Tổn thương khớp ở bệnh tự miễn, điển hình là luput ban đỏ hệ thống, là một trong những triệu chứng lâm sàng vô cùng phổ biến. Mặc dù đây là nhóm bệnh mãn tính khó lòng điều trị dứt điểm hoàn toàn, song nếu người bệnh được chẩn đoán sớm và nghiêm túc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa, bệnh tình sẽ được kiểm soát ổn định, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống đáng kể.
Tại sao cơ thể chúng ta mắc bệnh tự miễn?
Bệnh tự miễn là tình trạng hệ miễn dịch của cơ thể bị rối loạn, tự sinh ra các kháng thể tấn công ngược lại các mô, cơ quan khỏe mạnh của chính mình. Hiểu một cách đơn giản, cơ thể tự sản sinh “vũ khí” chống lại chính mình, gây ra những tổn thương nghiêm trọng tại các cơ quan bị tấn công. Ngoài luput ban đỏ hệ thống, nhóm bệnh tự miễn này còn bao gồm các thể bệnh khác như xơ cứng bì toàn thể, viêm da cơ, viêm đa cơ và viêm nút quanh động mạch. Điểm chung của chúng là gây ra tổn thương ở rất nhiều cơ quan, tổ chức khác nhau trong cơ thể.
Cho đến nay, y học vẫn chưa xác định rõ ràng nguyên nhân trực tiếp gây khởi phát bệnh tự miễn. Một số giả thuyết khoa học cho rằng quá trình nhiễm khuẩn tiềm tàng (do vi khuẩn hoặc virus) tác động lên một cơ địa đặc biệt nhạy cảm sẽ làm kích hoạt bệnh. Thực tế cho thấy, bệnh thường xuất hiện ở phụ nữ trẻ hoặc trung niên và có một số trường hợp mang tính chất gia đình. Trong số đó, luput ban đỏ hệ thống là căn bệnh phổ biến nhất với các biểu hiện cực kỳ đa dạng, rất dễ gây nhầm lẫn với nhiều bệnh lý chuyên khoa khác.
Cơ chế gây tổn thương khớp và các cơ quan khác
Biểu hiện tại hệ cơ xương khớp của bệnh nhân tự miễn vô cùng phong phú, từ cảm giác đau mỏi khớp, đau xương âm ỉ cho đến viêm khớp, tràn dịch khớp và thậm chí là hoại tử xương. Tình trạng viêm khớp ở đây có những đặc điểm khá tương đồng với bệnh viêm khớp dạng thấp như ảnh hưởng đến các khớp nhỏ và nhỡ ở bàn tay, bàn chân, có tính chất đối xứng hai bên. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi là tổn thương khớp do bệnh tự miễn hầu như không gây ra hiện tượng bào mòn đầu xương hay dính khớp trên phim chụp X-quang như viêm khớp dạng thấp.
Tổn thương khớp trong bệnh tự miễn
Bên cạnh các tổn thương tại khớp, người bệnh tự miễn còn phải đối mặt với hàng loạt triệu chứng nguy hiểm ở các cơ quan khác:
- Da và niêm mạc: Xuất hiện ban cánh bướm đặc trưng ở mặt, ban dạng đĩa trên thân mình, loét niêm mạc miệng, mũi và hiện tượng tăng nhạy cảm của da với ánh sáng mặt trời.
- Tim và phổi: Gây tràn dịch màng tim, rối loạn nhịp tim, tràn dịch màng phổi hay xơ phổi.
- Thận: Xuất hiện protein niệu, hội chứng thận hư, thậm chí dẫn đến suy thận.
- Thần kinh và máu: Gây tổn thương hệ tâm thần kinh, giảm một hoặc cả ba dòng tế bào máu.
Đối với bệnh xơ cứng bì toàn thể, ngoài tình trạng viêm các khớp nhỏ và nhỡ, bệnh nhân còn gặp phải triệu chứng xơ cứng da, co thắt mạch đầu chi (hội chứng Raynaud), nuốt nghẹn và xơ phổi. Các bệnh lý như viêm đa cơ, viêm nút quanh động mạch thường ít gặp hơn. Để chẩn đoán chính xác, các bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm miễn dịch chuyên sâu nhằm tìm kiếm kháng thể kháng nhân, kháng histon…
Chủ động giải pháp để sống khỏe cùng bệnh tự miễn
Mặc dù tỷ lệ khỏi hẳn là rất thấp, song đa phần người bệnh đều có thể kiểm soát và chung sống hòa bình với bệnh nếu tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị và có sự phối hợp chặt chẽ với bác sĩ. Ngược lại, nếu lơ là không điều trị đúng cách, bệnh sẽ tiến triển rất nhanh, gây tổn thương nghiêm trọng đến các cơ quan sinh tồn như thận, tim, não và hệ thần kinh.
Các loại thuốc giúp ổn định bệnh hiệu quả hiện nay bao gồm nhóm thuốc ức chế miễn dịch (như corticoid, methotrexat, cyclophosphamid), thuốc chống sốt rét tổng hợp kết hợp cùng các loại thuốc điều trị triệu chứng, giảm đau và nâng cao thể trạng. Vì những loại thuốc này phải dùng kéo dài, đôi khi là suốt đời, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ chỉ dẫn, không tự ý tăng giảm liều để tránh các tác dụng phụ nguy hiểm.
Bên cạnh việc dùng thuốc, người bệnh cần xây dựng một lối sống khoa học:
- Thiết lập chế độ nghỉ ngơi hợp lý, làm việc nhẹ nhàng, tránh căng thẳng quá mức.
- Xây dựng chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối, tăng cường bổ sung vitamin và khoáng chất cần thiết.
- Vệ sinh răng miệng sạch sẽ để phòng ngừa các ổ nhiễm khuẩn.
- Đối với bệnh nhân nhạy cảm với ánh sáng, bắt buộc phải bảo vệ da kỹ lưỡng bằng mũ rộng vành, kính râm, quần áo chống nắng và thoa kem chống nắng khi ra ngoài.
- Về vấn đề sinh sản, phụ nữ mắc bệnh tự miễn chỉ nên lên kế hoạch mang thai khi bệnh đã được kiểm soát ổn định hoàn toàn trong ít nhất 6 tháng trước đó. Thai kỳ có thể khiến bệnh tự miễn bùng phát mạnh mẽ, do đó cần có sự theo dõi và phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ chuyên khoa sản và chuyên khoa cơ xương khớp – miễn dịch lâm sàng.
Originally posted 2010-12-21 03:23:17.
