Trật khớp khuỷu là một chấn thương cơ xương khớp phổ biến, đặc biệt chiếm tỷ lệ cao nhất ở trẻ em trên 5 tuổi. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, chấn thương này có thể kèm theo gãy xương phức tạp, thậm chí gây mất khả năng vận động và dẫn đến tàn tật vĩnh viễn cho người bệnh.
Nguyên nhân gây trật khớp khuỷu tay
Khớp khuỷu được cấu tạo từ ba xương chính gồm: đầu dưới xương cánh tay, đầu trên xương trụ và xương quay. Sự kết hợp này tạo nên khớp cánh tay – quay và khớp cánh tay – trụ giúp thực hiện động tác gấp, duỗi; cùng với khớp quay – trụ trên hỗ trợ động tác sấp, ngửa cẳng tay. Khi có lực tác động mạnh, cấu trúc liên kết này sẽ bị phá vỡ.
Hiện tượng trật khớp khuỷu xảy ra khi cả hai xương cẳng tay (hõm xích-ma lớn và chỏm quay) bị lệch ra khỏi đầu dưới xương cánh tay. Nguyên nhân chủ yếu là do tai nạn sinh hoạt hoặc chấn thương thể thao, điển hình như việc ngã chống tay khi khuỷu tay đang duỗi tối đa hoặc cẳng tay ở tư thế ngửa.
Hình minh họa một kiểu nắn trật khớp khuỷu tay bị chấn thương.
Dấu hiệu nhận biết trật khớp khuỷu điển hình
Ngay sau khi chấn thương xảy ra, người bệnh có thể nhận biết tình trạng trật khớp khuỷu qua các triệu chứng lâm sàng rõ rệt:
- Đau đớn dữ dội: Cơn đau xuất hiện ngay lập tức ở vùng khuỷu tay, khiến bệnh nhân không thể gấp hoặc duỗi cẳng tay.
- Biến dạng khớp: Cẳng tay có xu hướng ở tư thế gấp khoảng 45 độ, trông ngắn lại một cách bất thường, ngược lại cánh tay có cảm giác dài ra.
- Dấu hiệu lò xo: Khi cố gắng gập nhẹ khuỷu tay rồi buông ra, cẳng tay sẽ tự động bật về vị trí cũ do sự co kéo của gân cơ tam đầu.
- Mất các mốc xương giải phẫu: Khi sờ nắn, mỏm khuỷu bị nhô ra phía sau, không còn giữ mối quan hệ tam giác cân xứng với hai mỏm trên lồi cầu như bình thường.
Bên cạnh đó, việc trật khớp có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến hệ thống mạch máu và thần kinh xung quanh. Do đó, bác sĩ cần kiểm tra mạch quay, mạch trụ ở cổ tay và đánh giá cảm giác đầu chi để kịp thời phát hiện biến chứng tắc mạch hay đứt dây thần kinh. Chụp X-quang khuỷu tay là chỉ định bắt buộc để xác định chính xác hướng trật khớp và kiểm tra xem có kèm theo gãy xương hay không.
Phương pháp điều trị trật khớp khuỷu tay hiệu quả
Tùy thuộc vào thời gian chấn thương và mức độ tổn thương đi kèm, các phương pháp điều trị sẽ được áp dụng linh hoạt nhằm phục hồi tối đa chức năng vận động cho bệnh nhân.
1. Điều trị trật khớp khuỷu mới (dưới 3 tuần)
Đối với các trường hợp mới bị chấn thương, bác sĩ sẽ tiến hành kéo nắn khớp về vị trí giải phẫu và cố định bằng nẹp bột:
- Bất động khớp: Thông thường người bệnh cần nẹp bột khoảng 10 ngày trước khi tập vận động. Với trường hợp rách phần mềm nghiêm trọng gây lỏng khớp, thời gian bất động có thể kéo dài từ 3 đến 4 tuần.
- Can thiệp ngoại khoa: Nếu không thể nắn khớp do kẹt xương hoặc rách bao khớp sâu, bệnh nhân sẽ được chỉ định phẫu thuật. Ngoài ra, phẫu thuật khẩn cấp cũng được thực hiện nếu phát hiện tổn thương mạch máu hoặc liệt dây thần kinh sau nắn.
- Trật khớp kèm gãy xương: Tùy vào vị trí gãy (mỏm khuỷu, mỏm vẹt, chỏm xương quay hay lồi cầu), bác sĩ sẽ lựa chọn bó bột bảo tồn hoặc mổ kết hợp xương bằng vít, kim loại để khôi phục cấu trúc khớp.
2. Điều trị trật khớp khuỷu cũ (trên 3 tuần)
Khi bệnh nhân đến muộn sau 3 tuần, các mô xơ đã hình thành khiến khớp bị cứng ở tư thế xấu (thường là duỗi 0 độ), làm mất hoàn toàn chức năng cẳng tay. Lúc này, phẫu thuật là giải pháp duy nhất:
- Nếu chấn thương dưới 3 tháng, bác sĩ tiến hành phẫu thuật đặt lại khớp.
- Nếu khớp đã trật quá lâu, phương án tối ưu là phẫu thuật làm cứng khớp ở tư thế cơ năng: để khuỷu gấp 90 độ, cẳng tay trung gian, giúp người bệnh giữ được một phần khả năng sinh hoạt hàng ngày.
Theo các nghiên cứu y khoa, trật khớp khuỷu chiếm tới 20-25% tổng số ca trật khớp, đứng thứ 3 sau trật khớp vai và khớp ngón tay. Việc chủ động thăm khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín là chìa khóa vàng giúp tránh nguy cơ tàn tật và phục hồi vận động toàn diện.
Originally posted 2011-03-25 06:33:35.
