Tầm quan trọng của việc tập duỗi thẳng khớp gối sau phẫu thuật
Sau khi trải qua các ca phẫu thuật khớp gối như thay khớp, nội soi tái tạo dây chằng hoặc kết hợp xương, hầu hết bệnh nhân thường chỉ tập trung vào việc tập gấp gối. Tuy nhiên, các chuyên gia phục hồi chức năng nhấn mạnh rằng việc tập duỗi thẳng gối cũng đóng vai trò quan trọng không kém nhưng lại thường bị bỏ qua.
Hạn chế duỗi gối, dù chỉ ở mức độ nhỏ dưới 10 độ, cũng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng vận động lâu dài. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, tình trạng này sẽ làm chậm tiến trình phục hồi và làm giảm hiệu quả của ca phẫu thuật.
Nguyên nhân khiến khớp gối khó duỗi thẳng sau mổ
Tình trạng mất duỗi gối sau phẫu thuật thường xuất phát từ hai nguyên nhân chính:
- Phản xạ co cơ do đau đớn: Cảm giác đau sau mổ khiến bệnh nhân có xu hướng co gối lại để giảm đau. Phản xạ tự nhiên này nếu kéo dài sẽ dẫn đến xơ cứng khớp. Do đó, bác sĩ thường chỉ định đeo nẹp cố định để duy trì tư thế duỗi thẳng.
- Yếu cơ tứ đầu đùi: Do đau đớn và ít vận động, cơ tứ đầu đùi (nhóm cơ mặt trước đùi) nhanh chóng bị suy yếu, không đủ lực để kéo thẳng khớp gối khi co cơ.
Hậu quả của việc không thể duỗi thẳng khớp gối
Khi khớp gối không thể duỗi thẳng hoàn toàn, cơ thể phải bù trừ bằng cách giữ các khối cơ đùi luôn ở trạng thái co rút để giữ thăng bằng khi đứng. Tình trạng này kéo dài dẫn đến mỏi cơ, đau nhức vùng quanh khớp gối và kích thích phản ứng viêm gây tràn dịch khớp.
Bên cạnh đó, việc phân phối lực không đều từ đùi xuống mâm chày sẽ gây áp lực xấu lên sụn khớp, sụn chêm và làm giãn các dây chằng mới tái tạo. Đối với bệnh nhân thay khớp gối, điều này còn có thể khởi phát hội chứng đau vùng cục bộ phức tạp (CRPS) vô cùng nguy hiểm và kéo dài thời gian phải đi nạng hoặc đeo nẹp.
Cách tự kiểm tra độ duỗi của khớp gối tại nhà
Để tự đánh giá khớp gối đã duỗi thẳng hoàn toàn hay chưa, bạn có thể thực hiện 2 cách đơn giản sau trên một mặt phẳng cứng (không kiểm tra trên đệm mềm):
Cách 1 (So sánh độ cao): Ngồi duỗi thẳng hai chân song song trên mặt sàn. Quan sát vùng đầu gối, nếu bên chân phẫu thuật cao hơn bên lành thì khớp gối chưa được duỗi thẳng hoàn toàn (lưu ý loại trừ trường hợp sưng nề do dịch khớp).
Cách 2 (Kiểm tra khoeo chân): Thử luồn bàn tay xuống dưới khoeo chân bên lành, sau đó làm tương tự với bên khớp gối phẫu thuật. Nếu bàn tay đưa qua khoảng trống dưới khoeo chân bên phẫu thuật dễ dàng hơn bên lành, điều đó chứng tỏ gối của bạn vẫn chưa duỗi hết biên độ.
Nguyên tắc đề phòng mất duỗi khớp gối sau phẫu thuật
Để đạt được biên độ duỗi tối đa sau mổ, bệnh nhân cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Tích cực tập luyện các bài tập phục hồi chức năng theo hướng dẫn của kỹ thuật viên.
- Sử dụng nẹp cố định gối theo đúng chỉ định của bác sĩ, đặc biệt là khi ngủ để duy trì tư thế duỗi thẳng.
- Lưu ý quan trọng về kê chân: Không lạm dụng việc kê gối dưới khoeo chân vì tư thế này dễ gây co rút khớp. Thay vào đó, hãy kê gối dưới gót chân để trọng lực tự nhiên giúp khớp gối được duỗi thẳng tối đa.
