Kỳ I: Những kiểu đau đầu cảnh báo bệnh u não nguy hiểm
(ĐTĐ) – Nhiều chuyên gia phẫu thuật sọ não thường trăn trở trước những ca u não nhập viện khi đã quá muộn. Lúc này, việc can thiệp y khoa trở nên vô cùng phức tạp và để lại nhiều biến chứng nghiêm trọng. Vậy làm sao để nhận biết sớm những “tín hiệu cầu cứu” đầu tiên từ cơ thể, đặc biệt là tình trạng đau đầu do u não?
1. Đau đầu – Phản xạ cảnh báo nhạy cảm của cơ thể
Đau đầu là một triệu chứng mang tính chủ quan, có biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào cơ địa, tâm lý và nhận thức của từng bệnh nhân. Tuy nhiên, y học đã chứng minh các kiểu đau đầu do u não thường mang đặc điểm nhận diện rất riêng. Việc hiểu rõ những dấu hiệu này giúp người bệnh chủ động thăm khám sớm. Từ đó, bác sĩ thần kinh có thể chỉ định kịp thời các phương pháp chẩn đoán hiện đại như chụp CT, MRI và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp (phẫu thuật, xạ trị…).
Đau đầu kéo dài có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nguy hiểm ở não
2. Các triệu chứng đau đầu do u não điển hình
Dù khối u xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trong não, cơn đau đầu do u não thường mang một số đặc điểm chung dưới đây:
- Tính chất đau: Đau âm ỉ, nhức nhối, đau tức nặng nề chứ không đau nhói theo nhịp mạch đập.
- Cường độ tăng dần: Cơn đau xuất hiện gần đây với tần suất và mức độ ngày một nghiêm trọng hơn, hoàn toàn không đáp ứng với các loại thuốc giảm đau thông thường.
- Thời điểm đau: Đau nhiều nhất vào lúc sáng sớm ngay khi vừa thức dậy, kéo dài vài phút đến vài giờ rồi giảm dần. Ở giai đoạn muộn, đau có thể hành hạ người bệnh cả vào ban đêm.
- Yếu tố tăng nặng: Cơn đau dữ dội hơn khi có các tác động cơ học như ho, hắt hơi, rặn đại tiện, gắng sức hoặc thay đổi tư thế đầu đột ngột.
- Biểu hiện đi kèm: Khi áp lực nội sọ tăng cao, người bệnh có thể gặp các cơn đau dữ dội đột ngột, kèm theo lú lẫn, rối loạn hành vi hoặc co cứng vùng cổ gáy (cảnh báo thoát vị hạnh nhân tiểu não). Vị trí đau ban đầu thường cố định tại vùng có khối u, sau đó lan rộng ra toàn bộ đầu.
3. Mối liên hệ mật thiết giữa vị trí u não và kiểu đau đầu
Phát hiện khối u não thông qua kỹ thuật chụp cộng hưởng từ (MRI)
Mỗi vị trí khối u trong hộp sọ sẽ gây ra những biểu hiện lâm sàng đặc trưng:
- U dưới lều tiểu não (u hố sọ sau): Thường xuyên gây đau đầu vùng gáy và cổ cùng bên tổn thương, kèm theo co cứng cơ gáy khiến cổ bị vẹo sang một bên. Cơn đau dữ dội vào buổi sáng, đi kèm buồn nôn, chóng mặt và phù gai thị do tăng áp lực nội sọ sớm.
- U bán cầu tiểu não: Gây nôn mửa và mất thăng bằng. Khi khối u phát triển lớn chèn ép đường giữa, nó sẽ gây tắc nghẽn dòng chảy dịch não tủy.
- U thùy gian tiểu não: Khối u nằm ở đường giữa, gây triệu chứng đối xứng hai bên và dễ chèn ép vào não thất IV khi phát triển lớn.
- U não thất IV: Thường gây nôn ói dữ dội do kích thích trung tâm nôn ở hành tủy. Người bệnh hay bị cứng gáy, phải giữ đầu ở một tư thế cố định. Đặc biệt, hội chứng Brun có thể xuất hiện khiến người bệnh bị chóng mặt, đau đầu dữ dội, nôn mửa, khó thở, thậm chí ngất lịm khi thay đổi tư thế đột ngột từ nằm sang ngồi.
- U thân não: Thường không gây đau đầu hay tăng áp lực nội sọ ở giai đoạn đầu, nhưng gây liệt nửa người bên đối diện và tổn thương các dây thần kinh sọ.
- U lỗ chẩm: Gây đau đầu dữ dội vùng sau đầu và cổ kéo dài nhiều tháng, nhiều năm. Cơn đau tăng mạnh khi ho, hắt hơi hoặc vận động mạnh.
- U trên lều tiểu não (u bán cầu đại não): Tỷ lệ đau đầu ít hơn (chỉ khoảng 30-50%) do khoang chứa lớn. Người bệnh thường phát hiện qua các dấu hiệu thần kinh trước như động kinh, rối loạn cảm giác, mất ngôn ngữ hoặc mất khứu giác. Đau đầu thường khu trú ở vùng trán – thái dương cùng bên với khối u.
Xem tiếp Kỳ II: Những kiểu đau đầu khác >>
