Glôcôm, hay còn được gọi là bệnh thiên đầu thống trong dân gian, là một bệnh lý nguy hiểm về mắt với biểu hiện đặc trưng là những cơn đau đầu dữ dội một bên. Do triệu chứng đau đầu kèm theo các dấu hiệu ở mắt dễ bị nhầm lẫn với bệnh đau nửa đầu Migraine hoặc các bệnh lý thần kinh khác, việc nhận biết đúng bệnh là vô cùng quan trọng để tránh những biến chứng đáng tiếc.
Y học hiện đại định nghĩa glôcôm là một nhóm bệnh lý phức tạp do nhiều nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh khác nhau gây ra. Đặc điểm chung của nhóm bệnh này khi tiến triển đến giai đoạn toàn phát là sự gia tăng nhãn áp quá mức chịu đựng của mắt. Tình trạng này kéo dài sẽ gây lõm và teo thị thần kinh, từ đó dẫn đến tổn hại thị trường nghiêm trọng và không thể phục hồi.
Glôcôm nguyên phát được chia làm hai thể lâm sàng chính với cơ chế bệnh sinh và triệu chứng hoàn toàn khác biệt: glôcôm góc đóng nguyên phát và glôcôm góc mở nguyên phát.
Cơn đau đầu dữ dội một bên có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh Glôcôm
1. Glôcôm góc đóng nguyên phát
Cơn glôcôm góc đóng cấp tính điển hình:
– Hoàn cảnh khởi phát: Bệnh thường xuất hiện đột ngột vào buổi chiều tối, khi bệnh nhân đang tập trung cúi xuống đọc sách, hoặc xuất hiện sau những cú sốc, sang chấn tâm lý mạnh.
– Triệu chứng lâm sàng: Bệnh nhân đột ngột cảm thấy đau nhức mắt dữ dội từng cơn, cơn đau lan nhanh lên nửa đầu cùng bên. Đi kèm với đó là hiện tượng nhìn đèn thấy quầng xanh đỏ như cầu vồng, buồn nôn hoặc nôn mửa, mắt đỏ sẫm và nhìn mờ rõ rệt. Thị lực có thể suy giảm nghiêm trọng từ mờ sương cho đến mức chỉ còn đếm được ngón tay hoặc thấy bóng bàn tay. Khi sờ tay vào mắt, người bệnh sẽ cảm nhận nhãn cầu căng cứng như hòn bi.
Khi xuất hiện các triệu chứng cấp tính trên, người bệnh cần lập tức đến cơ sở y tế chuyên khoa gần nhất để được khám, đo nhãn áp và xử trí kịp thời nhằm giảm đau và bảo vệ thị lực.
Phương pháp điều trị:
Việc điều trị cơn glôcôm góc đóng cấp tính phải được thực hiện khẩn trương nhằm hạ nhãn áp khẩn cấp, giảm đau và an thần cho bệnh nhân.
– Tại mắt: Tra dung dịch pilocarpin 1%-2% với tần suất 1 giờ/lần. Khi nhãn áp đã hạ, duy trì tra thuốc 3-4 lần/ngày.
– Toàn thân: Uống acetazolamid 0,25g từ 2-4 viên/24 giờ. Trường hợp bệnh nhân nôn nhiều không thể uống, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm tĩnh mạch diamox 500mg (1 ống).
Cần lưu ý rằng điều trị nội khoa chỉ là bước hỗ trợ chuẩn bị cho phẫu thuật. Tùy thuộc vào mức độ và giai đoạn bệnh để lựa chọn phương pháp can thiệp ngoại khoa phù hợp. Nếu bệnh nhân đến sớm, nhãn áp kiểm soát tốt bằng thuốc tra và góc tiền phòng đóng dưới 180 độ, bác sĩ sẽ chỉ định cắt mống mắt chu biên bằng laser hoặc phẫu thuật. Phương pháp phẫu thuật lỗ dò được áp dụng khi bệnh nhân đến muộn và góc tiền phòng vẫn đóng trên 180 độ dù đã dùng thuốc.
