Điều trị bệnh viêm đa cơ – viêm da cơ

Tìm hiểu về bệnh viêm đa cơ và viêm da cơ

Viêm đa cơ và viêm da cơ (bao gồm cả viêm đa cơ có biểu hiện ngoài da) là những bệnh lý hệ thống tự miễn chưa rõ nguyên nhân cụ thể. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng viêm nhiễm và thoái hóa các sợi cơ vân, dẫn đến các triệu chứng nghiêm trọng như yếu cơ, teo cơ, đặc biệt là ở vùng gốc chi, làm suy giảm hoặc mất hẳn khả năng vận động của người bệnh. Theo thống kê y học, tỷ lệ nữ giới mắc bệnh cao gấp đôi nam giới (2/1). Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là từ 40 – 60 tuổi. Đối với trẻ em, bệnh khá hiếm gặp và thường rơi vào độ tuổi từ 5 – 14 tuổi.

Triệu chứng lâm sàng và phương pháp chẩn đoán

Biểu hiện điển hình của bệnh bao gồm tình trạng yếu cơ gốc chi đối xứng hai bên, đau cơ tự nhiên và teo cơ ở giai đoạn muộn hoặc khi bệnh tiến triển nặng. Riêng đối với thể viêm da cơ, bên cạnh các dấu hiệu tổn thương cơ, người bệnh còn xuất hiện các tổn thương đặc hiệu ngoài da như: phù tím quanh mi mắt, ban Gottron hoặc dấu hiệu “bàn tay người thợ cơ khí”.

Để chẩn đoán xác định bệnh, y học hiện đại dựa vào ba xét nghiệm cận lâm sàng cốt lõi:

• Chỉ số men cơ (CK) trong máu tăng cao rõ rệt.
• Điện cơ hiển thị dấu hiệu tăng hoạt động tự phát khi nghỉ ngơi, giảm biên độ, xuất hiện rung sợi cơ và điện thế đa pha khi co cơ.
• Sinh thiết cơ cho thấy tình trạng thâm nhiễm tế bào viêm một nhân tại các sợi cơ, tổ chức kẽ hoặc xung quanh mạch máu kèm theo hoại tử cơ.

Bác sĩ sẽ chẩn đoán xác định viêm đa cơ khi bệnh nhân có ít nhất 2 trong 3 tiêu chuẩn trên, và chẩn đoán viêm da cơ khi có tình trạng viêm đa cơ kèm theo các biểu hiện đặc hiệu ở da.

Các phương pháp điều trị viêm đa cơ và viêm da cơ hiệu quả

1. Liệu pháp Corticosteroid cơ bản

Corticosteroid đóng vai trò là liệu pháp điều trị nền tảng và quan trọng nhất. Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định dùng prednisolone (hoặc corticoid tương đương) với liều tấn công từ 1-2 mg/kg/ngày kéo dài trong 2-4 tuần hoặc lâu hơn. Khi các triệu chứng đau và yếu cơ bắt đầu cải thiện, liều lượng sẽ được giảm dần từ 5-10mg sau mỗi 2-4 tuần. Với thể bệnh nặng, tiến triển nhanh, liệu pháp truyền tĩnh mạch methylprednisolone liều cao sẽ được áp dụng.

Khi tình trạng lâm sàng ổn định và men cơ CK trở về bình thường, bệnh nhân sẽ chuyển sang liều duy trì từ 5-10mg prednisolone mỗi ngày hoặc duy trì ở mức liều thấp nhất có thể kiểm soát được bệnh. Cần đặc biệt lưu ý các tác dụng phụ khi dùng corticoid dài ngày như hội chứng Cushing, loãng xương, viêm loét dạ dày, tăng huyết áp, đái tháo đường và nguy cơ nhiễm khuẩn. Việc bổ sung canxi, vitamin D, kali và dùng thuốc bảo vệ dạ dày là vô cùng cần thiết.

2. Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch phối hợp

Nếu bệnh nhân không đáp ứng với corticoid sau 4 tuần điều trị, hoặc xuất hiện triệu chứng nặng như suy hô hấp, khó thở, hay bị phụ thuộc vào corticoid (bệnh nặng lên khi giảm liều prednisolone xuống dưới 20mg/ngày), bác sĩ sẽ chỉ định phối hợp với các thuốc ức chế miễn dịch:

• Azathioprin (Imuran): Giúp giảm liều và hạn chế tác dụng phụ của corticoid. Thuốc hoạt động bằng cách ức chế tổng hợp DNA, RNA, giảm tăng sinh tế bào miễn dịch. Thời gian điều trị có thể kéo dài đến 6 tháng (ít dùng cho trẻ em).
• Methotrexate: Sử dụng bằng đường uống với tần suất một lần mỗi tuần, bắt đầu từ liều thấp và tăng dần theo đáp ứng của cơ thể trong 4-6 tháng.
• Cyclophosphamid: Áp dụng cho bệnh nhân không đáp ứng hoặc chống chỉ định với methotrexate (như người bị viêm phổi kẽ, xơ phổi). Thuốc được truyền tĩnh mạch mỗi tháng một lần trong vòng 6 tháng, sau đó duy trì 3 tháng một lần trong 1-2 năm hoặc chuyển sang dùng azathioprin/corticoid liều thấp.

3. Các liệu pháp điều trị tiên tiến khác

Đối với trường hợp bệnh cực kỳ nguy kịch đe dọa đến tính mạng do liệt cơ hô hấp, truyền tĩnh mạch chậm globulin miễn dịch là giải pháp tối ưu (chỉ áp dụng cho người lớn). Bên cạnh đó, các thuốc ức chế miễn dịch khác như Mycophenolate mofetil, Cyclosporine, Chlorambucil hoặc các thuốc sinh học kháng TNF như Etanercept cũng mang lại những hy vọng điều trị mới.

Trong điều trị viêm da cơ, nếu tổn thương da ở mức độ vừa đến nặng, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp thêm thuốc uống Chloroquine 250mg/ngày hoặc các loại Corticosteroid bôi ngoài da.

Chế độ chăm sóc và theo dõi y tế sát sao

Trong suốt quá trình điều trị liều cao corticoid hoặc thuốc ức chế miễn dịch, bệnh nhân cần được nội trú tại bệnh viện để theo dõi sát các biến chứng tim mạch, hô hấp và kiểm tra định kỳ công thức máu, chức năng gan thận. Song song đó, việc đánh giá cơ lực, trương lực cơ và xét nghiệm men cơ CK định kỳ sẽ giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ kịp thời. Ngoài ra, việc kết hợp tập vật lý trị liệu phục hồi chức năng sớm là vô cùng quan trọng giúp ngăn ngừa biến chứng co cứng khớp, duy trì tối đa khả năng vận động cho bệnh nhân.

Originally posted 2010-08-24 14:59:57.