Sử dụng thuốc điều trị là một nguyên tắc bắt buộc để đẩy lùi bệnh tật. Tuy nhiên, bất kỳ loại thuốc nào cũng tiềm ẩn tác dụng phụ ngoài ý muốn, đặc biệt khi lạm dụng hoặc dùng sai liều lượng. Trong đó, tình trạng yếu cơ, nhược cơ do tác dụng phụ của thuốc là vấn đề đáng báo động. Dưới đây là những nhóm thuốc phổ biến có thể gây ra tình trạng này mà bạn cần lưu ý.
1. Thuốc Corticoid (Prednisolon)
Prednisolon là hoạt chất thuộc nhóm corticoid thường được chỉ định để điều trị bệnh nhược cơ. Thế nhưng, nhiều nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng, loại thuốc này có thể phản tác dụng, gây yếu cơ nghiêm trọng hơn nếu không được sử dụng đúng cách.
Nguyên nhân là do Prednisolon sở hữu cơ chế tác động kép: Ở liều thấp, thuốc giúp ức chế miễn dịch, cải thiện nhanh các triệu chứng mỏi cơ. Ngược lại, khi dùng ở liều cao, thuốc gây rối loạn dẫn truyền thần kinh cơ, làm mất trương lực cơ và khiến bệnh nhược cơ tiến triển nặng hơn.
Để phòng tránh biến chứng này, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng liều cao ngay từ đầu. Cần bắt đầu với liều trung bình, tăng dần theo chỉ định của bác sĩ và không được ngưng thuốc đột ngột.
Các nhóm thuốc làm giảm tổng hợp dẫn truyền thần kinh dễ dẫn đến tình trạng nhược cơ.
2. Thuốc gây tê
Tác dụng phụ gây nhược cơ của thuốc gây tê liên quan mật thiết đến cơ chế hoạt động của chúng: ức chế dẫn truyền cảm giác đau từ cơ về não bộ. Tuy nhiên, sự ức chế này không chọn lọc, làm ảnh hưởng luôn đến các xung động thần kinh có nhiệm vụ duy trì trương lực cơ đi từ não bộ ra ngoại biên.
Khi thiếu đi xung động thần kinh kích thích, cơ bắp sẽ rơi vào trạng thái yếu, mỏi và nhược cơ. Người bệnh sẽ cảm thấy kiệt sức, đuối lực tại vùng cơ thể chịu tác động của thuốc tê. Đặc biệt, đối với bệnh nhân đã có tiền sử nhược cơ, thuốc tê sẽ làm bệnh trầm trọng hơn. Vì vậy, cần hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc gây tê cho đối tượng này.
3. Thuốc trung hòa axit dạ dày
Trong các dòng thuốc điều trị viêm loét dạ dày tá tràng, nhóm thuốc trung hòa axit có chứa thành phần Magiê (như Maalox, Mylanta, Yumangel…) có thể gây ảnh hưởng xấu đến hệ cơ. Hàm lượng Magiê quá cao trong máu sẽ gây rối loạn dẫn truyền thần kinh cơ, dẫn đến biểu hiện yếu cơ và nhược cơ.
4. Thuốc chống loạn nhịp tim
Các loại thuốc như Quinidine, Lidocaine hay Procainamide dù có nguồn gốc khác nhau nhưng đều chung tác dụng phụ là gây nhược cơ. Ở đây, tác dụng không mong muốn này gắn liền với chính cơ chế điều trị của thuốc.
Các thuốc này hoạt động bằng cách ức chế bơm kali ở tế bào cơ tim để giảm tính phát nhịp tự động, từ đó ổn định nhịp tim. Tuy nhiên, khi dùng liều cao hoặc kéo dài, thuốc cũng tác động lên bơm kali ở màng tế bào cơ vân, gây cản trở dẫn truyền thần kinh cơ. Xung động thần kinh không thể truyền đến cơ, khiến người bệnh bị yếu cơ nghiêm trọng hoặc tái phát nhược cơ.
5. Các loại thuốc kháng sinh
Kháng sinh là vũ khí quan trọng chống lại vi khuẩn, nhưng một số nhóm kháng sinh lại gây tác dụng phụ ức chế hệ thống thần kinh cơ, dẫn đến nhược cơ, yếu cơ (đặc biệt nguy hiểm ở cơ hô hấp). Các nhóm thuốc cần lưu ý gồm: Aminoglycosid, Quinolon, Telithromycin, Azithromycin, Erythromycin, Clindamycin, Ampicillin, Imipenem, Vancomycin, Metronidazole…
Cơ chế gây ra là do kháng sinh làm sụt giảm chất trung gian dẫn truyền thần kinh Acetylcholin (đặc biệt là dòng Aminoglycosid). Khi thiếu hụt chất này, tín hiệu kích thích không thể truyền đến các thớ cơ một cách trọn vẹn, gây ra yếu cơ.
Bác sĩ cần hết sức thận trọng khi kê đơn các loại kháng sinh này cho bệnh nhân có tiền sử nhược cơ, người mới phẫu thuật hoặc người suy nhược cơ thể để tránh nguy cơ suy hô hấp nguy hiểm. Nên ưu tiên sử dụng đơn trị liệu, dùng ngắn ngày và ưu tiên đường truyền pha loãng để cơ thể đào thải nhanh hơn.
6. Thuốc hạ huyết áp
Một số thuốc điều trị cao huyết áp thuộc nhóm chẹn beta hoặc chẹn canxi (như Propranolol, Oxprenolol, Timolol, Practolol) cũng ghi nhận tác dụng phụ gây nhược cơ.
Chúng làm rối loạn quá trình giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh và gây trơ các thụ cảm thể ở màng sau synap. Do đó, xung động thần kinh không thể truyền tới cơ. Người bệnh thường bị yếu cơ ở vùng tay, chân, thân mình và cảm thấy mệt mỏi rã rời, đặc biệt là vào thời điểm chiều tối.
Originally posted 2012-03-27 07:30:19.
