Thực trạng lạm dụng thực phẩm chức năng cho trẻ hiện nay
Làm thế nào để bổ sung vi chất dinh dưỡng giúp con hay ăn chóng lớn, phát triển toàn diện? Đây là nỗi trăn trở lớn nhất của bất kỳ bậc làm cha làm mẹ nào. Tuy nhiên, chính tâm lý lo lắng thái quá đã khiến nhiều phụ huynh tìm đến các loại thực phẩm chức năng (TPCN) như một thứ “thần dược”. Họ tự ý mua và cho con uống vô tội vạ với suy nghĩ sai lầm: “không bổ ngang thì cũng bổ dọc”. Liệu việc lạm dụng thực phẩm chức năng cho trẻ này có thực sự mang lại hiệu quả hay lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại?
Chế độ dinh dưỡng cân đối quan trọng hơn mọi loại thực phẩm chức năng
Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, Nguyên Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai, chế độ dinh dưỡng hàng ngày đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của trẻ. Trong y học nhi khoa luôn có nguyên tắc cốt lõi: “Cái bếp đi trước, tủ thuốc đi sau”.
PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng khuyến cáo không nên lạm dụng TPCN cho trẻ.
PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng nhấn mạnh, TPCN nằm ở ranh giới giữa thực phẩm thông thường và thuốc. Việc sử dụng dòng sản phẩm này sao cho đạt hiệu quả thực sự là bài toán không hề đơn giản. TPCN thường có giá thành đắt hơn thuốc điều trị rất nhiều. Nếu không biết cách sử dụng hợp lý, cha mẹ sẽ lãng phí một khoản chi phí cực kỳ lớn thay vì dùng số tiền đó để đầu tư vào nguồn thực phẩm tươi ngon, giàu dinh dưỡng hàng ngày như thịt, cá, sữa… cho trẻ.
Hiện nay, thị trường ngập tràn các loại TPCN được quảng cáo có cánh như giúp tăng chiều cao, bổ sung vi chất dinh dưỡng, hỗ trợ tiêu hóa hay tăng cường hệ miễn dịch. PGS. Dũng cho biết, Bộ Y tế đã ban hành quy định nghiêm cấm kê TPCN vào đơn thuốc. Đây là một quy định tiến bộ giúp người dân có cái nhìn đúng đắn và tự chủ hơn trong việc lựa chọn. Dù có nhiều loại TPCN tốt, nhưng nếu lạm dụng mà thiếu kiến thức khoa học thì lợi bất cập hại. Với trẻ nhỏ có chế độ ăn uống khoa học và hấp thu tốt, việc bổ sung thực phẩm chức năng là hoàn toàn không cần thiết.
Khi nào cha mẹ mới nên bổ sung thực phẩm chức năng cho trẻ?
Chuyên gia Nhi khoa khuyến cáo, cha mẹ chỉ nên cân nhắc cho trẻ sử dụng thực phẩm chức năng trong hai trường hợp cụ thể sau:
- Trẻ mắc các bệnh lý mạn tính cần điều trị dài ngày (như ung thư, suy thận…).
- Trẻ bị thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng, cơ thể kém hấp thu qua đường tiêu hóa thông thường.
Trước khi quyết định sử dụng bất kỳ loại TPCN nào cho con, phụ huynh bắt buộc phải tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa. Các bác sĩ sẽ đánh giá xem trẻ thực sự thiếu hụt chất gì, tình trạng sức khỏe ra sao để tư vấn loại sản phẩm phù hợp nhất. Việc tự ý sử dụng bừa bãi không chỉ gây tốn kém tiền bạc mà còn trực tiếp đe dọa đến sức khỏe của trẻ.
Cảnh báo những nguy hiểm khó lường từ việc lạm dụng TPCN
PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng chia sẻ một trường hợp thực tế đáng lo ngại: “Trên thị trường hiện có loại TPCN có công thức tương tự như Oresol (một loại thuốc bù nước hiệu quả cho trẻ bị tiêu chảy). Thông thường, Oresol được đóng gói để pha với lượng nước lớn từ 200ml đến 1000ml để bù nước cho bé. Thế nhưng loại TPCN này lại được đóng gói dạng ống chỉ 10ml. Nếu trẻ bị tiêu chảy mất nước nghiêm trọng mà cha mẹ lại cho dùng loại TPCN này thì không thể bù đủ nước, thậm chí nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng do nhầm lẫn TPCN với thuốc điều trị”.
Cần nhớ rằng, thực phẩm chức năng chỉ là sản phẩm bổ sung một số vi chất, vitamin và tuyệt đối không thể thay thế cho bữa ăn hàng ngày, càng không thể thay thế thuốc chữa bệnh. Việc lạm dụng quá nhiều loại TPCN cùng lúc với thuốc điều trị vừa khiến trẻ sợ hãi khi phải uống quá nhiều, vừa làm tăng nguy cơ dị ứng. Đồng thời, điều này dễ khiến cha mẹ chủ quan, lơ là việc xây dựng thực đơn dinh dưỡng tự nhiên hoặc quên cho trẻ uống thuốc điều trị theo đúng chỉ định của bác sĩ.
Hãy là những bậc phụ huynh thông thái, ưu tiên hàng đầu cho một chế độ dinh dưỡng tự nhiên, khoa học và chỉ sử dụng thực phẩm chức năng cho trẻ khi có chỉ định từ chuyên gia y tế.
D.Hải
