Lợi hay hại?
| Cho đến nay, y học vẫn chưa đưa ra bất kỳ hướng dẫn chính thức nào về việc dùng aspirin để ngăn ngừa ung thư đại trực tràng rộng rãi. |
Nhiều nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng aspirin và nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có thể ức chế enzyme COX-2 – tác nhân gián tiếp kích thích tế bào ác tính phát triển ở ruột già. Tuy nhiên, các kết quả lâm sàng vẫn còn nhiều tranh cãi. Một số khảo sát cho thấy thuốc không có tác dụng bảo vệ rõ rệt, trong khi số khác ghi nhận tỷ lệ giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng chỉ dao động từ 30% đến 60%.
Gần đây, một nghiên cứu công bố trên tạp chí danh tiếng The Lancet cho thấy việc uống aspirin liều thấp (75mg/ngày) liên tục trong 5 năm có thể làm giảm tỷ lệ tử vong do ung thư. Tuy nhiên, mặt tối của liệu pháp này là nguy cơ chảy máu dạ dày tăng cao. Ước tính cứ 1.000 người dùng thuốc thì có 1 người gặp biến chứng xuất huyết nguy hiểm. Chính vì vậy, việc tự ý uống aspirin ngừa ung thư khi không có hướng dẫn từ cơ quan y tế uy tín là hành động vô cùng mạo hiểm.
Lưu ý sống còn khi sử dụng aspirin
Tuyệt đối không uống aspirin khi bụng đóiDo aspirin có bản chất là một axit, việc uống thuốc khi dạ dày trống rỗng sẽ trực tiếp tàn phá lớp niêm mạc, gây viêm loét nghiêm trọng. Thời điểm lý tưởng nhất để uống thuốc là ngay sau bữa ăn no để thức ăn làm chất đệm bảo vệ dạ dày. Bên cạnh đó, cần phân biệt rõ biệt dược Aspirin pH8 (viên bao tan ở ruột chứa liều cao 500mg). Loại này chỉ được dùng để hạ sốt, giảm đau, kháng viêm khớp, tuyệt đối không dùng cho mục đích tim mạch. Người bệnh cũng không được tự ý bẻ đôi hoặc nghiền nát viên Aspirin pH8 vì sẽ làm mất đi màng bao kháng axit, khiến dạ dày bị tổn thương nghiêm trọng. Nếu cần dùng liều thấp (75mg – 81mg) để phòng ngừa tim mạch, hãy sử dụng các dạng bột hòa tan chuyên biệt dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ. |
