Thiết kế bàn học liền ghế và mặt bàn phẳng, vốn rất phổ biến tại các trường học Việt Nam, lại đang âm thầm tàn phá sức khỏe của học sinh. Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh lý học đường nguy hiểm như cận thị và cong vẹo cột sống.
Hệ thống bàn ghế liền nhau với mặt bàn phẳng nằm ngang thực tế là tiêu chuẩn thiết kế nội thất trường học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành từ năm 1990. Trước đó, trong giai đoạn từ năm 1975 đến những năm 1980, học sinh Việt Nam vốn quen thuộc với kiểu bàn học có mặt nghiêng khoa học hơn.
Tuy nhiên, trong chiến dịch “đổi mới phương pháp học tập” chuyển từ thụ động sang tích cực nhằm thúc đẩy tinh thần làm việc nhóm, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết định chuyển sang sử dụng thiết kế bàn phẳng. Sự thay đổi này vô tình mang lại nhiều hệ lụy cho sức khỏe thể chất của trẻ.
“Thủ phạm” gây cận thị và cong vẹo cột sống ở trẻ em
Trong đề tài nghiên cứu về thiết kế bàn ghế học sinh tiểu học tại Hà Nội, TS Lê Anh Dũng (Giám đốc Công ty CP Thiết bị trường học Việt Nam) đã chỉ ra những bất cập nghiêm trọng của thiết kế mặt bàn phẳng này.
|
Bí quyết lựa chọn bàn ghế học tập chuẩn khoa học cho trẻ: – Nên chọn bàn học có mặt nghiêng hoặc điều chỉnh độ nghiêng linh hoạt khoảng 15 độ. – Chiều cao từ mặt ghế lên mép bàn chỉ nên vừa đủ dưới khuỷu tay của trẻ khi ngồi thẳng, giúp cơ thể hoàn toàn thả lỏng. – Chiều sâu mặt ghế phải đạt từ 2/3 đến 3/4 chiều dài đùi mông để tránh làm bắp chân bị chèn ép gây co cứng. – Chiều cao ghế vừa phải, giúp chân trẻ chạm đất vững chãi. – Phần tựa lưng của ghế phải nằm ngay dưới mỏm xương bả vai. Quy chuẩn này không chỉ áp dụng cho học sinh mà còn cực kỳ hữu ích cho dân văn phòng giúp hạn chế tối đa các tình trạng đau mỏi xương khớp, thoái hóa đốt sống cổ. |
Về mặt sinh lý học, khi đọc sách hay viết bài, mắt luôn hướng về tiêu điểm trên trang giấy. Tư thế chuẩn nhất là người ngồi thẳng và đọc sách trên một mặt phẳng nghiêng nhẹ. Trái lại, khi mặt bàn hoàn toàn phẳng, học sinh bắt buộc phải cúi gập người xuống thấp để nhìn rõ chữ. TS Lê Anh Dũng nhấn mạnh: “Việc cúi gập cổ đọc sách trên mặt bàn phẳng kéo dài sẽ gây tổn thương nghiêm trọng lên dây thần kinh điều khiển hệ vận động của trẻ.”
Mặc dù Bộ Y tế và Bộ Khoa học Công nghệ đã từng bước đưa ra các tiêu chuẩn kích thước bàn ghế dựa trên chỉ số nhân trắc học của học sinh (như quyết định 1221 năm 2000 hay tiêu chuẩn TCVN 7490:2005), việc áp dụng thực tế vẫn gặp vô vàn khó khăn. Nhiều trường học vẫn giữ thói quen sử dụng một bộ bàn ghế duy nhất cho học sinh suốt từ lớp 1 đến lớp 5, bất chấp sự phát triển nhanh chóng về thể chất của các em.
Sự bất tiện của bàn ghế liền: Muốn xoay người cũng khó!
Hiện nay, đa phần các trường học vẫn duy trì kiểu bàn học phẳng liền ghế. Khi ngồi học, học sinh thường xuyên trong tư thế gập đầu sát mặt bàn. PGS.TS Trần Văn Chương (Nguyên Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai) cảnh báo tư thế ngồi sai lệch này khiến cột sống cổ (đặc biệt là đốt sống C5, C6) bị chèn ép liên tục, dễ gây tổn thương thần kinh và rối loạn chức năng vận động.
Số liệu khảo sát của Đại học Y Hà Nội trên 16.000 học sinh cho thấy tỷ lệ cong vẹo cột sống chiếm tới 20% (1/5 tổng số học sinh). Bên cạnh đó, tỷ lệ cận thị học đường tại khu vực nội thành Hà Nội cũng không ngừng tăng cao, chiếm từ 20-35%.
Không chỉ gây hại sức khỏe, thiết kế bàn ghế liền kề cố định còn gây cản trở các hoạt động tương tác nhóm. Học sinh rất khó quay người thảo luận với bạn phía sau do vướng thành ghế cứng nhắc, không gian để đồ dùng học tập cũng vô cùng chật chội.
Nhiều phụ huynh đã cố gắng mua thêm các dụng cụ chống cận thị kẹp trực tiếp vào bàn để giữ khoảng cách cho con. Tuy nhiên, theo các chuyên gia nhãn khoa tại Bệnh viện Mắt Trung ương, việc ép buộc trẻ giữ nguyên một tư thế ngồi cố định quá lâu là phản khoa học. Cơ thể và mắt cần được điều tiết, vận động linh hoạt để máu lưu thông tốt hơn. Giải pháp căn cốt vẫn nằm ở việc cải tiến góc nghiêng của mặt bàn và tối ưu hóa hệ thống chiếu sáng phòng học.
|
Nguy cơ hao phí năng lượng cơ thể từ 22% đến 46% Một khảo sát thực tế tại các trường tiểu học cho thấy chỉ có khoảng 6% số lớp học đạt tiêu chuẩn về độ chênh lệch chiều cao giữa bàn và ghế theo TCVN 7490. Đa số các lớp học đều có độ chênh lệch quá lớn (từ 22-30cm so với mức chuẩn khuyến nghị là 19-23cm). Tư thế ngồi không thoải mái bắt buộc hệ cơ bắp của trẻ phải hoạt động liên tục để giữ thăng bằng. Khi ngồi sai tư thế, cơ thể trẻ sẽ tiêu tốn thêm 22% năng lượng, thậm chí tăng vọt lên tới 46% khi phải ngồi gập người quá mức, khiến trẻ nhanh mệt mỏi và mất tập trung khi học tập. |
Originally posted 2010-10-13 14:26:22.
