Bệnh gút (gout) là một dạng viêm khớp mạn tính cực kỳ đau đớn và có thể dẫn đến tàn phế nếu không được kiểm soát đúng cách. Trong số các phương pháp điều trị, Colchicine là loại thuốc cổ điển và phổ biến nhất. Tuy nhiên, việc điều trị gút bằng Colchicine đòi hỏi sự cẩn trọng cao độ để tránh những tác dụng phụ nguy hiểm.
Vì sao bệnh gút bùng phát?
Bệnh gút xảy ra do nồng độ axit uric trong máu tăng cao, vượt quá khả năng đào thải của thận. Khi tích tụ lâu ngày, axit uric sẽ tạo thành các tinh thể muối urat sắc nhọn như kim lắng đọng tại các khớp. Quá trình này kích thích phản ứng viêm mạnh mẽ, gây đau nhức dữ dội trong các đợt gút cấp. Thậm chí, chúng có thể tạo thành các hạt tophi dưới da hoặc sỏi urat trong thận và đường tiết niệu.
Colchicine – “Thần dược” cắt cơn gút cấp?
Mặc dù không phải là lựa chọn ưu tiên duy nhất, Colchicine mang lại hiệu quả giảm đau cực tốt trong vòng 12 đến 24 giờ đầu tiên kể từ khi cơn gút cấp xuất hiện. Tuy nhiên, hiệu quả này sẽ giảm dần theo thời gian viêm. Người bệnh cần lưu ý rằng, điều trị gút bằng Colchicine liều cao ở đợt cấp có thể gây ra tác dụng phụ trên đường tiêu hóa như nôn mửa và tiêu chảy ở khoảng 80% bệnh nhân.
Những chống chỉ định và thận trọng bắt buộc
Thuốc Colchicine chống chỉ định tuyệt đối cho bệnh nhân có độ lọc cầu thận (GFR) dưới 10ml/phút. Với người có GFR dưới 50ml/phút, cần giảm ít nhất một nửa liều lượng thông thường. Bên cạnh đó, người bị suy giảm chức năng gan, tắc mật hoặc tiêu chảy nặng cũng cần tránh sử dụng loại thuốc này.
Một điểm cần lưu ý là đáp ứng lâm sàng với Colchicine không hoàn toàn đặc hiệu cho bệnh gút. Thuốc vẫn có thể phát huy tác dụng giảm đau ở các trường hợp giả gút, bệnh lý khớp sarcoid, viêm gân vôi hóa hay viêm khớp vảy nến.
Đặc biệt, Colchicine dạng tiêm tĩnh mạch ẩn chứa rất nhiều rủi ro nguy hiểm đến tính mạng (tỷ lệ tử vong lên tới 2%). Do độc tính cực cao như gây hoại tử mô nếu thuốc thoát mạch, viêm tắc tĩnh mạch, suy thận, co giật hay biến chứng mất bạch cầu hạt cực kỳ nghiêm trọng, đường tiêm này hiện đã bị cấm hoặc hạn chế tối đa tại nhiều quốc gia.
Sử dụng Colchicine trong phòng ngừa tái phát
Colchicine liều thấp là giải pháp hữu hiệu để dự phòng các đợt gút cấp tái phát, với tỷ lệ gặp tác dụng phụ đường tiêu hóa chỉ khoảng 4%. Tuy nhiên, việc sử dụng Colchicine kéo dài có thể gây ra bệnh lý thần kinh cơ (gây yếu cơ, tăng creatine kinase), đặc biệt nguy hại cho người suy thận. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể thay thế bằng các thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như Indomethacin (25mg x 2 lần/ngày).
Ngoài ra, điều trị gút bằng Colchicine đơn thuần chỉ giúp cắt cơn đau và ngừa viêm tạm thời chứ không thể ngăn chặn sự tích lũy axit uric phá hủy khớp. Do đó, bệnh nhân cần phối hợp với các nhóm thuốc hạ axit uric máu.
Lưu ý quan trọng: Không bắt đầu dùng thuốc hạ axit uric ngay trong lúc đang xảy ra cơn gút cấp vì sẽ khiến tình trạng viêm trở nên tồi tệ hơn. Chỉ nên dùng sau khi đợt cấp đã lui được vài tuần, kết hợp với Colchicine liều thấp để bảo vệ. Nếu đang trong quá trình uống thuốc hạ axit uric mà xuất hiện cơn gút cấp, tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc để tránh biến động nồng độ axit uric trong máu.
