Sai khớp cùng đòn (hay còn gọi là trật khớp cùng đòn) là một trong những tổn thương vùng vai rất phổ biến, chiếm tỷ lệ từ 20-25% trong các ca sai khớp. Chấn thương này thường xảy ra khi người bệnh bị té ngã và đập mạnh vai xuống mặt đường hoặc các bề mặt cứng.
1. Nguyên nhân gây sai khớp cùng đòn
Tình trạng trật khớp cùng đòn xảy ra do lực tác động trực tiếp lên vùng khớp vai. Đây là loại chấn thương cực kỳ phổ biến đối với những người chơi các môn thể thao vận động mạnh hoặc có tốc độ cao như đua xe đạp, bóng đá, bóng rổ…
Khi có một lực mạnh va đập trực tiếp vào phía ngoài xương đòn, khớp cùng đòn sẽ bị tổn thương theo các mức độ từ nhẹ đến nặng:
- Mức độ nhẹ và trung bình: Các dây chằng liên quan chỉ bị căng giãn quá mức hoặc bị đứt một phần.
- Mức độ nặng: Toàn bộ các hệ thống dây chằng néo giữ xương đòn phía dưới bị đứt hoàn toàn. Lúc này, đầu ngoài của xương đòn sẽ bị bật ngược lên trên, khiến vùng da phía ngoài vai bị gồ lên trông thấy.
Khi gặp phải chấn thương sai khớp cùng đòn, người bệnh sẽ cảm nhận thấy những cơn đau dữ dội mỗi khi vận động khớp vai, đồng thời có thể dễ dàng quan sát thấy đầu ngoài xương đòn nhô cao hẳn lên ở bờ ngoài của vai.
2. Triệu chứng điển hình khi bị trật khớp cùng đòn
Thông thường sau khi ngã đập vai xuống nền cứng, người bệnh sẽ ngay lập tức cảm thấy đau nhức dữ dội ở vùng đầu ngoài xương đòn. Cơn đau này làm hạn chế đáng kể khả năng vận động của cánh tay, khiến người bệnh khó nhấc tay qua đầu hoặc không thể nằm nghiêng về bên vai bị tổn thương. Nếu ở mức độ nhẹ, cơn đau chỉ âm ỉ tại khớp cùng đòn và tăng mạnh khi thực hiện động tác bắt chéo tay qua ngực hoặc nâng vật nặng.
Tùy thuộc vào từng mức độ nghiêm trọng của chấn thương, các biểu hiện lâm sàng sẽ có sự khác biệt rõ rệt:
- Cảm giác đau buốt tại khớp cùng đòn, hạn chế vận động khớp vai nhưng không đau ở vùng gian – quạ đòn.
- Đầu ngoài xương đòn nhô nhẹ so với mỏm cùng vai; khi ấn vào vùng gian – quạ đòn thấy đau rõ rệt.
- Cơn đau tăng dần, đầu ngoài xương đòn trật hẳn ra phía sau so với mỏm cùng vai.
- Vùng da phía ngoài vai bị gồ lên rõ rệt.
- Hình dáng khớp vai phẳng dẹt, mỏm cùng vai nhô cao nổi bật. Các trường hợp nặng có thể đi kèm gãy xương đòn, gãy xương sườn hoặc tổn thương đám rối thần kinh cánh tay.
3. Phương pháp điều trị sai khớp cùng đòn hiệu quả
Dựa trên mức độ nghiêm trọng của tổn thương thông qua thăm khám lâm sàng và hình ảnh X-quang, bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp:
- Điều trị bảo tồn (Không phẫu thuật): Áp dụng cho các trường hợp chấn thương nhẹ, chỉ dừng lại ở mức giãn hoặc đứt một phần dây chằng cùng – đòn hoặc dây chằng quạ – đòn. Người bệnh sẽ được cố định khớp vai bằng áo Desault hoặc đai chuyên dụng. Trong suốt thời gian này, bệnh nhân cần chụp phim kiểm tra ít nhất 2 lần để theo dõi. Sau khi tháo đai, việc kiên trì tập phục hồi chức năng là bắt buộc để tránh teo cơ, cứng khớp và khôi phục tầm vận động bình thường.
Khi bị trật (sai) khớp cùng đòn, bạn nên đến ngay các cơ sở y tế uy tín để sớm được thăm khám, chẩn đoán chính xác và điều trị đúng phác đồ khoa học.
- Điều trị phẫu thuật: Được chỉ định khi dây chằng bị đứt hoàn toàn hoặc điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả. Các phương pháp phẫu thuật phổ biến hiện nay bao gồm:
- Phẫu thuật cố định khớp cùng đòn.
- Phẫu thuật tái tạo và cố định xương đòn với mỏm quạ.
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý chữa trị bằng các phương pháp dân gian truyền miệng như đắp thuốc, bó thuốc từ các thầy lang không có chuyên môn. Việc điều trị sai cách có thể dẫn đến những dị tật khớp vai nghiêm trọng và làm suy giảm vĩnh viễn khả năng vận động của cánh tay.
