Đối với các chấn thương nặng, đặc biệt là bỏng ở những vị trí khớp, việc làm lành vết thương trên bề mặt da là chưa đủ để đảm bảo khả năng vận động bình thường về sau.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo, nếu bệnh nhi được can thiệp vật lý trị liệu đúng cách ngay từ khi vết thương bắt đầu lên da non, các em sẽ tránh được những di chứng co rút nghiêm trọng và giảm thiểu số lần phải trải qua các cuộc phẫu thuật đau đớn khi còn quá nhỏ.
Gian nan hành trình điều trị di chứng sẹo co rút
Bé H.N (5 tuổi, ngụ tại Lâm Đồng) đã phải cùng mẹ vượt hàng trăm cây số nhiều lần xuống TP.HCM để tham gia các đợt phẫu thuật chỉnh hình miễn phí. Trước đó, khi mới 1 tuổi, bé bị bỏng nước sôi diện rộng vùng vai, ngực, lưng và tay. Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, bé chỉ được sơ cứu ban đầu tại địa phương. Thấy vết thương liền sẹo, người mẹ tưởng con đã khỏi hẳn và tự ý bôi nghệ cũng như đắp các loại lá cây theo kinh nghiệm dân gian.
Theo thời gian, cơ thể bé phát triển nhưng vùng sẹo xơ cứng không phát triển theo, gây co rút nghiêm trọng, hạn chế chức năng vận động của toàn bộ phần thân trên. Chỉ đến khi khớp nách và cánh tay bị bó chặt, người mẹ mới đưa con đến Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng TP.HCM. Đến nay, bé H.N đã phải trải qua nhiều đợt phẫu thuật tách dính, giải phóng khớp nách, khuỷu tay và kiên trì tập vật lý trị liệu vô cùng đau đớn.
Phẫu thuật giải phóng khớp cánh tay bị co rút cho một bệnh nhi tại Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng TP.HCM
Bỏng càng sâu, nguy cơ biến dạng cơ xương khớp càng lớn
Các bác sĩ chuyên khoa nhận định, sẹo bỏng là một trong những loại sẹo dễ để lại di chứng tàn tật nặng nề nhất. Nhiều trường hợp bệnh nhi nhập viện trong tình trạng các ngón tay dính chặt vào nhau, co quắp, hoặc cánh tay dính liền vào thân mình. Vùng sẹo co kéo không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn kìm hãm sự phát triển của hệ cơ xương bên dưới, dẫn đến teo cơ, biến dạng khớp xương xung quanh.
TS.BS Phạm Trịnh Quốc Khanh, Trưởng Khoa Bỏng – Tạo hình thẩm mỹ Bệnh viện Trưng Vương (TP.HCM) giải thích: “Vết bỏng thường tổn thương sâu và rộng, kích thích quá trình tăng sinh collagen quá mức để làm lành vết thương, tạo ra các mô sẹo xơ cứng, không đàn hồi.”
Đặc biệt, làn da của trẻ em mỏng hơn người lớn nên rất dễ bị tổn thương sâu. Những tai nạn tưởng chừng đơn giản như bỏng bô xe máy hay bỏng hóa chất, dù diện tích nhỏ nhưng nếu không được xử lý y khoa kịp thời sẽ ăn sâu vào các lớp mô dưới da, tạo thành các dải sẹo co rút nguy hiểm.
BS Nguyễn Văn Thanh, Phó Trưởng Khoa Phẫu thuật chỉnh hình Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng TP.HCM ví von sẹo bỏng ở trẻ em như một “chiếc áo quá chật”. Khi cơ thể trẻ lớn lên, chiếc áo này sẽ thắt chặt và kéo ghì các bộ phận liên quan, gây dị dạng vĩnh viễn nếu không được giải phóng kịp thời.
Khó khăn khi bỏ lỡ thời điểm vàng phục hồi chức năng
Theo BS Đỗ Trọng Ánh, Giám đốc Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng TP.HCM, không chỉ trẻ em mà nhiều người trưởng thành sau tai nạn giao thông, tai nạn lao động gặp vết thương sâu ở vùng khớp cũng chủ quan bỏ qua giai đoạn tập vật lý trị liệu sớm. Khi khớp đã bị khóa chặt, việc phục hồi trở nên vô cùng phức tạp.
Lúc này, phẫu thuật là giải pháp bắt buộc để cắt bỏ dải xơ và tạo hình lại vạt da. Tuy nhiên, sau mổ, bệnh nhân vẫn phải trải qua quá trình tập luyện phục hồi kéo dài, tốn kém và khó có thể lấy lại 100% chức năng vận động như ban đầu do hệ cơ khớp đã bị xơ hóa lâu ngày.
Cảnh báo nguy cơ hoại tử, sẹo co rút từ vết cắn của động vật chứa độc tố
Bên cạnh tai nạn bỏng, BS Nguyễn Văn Thanh cảnh báo các vết thương do động vật có độc cắn, đặc biệt là rắn, cũng có thể để lại di chứng tương tự. Vết cắn bên ngoài có vẻ nhỏ nhưng độc tố hủy hoại mô sâu bên trong, gây hoại tử diện rộng. Nếu không được điều trị tích cực và hướng dẫn tập vận lý trị liệu sớm, quá trình lành sẹo sau hoại tử sẽ gây co rút khớp dữ dội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại của người bệnh.
