Hội chứng Guillain-Barré (hay còn gọi là bệnh viêm đa rễ và dây thần kinh cấp tính) là một dạng rối loạn tổn thương thần kinh ngoại biên tiến triển nhanh, ảnh hưởng trực tiếp đến rễ, dây thần kinh tủy sống và dây thần kinh sọ não.
Nguyên nhân kích hoạt và biểu hiện lâm sàng của hội chứng
Mặc dù nguyên nhân chính xác gây ra hội chứng Guillain-Barré vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn, các chuyên gia nhận thấy bệnh lý này thường khởi phát sau một đợt nhiễm trùng đường ruột (gây viêm dạ dày – ruột) hoặc nhiễm trùng đường hô hấp do vi khuẩn, virus từ vài ngày đến vài tuần. Một số ít trường hợp xuất hiện sau khi can thiệp ngoại khoa hoặc sử dụng thuốc hỗ trợ tiêu sợi huyết (như Streptokinase). Khi cơ thể bị virus hoặc vi khuẩn tấn công, hệ miễn dịch sẽ tạo ra kháng thể bảo vệ. Tuy nhiên, ở người mắc hội chứng này, hệ miễn dịch bị nhầm lẫn và tấn công trực tiếp vào bao myelin bọc quanh dây thần kinh, gây tổn thương tiêu hủy myelin từng đoạn và làm gián đoạn các xung động thần kinh. Bệnh được xác định là một hội chứng tự miễn, không di truyền và không có tính chất lây nhiễm.
Sự khác biệt giữa sợi thần kinh khỏe mạnh và sợi thần kinh bị tổn thương bao myelin
Triệu chứng lâm sàng điển hình của hội chứng này bắt đầu bằng cảm giác tê bì, châm chích như kiến bò ở các đầu chi, thường xuất hiện đầu tiên ở hai chân sau đó lan dần lên hai tay với tính chất đối xứng hai bên. Kèm theo đó, bệnh nhân sẽ nhận thấy các cơ yếu dần hoặc liệt vận động tăng tiến, gây khó khăn lớn trong việc di chuyển. Ở những trường hợp tiến triển nặng, người bệnh có thể bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên gây méo miệng, khó nuốt, ăn uống dễ bị sặc, mất khả năng ho khạc, khó thở và rối loạn nhịp tim đột ngột.
Các phương pháp chẩn đoán chuyên khoa cần thiết
Khi nhập viện, người bệnh sẽ được thăm khám lâm sàng chi tiết và thực hiện các kỹ thuật cận lâm sàng quan trọng để chẩn đoán xác định:
- Chọc dò dịch não tủy: Xét nghiệm dịch não tủy thường cho thấy hiện tượng phân ly đạm – tế bào (lượng protein tăng cao trong khi số lượng tế bào vẫn ở mức bình thường).
- Ghi điện cơ đồ (EMG): Giúp ghi nhận hình ảnh tốc độ dẫn truyền thần kinh suy giảm rõ rệt do tổn thương mất myelin.
Ngoài ra, các xét nghiệm bổ trợ khác như công thức máu, sinh hóa máu, chụp X-quang tim phổi và siêu âm ổ bụng cũng được chỉ định để kiểm tra toàn diện sức khỏe của bệnh nhân.
Phác đồ điều trị và chế độ chăm sóc phục hồi
Bệnh nhân cần được can thiệp điều trị càng sớm càng tốt (tốt nhất trong vòng 2 tuần đầu) để tăng cơ hội hồi phục hoàn toàn, đặc biệt là các ca bệnh nặng:
- Liệu pháp thay huyết tương: Tiến hành từ 4 – 6 đợt giúp loại bỏ nhanh các tự kháng thể hủy hoại bao myelin trong máu.
- Truyền Globulin miễn dịch (IVIG): Sử dụng kháng thể khỏe mạnh truyền qua đường tĩnh mạch nhằm trung hòa tự kháng thể gây bệnh.
- Chăm sóc hô hấp tích cực: Tiến hành hút đờm rãi, thở oxy hoặc hỗ trợ máy thở nếu xuất hiện triệu chứng suy hô hấp cấp.
- Chăm sóc triệu chứng: Nhỏ nước mắt nhân tạo bảo vệ giác mạc nếu có liệt mặt, đặt ống thông dạ dày nếu bệnh nhân khó nuốt, và sử dụng thuốc dự phòng loét dạ dày do stress.
Bên cạnh phác đồ điều trị chuyên khoa, người bệnh cần được xây dựng chế độ dinh dưỡng dễ tiêu, bù đủ nước và điện giải, đồng thời bổ sung các vitamin nhóm B để thúc đẩy quá trình tái tạo bao myelin. Việc tập vật lý trị liệu, xoa bóp cơ mặt và thay đổi tư thế thường xuyên là vô cùng cần thiết để chống teo cơ, cứng khớp và loét tì đè.
Hội chứng Guillain-Barré là một tình trạng cấp cứu thần kinh nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng do suy hô hấp hoặc ngừng tuần hoàn nếu không được phát hiện sớm. Tuy nhiên, nếu vượt qua được giai đoạn cấp tính nguy kịch và điều trị đúng hướng, có tới hơn 90% bệnh nhân phục hồi hoàn toàn chức năng vận động sau 6 tháng đến 1 năm.
Originally posted 2010-09-20 11:13:25.