Nếu không được can thiệp kịp thời, các cơn kịch phát của glôcôm góc đóng sẽ tái diễn liên tục, hủy hoại dần dây thần kinh thị giác và dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.
2. Glôcôm góc mở nguyên phát
Triệu chứng lâm sàng:
– Trái ngược với thể góc đóng, glôcôm góc mở nguyên phát tiến triển vô cùng âm thầm và chậm rãi. Thị lực trung tâm của người bệnh thường được bảo tồn rất tốt cho đến giai đoạn muộn. Do đó, người bệnh hầu như không nhận ra thị lực của mình đang suy giảm cho tới khi tổn thương thị thần kinh và thị trường đã quá nặng.
– Phần lớn bệnh nhân không hề có cảm giác đau nhức mắt. Một vài trường hợp đôi khi chỉ cảm thấy mỏi mắt, căng tức nhẹ thoáng qua hoặc nhìn mờ như có màn sương mỏng rồi tự hết. Những biểu hiện mơ hồ này khiến người bệnh dễ dàng bỏ qua.
Phương pháp điều trị:
Mục tiêu tối thượng của điều trị glôcôm góc mở là kiểm soát và duy trì nhãn áp ở mức an toàn nhằm ngăn ngừa tổn hại thêm cho thị thần kinh. Phương pháp điều trị được lựa chọn phải đảm bảo an toàn và ít ảnh hưởng nhất đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Quá trình điều trị luôn bắt đầu bằng việc dùng thuốc tra tại chỗ hoặc can thiệp laser. Phẫu thuật chỉ là giải pháp cuối cùng khi các biện pháp trên không mang lại hiệu quả.
Các nhóm thuốc tra mắt điều trị glôcôm góc mở phổ biến hiện nay bao gồm:
– Nhóm hủy beta-adrenergic: Giúp giảm tiết thủy dịch (ví dụ: betoptic 0,25% hoặc 0,5%, timolol 0,25% hoặc 0,5%…).
– Nhóm cường adrenergic: Tăng cường lưu thông thủy dịch qua vùng bè và màng bồ đào – củng mạc (ví dụ: epinephrin 0,25% – 2%, alphagan P 0,15%…).
– Nhóm cường cholinergic: Co rút cơ thể mi giúp tăng lưu thông thủy dịch (ví dụ: pilocarpin 0,5% – 4%).
– Nhóm prostaglandin: Tác dụng hạ nhãn áp mạnh mẽ thông qua tăng lưu thông thủy dịch đường màng bồ đào – củng mạc (ví dụ: travatan 0,004%, lumigan 0,03%…).
Việc điều trị bằng thuốc tra đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt suốt đời và tái khám định kỳ 3-6 tháng/lần dưới sự giám sát của bác sĩ nhãn khoa. Đối với những bệnh nhân gặp khó khăn về kinh tế hoặc ở vùng sâu vùng xa không có điều kiện tái khám thường xuyên, phẫu thuật sẽ được cân nhắc sớm hơn.
3. Chế độ theo dõi sau điều trị
Theo dõi định kỳ chính là chìa khóa quyết định sự thành công trong việc kiểm soát bệnh thiên đầu thống. Bệnh nhân sau phẫu thuật cần thực hiện kiểm tra mắt và đo nhãn áp 3 tháng/lần trong năm đầu tiên, sau đó duy trì đều đặn 6 tháng đến 1 năm/lần. Đối với bệnh nhân điều trị duy trì bằng thuốc tra, cần đi khám và đo nhãn áp 2 tháng/lần, đồng thời kiểm tra thị trường và đáy mắt định kỳ mỗi 3-6 tháng. Khi phát hiện nhãn áp có xu hướng tăng, bác sĩ sẽ kịp thời điều chỉnh phác đồ thuốc để đưa nhãn áp trở lại ngưỡng an toàn.
Originally posted 2010-12-18 02:44:25.
