Kỳ II: Phân biệt các kiểu đau đầu do biến chứng u não và nguyên nhân khác
Đau đầu do căn nguyên u não không chỉ giới hạn ở bản thân khối u sinh ra. Trên thực tế lâm sàng, các cơn đau dữ dội này còn có thể bắt nguồn từ tình trạng di căn ung thư, áp xe não, tụ máu hay thậm chí là hội chứng giả u não. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết các kiểu đau đầu đặc biệt này để có hướng chẩn đoán chính xác nhất.
Đọc lại Kỳ I: Những kiểu đau đầu liên quan đến u não >>
1. Đau đầu do ung thư di căn, áp-xe và tụ máu não
Các tổn thương thứ phát hoặc nhiễm trùng trong não bộ thường kích thích màng não và các dây thần kinh cảm giác cực kỳ mạnh mẽ:
- Di căn ung thư não: Thường biểu hiện qua nhiều thể như di căn nhu mô hoặc viêm màng não tân sản ở nền sọ. Sự thâm nhiễm của tế bào ung thư gây đau đầu dữ dội, tổn thương dây thần kinh sọ hai bên. Điển hình là hội chứng Garcin (nhiều dây thần kinh sọ bị tổn thương cùng một bên). Người bệnh cũng có thể bị đau nhức hốc mắt dữ dội kèm giảm cảm giác vùng nhánh thần kinh mắt (hội chứng xoang hang) do di căn vùng tuyến yên, xương bướm. Cơn đau có xu hướng ngày càng khốc liệt, đau không chịu nổi, buộc phải dùng giảm đau mạnh.
- Áp-xe não và bọc máu não: Đều gây ra cơn đau dữ dội tương tự di căn. Điểm đặc trưng là khi ấn vào hộp sọ tại vùng tổn thương sẽ kích hoạt điểm đau nhói rõ rệt.
Hình ảnh áp-xe não nguy hiểm phát hiện trên phim chụp cộng hưởng từ (MRI)
- Bọc máu ngoài màng cứng: Xuất hiện sớm sau chấn thương, thường do rạn vỡ xương đỉnh làm tổn thương động mạch màng não giữa.
- Bọc máu dưới màng cứng: Thường xuất hiện muộn, thậm chí sau những va chạm nhẹ vùng đầu mà bệnh nhân dễ bỏ qua. Cơn đau đầu lúc này có thể chỉ âm ỉ, thoáng qua nhưng tiềm ẩn nguy hiểm lớn.
2. Những kiểu đau đầu dị thường dễ gây nhầm lẫn
Nhiều trường hợp u não có biểu hiện đau đầu rất mơ hồ, không tuân theo quy luật tự nhiên, khiến các bác sĩ dễ chẩn đoán nhầm sang bệnh lý khác:
- Đau đầu theo tư thế (u não thất): Ở các khối u lỏng lẻo trong não thất bên, não thất III hoặc IV, khối u hoạt động như một “chiếc nắp cơ động”. Khi thay đổi tư thế đầu, khối u có thể tạm thời bít tắt đường lưu thông dịch não tủy gây ra cơn đau đầu kịch phát đột ngột, rồi lại biến mất nhanh chóng khi đổi tư thế khác.
- Đau đầu sai lệch vị trí: Thông thường u ở bên nào sẽ đau bên đó. Tuy nhiên, u ở đường giữa, u màng não phân bổ mạch lớn hoặc u giai đoạn muộn (tăng áp lực nội sọ nặng) có thể gây đau toàn bộ đầu hoặc đau nửa đầu kiểu giật theo mạch.
- Đau đầu kèm rối loạn tâm thần: U thùy trán hoặc thể trai thường gây đau đầu kèm theo thay đổi tính cách, trầm cảm giả, thờ ơ, mất kiểm soát cơ thắt. Trong khi đó, u hố sọ sau lại dễ nhầm với đau nửa đầu thể tiêu hóa do kết hợp đau đầu và nôn mửa liên tục.
3. Hội chứng giả u não (Pseudotumor Cerebri)
Có khoảng 20% trường hợp bệnh nhân bị phù đĩa thị, đau đầu dữ dội nghi ngờ u não nhưng kết quả chụp chiếu lại hoàn toàn bình thường. Đây gọi là hội chứng giả u não:
- Đối tượng nguy cơ: Thường gặp ở phụ nữ béo phì độ tuổi 30, người có kinh nguyệt không đều, hoặc do tác dụng phụ của việc lạm dụng tetracyclin, dùng quá liều Vitamin A, viêm tai giữa kéo dài.
- Triệu chứng điển hình: Đau đầu vùng trán dữ dội như bị bóp nghẹt, tăng lên từng cơn. Kèm theo đó là hiện tượng tối sầm mắt thoáng qua trong vài giây. Nếu cơn tối sầm xuất hiện liên tục (trên 30 lần/ngày), bệnh nhân có nguy cơ mù lòa vĩnh viễn lên đến 5%.
- Chẩn đoán và điều trị: Chọc dò tủy sống cho thấy áp lực dịch não tủy tăng cao, nhưng các xét nghiệm sinh hóa, chụp CT/MRI đều bình thường. Bệnh thường đáp ứng rất tốt với liệu pháp điều trị bằng Steroid trong khoảng 8 tháng.
