Bệnh Zona Thần Kinh Là Gì? Nguyên Nhân Và Triệu Chứng Nhận Biết
Bệnh Zona (hay còn gọi là Zona thần kinh) là bệnh lý truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella-Zoster (VZV) – một thành viên thuộc họ Herpes gây ra. Đây cũng chính là loại virus gây ra bệnh thủy đậu ở trẻ em. Virus VZV được phân lập lần đầu tiên vào năm 1952 bởi nhà khoa học Waller.
Dưới kính hiển vi điện tử, virus Varicella-Zoster là những tế bào hình tròn có đường kính cực nhỏ, sở hữu nhân nang DNA và lớp vỏ bọc bên ngoài. Loại virus này gây bệnh trực tiếp trên các tế bào của dây thần kinh cảm giác hướng tâm. Khi virus hoạt động, vùng da có dây thần kinh nhiễm VZV sẽ bị viêm, sưng đỏ, đau đớn, kèm theo cảm giác bỏng rát cực kỳ khó chịu. Đồng thời, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sưng hạch lân cận, sốt và mệt mỏi.
Sau khoảng 5 đến 7 ngày, trên nền da đỏ sẽ xuất hiện các mụn nước, bóng nước. Ban đầu, dịch trong các bóng nước này khá trong, nhưng sau đó sẽ hóa đục rất nhanh và có vết lõm ở giữa. Các mụn nước này có thể gom lại thành bóng nước lớn có mủ, sau đó tự vỡ ra, đóng vảy. Trong một số trường hợp nặng, tổn thương có thể bị hoại tử hoặc loét sâu, cần vài tuần để lành lại và thường để lại một vùng da đổi màu nâu sẫm.
Sau đợt bùng phát cấp tính, virus VZV sẽ đi sâu vào hệ thần kinh, cư trú ẩn dật trong các hạch thần kinh giao cảm suốt đời. Khi gặp điều kiện thuận lợi—đặc biệt là khi hệ miễn dịch bị suy giảm do tuổi tác hoặc bệnh lý—virus sẽ tái hoạt động, xâm lấn các dây thần kinh cảm giác, phá hủy tế bào thần kinh và gây nên bệnh Zona thần kinh cùng biến chứng đau nhức dai dẳng.
Biến Chứng Đau Thần Kinh Sau Zona: Nỗi Ám Ảnh Kéo Dài
Thông thường, sau một đợt điều trị cấp tính kéo dài từ một đến vài tuần, bệnh Zona sẽ tự khỏi. Các vết loét, trầy xước ngoài da nhìn bề ngoài có vẻ đã hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân—đặc biệt là những người trên 50 tuổi—vẫn phải đối mặt với những cơn giật đau nhói xuất hiện đột ngột sau mỗi 30 phút đến vài giờ, khiến người bệnh mất ăn mất ngủ.
Cảm giác đau âm ỉ, dai dẳng này dễ khiến bệnh nhân hoang mang, lo lắng và lầm tưởng mình mắc phải một căn bệnh nguy hiểm khác, nhưng thực chất đó chính là triệu chứng đau thần kinh sau Zona. Biến chứng này có thể kéo dài từ vài tháng, vài năm, thậm chí là suốt cả cuộc đời.
Tình trạng đau thần kinh sau Zona phụ thuộc rất lớn vào độ tuổi của người bệnh. Người trẻ tuổi thường ít bị đau hoặc cơn đau nhanh chóng biến mất. Ngược lại, người càng cao tuổi, sức đề kháng càng giảm thì mức độ đau nhức càng tăng và kéo dài mãn tính. Tiên lượng đau sau Zona sẽ phụ thuộc vào vị trí tổn thương và mức độ tàn phá của virus đối với hệ thần kinh.
Phương Pháp Điều Trị Và Chăm Sóc Bệnh Nhân Zona
Để hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng đau sau Zona, việc điều trị kịp thời và đúng cách đóng vai trò vô cùng quyết định. Dưới đây là các nguyên tắc điều trị y khoa cơ bản:
1. Chăm sóc và vệ sinh tại chỗ
Luôn giữ cho vùng da bị tổn thương sạch sẽ, khô thoáng. Tuyệt đối tránh gãi hoặc làm trầy xước mụn nước để ngăn ngừa nhiễm trùng thứ phát và hạn chế tổn thương lan rộng.
2. Sử dụng thuốc kháng virus (Acyclovir)
Cần sử dụng thuốc kháng virus Acyclovir càng sớm càng tốt ngay khi xuất hiện các triệu chứng đầu tiên:
- Dành cho người lớn: Uống Acyclovir 200mg x 5 lần/ngày (mỗi lần cách nhau 4 giờ), dùng liên tục từ 5 đến 7 ngày.
- Dành cho người bị suy giảm miễn dịch: Uống Acyclovir 400mg từ 5 đến 7 ngày dưới sự hướng dẫn và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
3. Thuốc bôi ngoài da và điều trị triệu chứng
- Nếu mụn nước chưa bị vỡ: Tiến hành bôi dung dịch làm dịu da Rivanol 1%.
- Nếu mụn nước đã vỡ: Chấm dung dịch xanh methylen 1% hoặc sử dụng thuốc mỡ Tetracyclin 1% để sát khuẩn.
- Sử dụng kem bôi Acyclovir cream 3% thoa lên vùng tổn thương từ 5 đến 6 lần mỗi ngày, mỗi lần cách nhau từ 3 đến 4 giờ.
- Nếu có triệu chứng ngứa ngáy khó chịu: Uống thêm thuốc kháng Histamin như Loratadin 10mg (1 viên/ngày).
- Nếu đau nhức nhiều: Sử dụng Paracetamol 500mg (uống từ 3 đến 4 ngày, tối đa 6 viên/ngày chia làm nhiều lần uống sau khi ăn).
4. Chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh
Bên cạnh việc dùng thuốc, bệnh nhân cần chú ý bổ sung đầy đủ chất đạm, rau xanh, uống nhiều nước. Đồng thời, việc giữ tinh thần lạc quan, tránh căng thẳng (stress) và vận động cơ thể nhẹ nhàng sẽ giúp nâng cao hệ miễn dịch, thúc đẩy quá trình hồi phục diễn ra nhanh chóng hơn.
Originally posted 2010-08-27 08:24:33.
