Vật lý trị liệu là phương pháp phục hồi chức năng hiện đại, giúp người bệnh cải thiện thể trạng và hồi phục nhanh chóng mà không cần lạm dụng thuốc. Trong số các kỹ thuật phổ biến như siêu âm trị liệu hay vận động trị liệu, việc ứng dụng dòng điện xung trong vật lý trị liệu nổi lên như một giải pháp đột phá, mang lại hiệu quả vượt trội lên hệ cơ, hệ thần kinh và mạch máu của cơ thể.
1. Điện xung trong vật lý trị liệu là gì?
Điện xung trị liệu là phương pháp sử dụng các dòng điện có tần số thấp và trung bình, gồm nhiều xung điện liên tiếp nhau để tác động lên cơ thể. Phương pháp này có khả năng giảm đau nhanh chóng và kích thích hệ thần kinh tạo nên các phản xạ co cơ tự nhiên.
Đặc điểm cơ bản của dòng điện xung bao gồm:
- Tên gọi của các dòng điện xung thường được đặt dựa theo hình dạng xung hoặc theo tên của nhà khoa học đã phát minh ra chúng.
- Cường độ dòng điện được xác định bằng biên độ trung bình của các xung điện đơn lẻ.
Phân loại dòng điện xung phổ biến hiện nay:
- Theo tần số: Gồm dòng điện xung tần số thấp và dòng điện xung tần số trung bình.
- Theo loại dòng điện: Gồm dòng điện xung một chiều và dòng điện xung xoay chiều.
- Theo chế độ phát xung: Được chia thành dòng điện xung liên tục, ngắt quãng, biến đổi biên độ, biến đổi tần số, hoặc kết hợp biến đổi cả biên độ lẫn tần số.
2. Tác dụng vượt trội của điện xung trong trị liệu
Nhờ cơ chế tác động sâu, dòng điện xung mang đến nhiều lợi ích thiết thực trong việc điều trị và giảm nhẹ triệu chứng của nhiều bệnh lý khác nhau:
- Giảm đau hiệu quả, giảm viêm, chống phù nề, giải phóng chèn ép dây thần kinh tại chỗ và tăng cường đào thải các chất chuyển hóa trung gian.
- Kích thích tuần hoàn máu cục bộ nhờ tác động trực tiếp lên hệ thống mạch máu.
- Hỗ trợ phục hồi nhanh chóng cho bệnh nhân sau chấn thương hoặc sau phẫu thuật xương khớp.
- Hỗ trợ điều trị đắc lực các bệnh lý cơ xương khớp mãn tính như thấp khớp, viêm khớp, thoái hóa khớp, viêm bao hoạt dịch…
- Điều trị các bệnh lý cột sống nguy hiểm như thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm cổ và thắt lưng.
- Kích thích phản xạ cơ ở người bệnh bị bại liệt (liệt nửa người hoặc liệt hai chi dưới).
- Ứng dụng liệu pháp ion hóa để điều trị đau dây thần kinh và đau gân.
- Hỗ trợ kéo dãn nhóm cơ bị co ngắn do tăng trương lực cơ.
- Kích thích hoạt động của cơ trơn trong các trường hợp đại tiểu tiện mất tự chủ.
3. Chỉ định và chống chỉ định khi sử dụng dòng điện xung
Để đảm bảo an toàn và tối ưu hóa hiệu quả điều trị, việc sử dụng dòng điện xung cần tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ định và chống chỉ định y khoa dưới đây.
Chỉ định sử dụng dòng điện xung ức chế (giảm đau, giảm co thắt)
- Giảm đau cấp và mãn tính cho bệnh nhân gặp chấn thương, viêm khớp dạng thấp, hội chứng cổ – vai – cánh tay, hội chứng thắt lưng hông, đau thần kinh liên sườn, đau do bệnh zona thần kinh…
- Giảm tình trạng co rút cơ đối với bệnh nhân bị liệt cứng do tổn thương thần kinh trung ương.
- Hạn chế phù nề sau chấn thương giai đoạn bán cấp và mãn tính.
- Điều hòa hiện tượng rối loạn tuần hoàn ngoại vi.
- Kháng viêm hiệu quả đối với các phản ứng viêm không do nhiễm khuẩn.
Chỉ định sử dụng dòng điện xung kích thích
- Kích thích tăng cường sức cơ và trương lực cơ cho người bị teo cơ, bại liệt, hoặc liệt do tổn thương dây thần kinh ngoại vi.
- Kích thích hoạt động của cơ vân và cơ trơn bị suy yếu trong các bệnh lý như giãn dạ dày, rối loạn vận động bàng quang, táo bón kinh niên…
Các trường hợp chống chỉ định tuyệt đối
- Bệnh nhân mắc bệnh tim mạch nặng, rối loạn tâm thần, mất cảm giác da hoặc có khối u ác tính.
- Người bệnh đang mang máy tạo nhịp tim trong người.
- Vùng da điều trị đang bị trầy xước, chảy máu hoặc có nguy cơ xuất huyết.
- Phụ nữ mang thai hoặc đang trong chu kỳ kinh nguyệt (tránh đặt điện cực ở vùng bụng và vùng thắt lưng).
4. Các tai biến có thể gặp và cách xử trí an toàn
Dù là phương pháp an toàn, việc thực hiện điện xung trị liệu vẫn có thể xảy ra một số rủi ro ngoài ý muốn nếu không tuân thủ đúng quy trình:
- Điện giật: Thường do thiết bị bị rò rỉ điện ra điện cực. Cách xử trí: Kỹ thuật viên phải lập tức ngắt nguồn điện và tiến hành các biện pháp sơ cứu khẩn cấp cho người bệnh. Để phòng ngừa, cần kiểm tra kỹ lưỡng máy móc trước khi điều trị.
- Cảm giác giật điện đột ngột: Xảy ra do núm điều chỉnh cường độ bị lỏng hoặc tăng giảm dòng điện quá nhanh. Người bệnh cần báo ngay cho bác sĩ khi có cảm giác bất thường và tuyệt đối không chạm vào vật dẫn điện xung quanh.
- Dị ứng dòng điện: Xuất hiện vết mẩn đỏ dưới vùng đặt điện cực, nguyên nhân thường do tấm vải bọc điện cực chưa được vệ sinh sạch sẽ.
- Bỏng da: Rất hiếm gặp, chủ yếu do phần kim loại của điện cực tiếp xúc trực tiếp lên da mà không có lớp đệm vải ẩm bảo vệ.
5. Có nên tự sử dụng máy điện xung tại nhà không?
Sau giai đoạn điều trị tích cực tại các cơ sở y tế, cơn đau cơ xương khớp vẫn có nguy cơ tái phát. Tuy nhiên, việc di chuyển liên tục đến phòng khám đôi khi gây bất tiện cho người bệnh. Do đó, các dòng máy vật lý trị liệu xung điện thế hệ mới với thiết kế nhỏ gọn, dễ thao tác đã ra đời, giúp người bệnh có thể chủ động tự chăm sóc sức khỏe và duy trì liệu trình điều trị ngay tại nhà một cách an toàn.
[products ids=9014,18111,12870,18071 colums=4]
