Chuyên gia tư vấn cách sơ cứu khi bị chấn thương do tập thể thao – SKDSNews

Tập luyện thể thao không đúng cách và nguy cơ chấn thương nguy hiểm

Tập luyện thể dục thể thao là phương pháp tuyệt vời để rèn luyện sức khỏe. Tuy nhiên, nếu thực hiện sai phương pháp, không khởi động kỹ hoặc vận động quá sức, bạn rất dễ đối mặt với những chấn thương nghiêm trọng. Tại Viện Chấn thương chỉnh hình thuộc Bệnh viện Việt Đức, mỗi ngày các bác sĩ phải thực hiện hàng chục ca phẫu thuật phức tạp do tai nạn tập luyện.

Để giúp bạn đọc có góc nhìn chuyên sâu và biết cách xử lý đúng đắn khi gặp sự cố, PGS.TS Nguyễn Mạnh Khánh – Phó Viện trưởng Viện Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Việt Đức đã có những chia sẻ vô cùng hữu ích về chủ đề này.

Thực trạng chấn thương thể thao: Con số báo động

PGS.TS Nguyễn Mạnh Khánh khuyến cáo về các trường hợp chấn thương khi vận động.

Phóng viên: Thưa PGS.TS Nguyễn Mạnh Khánh, thực trạng tiếp nhận bệnh nhân bị chấn thương do thể thao tại Viện Chấn thương chỉnh hình hiện nay diễn ra như thế nào?

PGS.TS Nguyễn Mạnh Khánh: Hiện nay, nhu cầu rèn luyện sức khỏe của người dân tăng cao kéo theo tỷ lệ chấn thương do tập luyện cũng gia tăng rõ rệt. Trước đây, các ca chấn thương do tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động chiếm phần lớn. Thế nhưng hiện tại, số ca khám do chấn thương thể thao đã tăng lên đáng kể, chiếm đến gần 50% tổng số bệnh nhân đến khám tại Viện.

Đáng chú ý, chấn thương không phân biệt tuổi tác. Chúng tôi đã điều trị từ những bé 7 – 8 tuổi bị bong gân, trẹo khớp cho đến các cụ già 60 tuổi bị chấn thương do đá bóng. Tuy nhiên, nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất là lứa tuổi từ 20 đến 40 tuổi, chiếm tới 70 – 80% tổng số ca chấn thương.

Những bộ môn thể thao dễ gây chấn thương và nguyên nhân cốt lõi

Phóng viên: Những môn thể thao nào có tỷ lệ chấn thương cao nhất và nguyên nhân do đâu, thưa ông?

PGS.TS Nguyễn Mạnh Khánh: Các môn thể thao mang tính đối kháng hoặc đòi hỏi chuyển động nhanh, mạnh như bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền, tennis… thường có tỷ lệ chấn thương rất lớn. Đáng chú ý, ngay cả những bộ môn tưởng chừng như nhẹ nhàng và dẻo dai như Yoga cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Vài năm gần đây, chúng tôi tiếp nhận nhiều ca chấn thương do tập Yoga sai tư thế dẫn đến căng cơ quá mức, rách sụn chêm, thậm chí đứt dây chằng.

Nguyên nhân chính dẫn đến các tình trạng này chủ yếu là do người tập không khởi động hoặc khởi động chưa kỹ, thực hiện sai tư thế hoặc cố gắng tập luyện quá sức chịu đựng của cơ thể.

Phân loại các mức độ chấn thương thể thao thường gặp

Phóng viên: Chấn thương thể thao có thể gây ra những biến chứng hoặc ảnh hưởng sức khỏe thế nào?

PGS.TS Nguyễn Mạnh Khánh: Tùy thuộc vào mức độ va chạm và tư thế chấn thương, chúng tôi chia làm các cấp độ sau:

• Mức độ nhẹ: Sưng nề phần mềm, gây đau nhức ê ẩm, cản trở sinh hoạt tạm thời.
• Mức độ trung bình: Giãn dây chằng quanh khớp, rách thớ cơ do căng cơ quá mức.
• Mức độ nặng: Đứt gân (phổ biến nhất là đứt gân gót chân Achilles khi dừng đột ngột lúc chạy), đứt dây chằng chéo trước/sau ở khớp gối, đứt dây chằng cổ chân hoặc rách khối cơ chóp xoay vai do tập tạ nặng.
• Mức độ cực kỳ nghiêm trọng: Trật khớp vai, gãy xương đòn, trật khớp cùng đòn… do va chạm trực tiếp trong các môn thể thao đối kháng.

Nguyên tắc sơ cứu chấn thương thể thao đúng chuẩn từ chuyên gia

Sơ cứu đúng cách giúp giảm thiểu tổn thương nghiêm trọng.

Phóng viên: Khi không may gặp chấn thương, người tập cần thực hiện sơ cứu như thế nào để tránh biến chứng?

PGS.TS Nguyễn Mạnh Khánh: Khi có bất kỳ dấu hiệu đau nhức hoặc sưng nề bất thường, người tập cần tuân thủ các nguyên tắc sơ cứu sau:

1. Dừng tập luyện ngay lập tức: Nghỉ ngơi hoàn toàn, tuyệt đối không cố gắng vận động tiếp tục.
2. Chườm lạnh: Đây là giải pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả đối với chấn thương phần mềm. Chườm lạnh giúp co mạch, giảm sưng và xoa dịu cơn đau nhanh chóng.
3. Cố định vùng chấn thương: Nếu nghi ngờ chấn thương nặng hoặc gãy xương, cần dùng nẹp hoặc băng chun để bất động vùng tổn thương. Ví dụ, chấn thương khớp gối cần nẹp thẳng chân để giảm chảy máu trong khớp và hạn chế đau đớn.
4. Đến cơ sở y tế chuyên khoa: Sau khi sơ cứu tạm thời, hãy đến ngay bệnh viện. Tránh tuyệt đối việc tự ý điều trị bằng các phương pháp dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng, điều này có thể khiến vết thương nhiễm trùng hoặc để lại dị tật vĩ vịnh viễn.