Bệnh gút ngày càng trẻ hóa: Mối nguy khôn lường từ lối sống hiện đại
Bệnh gút (gout) không còn là căn bệnh độc quyền của tuổi già. Hiện nay, tỷ lệ người trẻ mắc bệnh gút đang gia tăng với tốc độ chóng mặt. Nếu không được phát hiện và điều trị tích cực, bệnh gút có thể chuyển tiến thành mạn tính, hình thành các hạt tophi gây phá hủy khớp, sỏi đường tiết niệu và dẫn đến suy thận mạn tính.
Nguyên nhân khiến bệnh gút tăng cao ở người trẻ
Tại Việt Nam, trong những thập kỷ 60 – 70 của thế kỷ trước, bệnh gút là căn bệnh hiếm gặp. Tuy nhiên, cùng với đà phát triển kinh tế và sự thay đổi lối sống, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng mất cân bằng, bệnh gút đã trở nên phổ biến ở cả thành thị lẫn nông thôn. Đây là dạng viêm khớp do tinh thể thường gặp nhất, xảy ra khi nồng độ acid uric trong máu tăng cao kéo dài do rối loạn chuyển hóa nhân purin, dẫn đến lắng đọng tinh thể urat tại các khớp và mô cơ thể.
Phương pháp chẩn đoán bệnh gút chính xác
Để chẩn đoán chính xác bệnh gút, tiêu chuẩn vàng là tìm thấy tinh thể urat sắc nhọn trong dịch khớp hoặc hạt tophi dưới kính hiển vi phân cực nền đen. Kỹ thuật hiện đại này hiện đang được áp dụng hiệu quả tại Khoa Cơ xương khớp của Bệnh viện Nhân dân 115.
Trong trường hợp không có điều kiện thực hiện xét nghiệm trên, việc chẩn đoán vẫn dựa vào tiêu chuẩn Bennett và Wood 1968 (độ nhạy 70%, độ đặc hiệu 82,7%) với tối thiểu 2 trong số các biểu hiện sau:
- Có tiền sử hoặc hiện tại bị sưng đau dữ dội ở tối thiểu một khớp, khởi phát đột ngột và khỏi hoàn toàn trong vòng 2 tuần.
- Sưng đau khớp bàn ngón chân cái với các tính chất điển hình nêu trên.
- Xuất hiện hạt tophi dưới da.
- Đáp ứng cực tốt với colchicin (giảm đau, giảm viêm rõ rệt trong vòng 48 giờ).
*Lưu ý quan trọng: Không tự ý dùng thuốc hạ acid uric máu cho những người chỉ tăng acid uric đơn thuần mà không có triệu chứng sưng, nóng, đỏ, đau tại các khớp.
Lắng đọng tinh thể urat tại các khớp
Phác đồ điều trị và chế độ dinh dưỡng cho người bệnh gút
1. Nguyên tắc điều trị bệnh gút
- Nhanh chóng kiểm soát và điều trị tình trạng viêm khớp trong cơn gút cấp.
- Dự phòng các đợt gút tái phát, ngăn ngừa sự lắng đọng urat trong các tổ chức và hạn chế tối đa biến chứng.
2. Xử trí cơn gút cấp tính
Người bệnh cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được kê đơn thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) hoặc phối hợp với colchicin. Tránh tự ý dùng corticoid (như prednisolon, dexamethason) ngay từ đầu trừ khi có chỉ định bắt buộc từ bác sĩ.
3. Chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh
- Thực phẩm cần tránh: Hạn chế tối đa thức ăn giàu purin như phủ tạng động vật, các loại thịt đỏ (thịt bò, dê, chó, bê), hải sản, các loại đậu hạt, nấm khô và sô-cô-la.
- Thực phẩm ăn vừa phải: Các loại thịt trắng (thịt lợn, gà, ngan, vịt, cá) với lượng không quá 100 – 150g mỗi ngày.
- Thực phẩm nên tăng cường: Ăn nhiều rau xanh, củ quả tươi, trứng, sữa và các chế phẩm từ sữa không lên men.
- Bổ sung nước: Uống nhiều nước mỗi ngày, tốt nhất là nước khoáng kiềm (từ 2 – 3 lít/ngày) để hỗ trợ đào thải acid uric.
- Duy trì lối sống: Tránh mệt mỏi về thể chất lẫn tinh thần; kiểm soát tốt cân nặng, đường huyết, huyết áp và mỡ máu. Tuyệt đối loại bỏ rượu, bia và thuốc lá.
Chủ động phòng ngừa bệnh gút từ khi còn trẻ
Việc phòng ngừa bệnh gút cần được chú trọng ngay từ khi còn trẻ. Xây dựng một lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học, hạn chế chất kích thích và rèn luyện thể thao đều đặn chính là chìa khóa vàng để đẩy lùi nguy cơ mắc bệnh gút, bảo vệ toàn diện hệ xương khớp của bạn.
