Đau đầu là một trong những chứng bệnh phổ biến nhất của nhân loại, hầu như ai cũng từng trải qua ít nhất vài lần trong đời. Tuy nhiên, bên cạnh những cơn đau lành tính thông thường, có những cơn đau đầu dữ dội ập đến bất ngờ, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh chỉ trong tích tắc. Y học gọi đó là chứng đau đầu sét đánh – cơn đau xuất hiện đột ngột, dữ dội như vỡ nứt đầu.
Những dấu hiệu nguy hiểm dễ bị nhầm lẫn
Cơn đau đầu sét đánh thường đạt cường độ đau cực đại chỉ trong thời gian rất ngắn. Tùy thuộc vào thể trạng và ngưỡng chịu đau của mỗi người, triệu chứng có thể đi kèm với buồn nôn, nôn mửa hoặc cứng gáy. Qua thăm khám lâm sàng, bác sĩ thường phát hiện hội chứng màng não, tổn thương các dây thần kinh sọ (phổ biến nhất là liệt dây thần kinh số III), liệt nửa người, rối loạn cơ vòng, thậm chí là rối loạn ý thức, hôn mê sâu hoặc tử vong ngay trong ngày đầu tiên.
Đáng lo ngại là chứng bệnh này rất dễ bị chẩn đoán nhầm với các tình trạng thông thường khác như đau đầu do căng thẳng, đau nửa đầu Migraine, hội chứng tiền đình, viêm màng não, đau vai gáy hoặc đau đầu do sốt nhiễm khuẩn.
Chứng đau đầu dữ dội cần được đặc biệt quan tâm và chẩn đoán chính xác
Mối nguy tử vong cao từ túi phình mạch máu não
Đau đầu sét đánh là một cấp cứu y khoa cực kỳ nguy hiểm với tỷ lệ tử vong dao động từ 40 – 50%. Trong đó, có khoảng 10 – 15% bệnh nhân tử vong trước khi kịp tiếp cận cơ sở y tế. Biến chứng đáng sợ nhất của bệnh lý này là khả năng tái phát cao (khoảng 40 – 50% trong vòng 4 tuần đầu tiên) và tỷ lệ tử vong do chảy máu tái phát lên tới 50%, hoặc để lại di chứng nặng nề.
Nguyên nhân chính chiếm đến 85% trường hợp xuất huyết dưới màng nhện gây đau đầu sét đánh là do vỡ phình động mạch não. Bệnh thường gặp ở người trên 30 tuổi, phổ biến nhất là độ tuổi từ 40 – 60, với tỷ lệ nữ giới mắc phải cao gấp 1,6 lần nam giới. Túi phình mạch máu não có thể do bẩm sinh hoặc mắc phải qua thời gian.
Tại các quốc gia phát triển, việc tầm soát định kỳ bằng chụp mạch máu não giúp phát hiện sớm các túi phình chưa vỡ để can thiệp kịp thời. Ngược lại, tại Việt Nam, đa số các trường hợp chỉ phát hiện khi túi phình đã vỡ, gây chảy máu nghiêm trọng và khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
Giải pháp dự phòng và điều trị tiên tiến hiện nay
Mặc dù vô cùng nguy hiểm, căn bệnh này hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và điều trị triệt để nếu phát hiện sớm. Trước đây, phương pháp điều trị chủ yếu là phẫu thuật mở hộp sọ để kẹp cổ túi phình (clipping) – một phương pháp can thiệp xâm lấn sâu và đòi hỏi quá trình chăm sóc hậu phẫu phức tạp, đôi khi gây tổn thương đến nhu mô não lành xung quanh.
Ngày nay, sự phát triển vượt bậc của y học hiện đại đã mang đến phương pháp can thiệp nội mạch tiên tiến – nút coil túi phình mạch não (Endovascular Coiling). Bằng cách đưa một ống thông siêu nhỏ từ động mạch đùi lên đến não, các bác sĩ sẽ luồn các vòng xoắn kim loại (coils) siêu nhỏ vào để lấp đầy và bịt kín túi phình.
Phương pháp này sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội: phục hồi rất nhanh, hạn chế tối đa tai biến nguy hiểm, bảo tồn nguyên vẹn các mô não lành xung quanh. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp loại bỏ túi phình để ngăn ngừa nguy cơ chảy máu tái phát, người bệnh vẫn cần tuân thủ phác đồ điều trị tích cực để khắc phục hoàn toàn hậu quả do xuất huyết dưới nhện gây ra trước đó.
