Tổng quan về bệnh viêm khớp cột sống thể trục
Viêm khớp cột sống thể trục (axial spondyloarthritis – axSpA), bao gồm cả viêm cột sống dính khớp (VCSDK), là một bệnh lý viêm mạn tính nguy hiểm với tổn thương chủ yếu tập trung ở cột sống và khớp cùng chậu. Ngoài ra, bệnh nhân còn có thể gặp các tổn thương ở khớp ngoại vi, viêm điểm bám tận cũng như nhiều biểu hiện ngoài khớp khác.
Nếu không được can thiệp kịp thời, bệnh lý này rất dễ dẫn đến tình trạng dính khớp, biến dạng cột sống và gây tàn phế nghiêm trọng. Sự ra đời của các liệu pháp điều trị tiên tiến đã mang đến bước ngoặt lớn, giúp cải thiện tối đa triệu chứng, bảo tồn chức năng vận động và ngăn ngừa tổn thương cấu trúc khớp cho người bệnh.
Bước tiến trong chẩn đoán và phân loại sớm bệnh axSpA
Nhờ việc ứng dụng các tiêu chuẩn chẩn đoán và phân loại hiện đại (như tiêu chuẩn ASAS), y học đã có thể phát hiện sớm nhóm bệnh nhân viêm khớp cột sống thể trục chưa có tổn thương trên X-quang (nr-axSpA). Đây là những trường hợp người bệnh có biểu hiện đau lưng kiểu viêm rõ rệt, kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy có phản ứng viêm hoạt động mạnh nhưng chưa xuất hiện thay đổi rõ trên phim X-quang thường quy. Các nghiên cứu lâm sàng khẳng định nhóm đối tượng này hoàn toàn đáp ứng tốt với các liệu pháp điều trị tương tự như thể viêm cột sống dính khớp điển hình.
Các khuyến cáo cốt lõi trong điều trị viêm khớp cột sống thể trục hiện nay
Phác đồ điều trị axSpA hiện hành luôn hướng tới mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả dựa trên nguyên tắc cá nhân hóa cho từng người bệnh:
- Cá thể hóa phác đồ: Việc điều trị cần cân nhắc dựa trên mức độ hoạt động của bệnh (đánh giá qua chỉ số BASDAI hoặc ASDAS), các yếu tố tiên lượng xấu, bệnh lý đồng mắc, mức độ suy giảm chức năng, khả năng dung nạp thuốc và yếu tố tâm lý xã hội.
- Chương trình luyện tập tích cực: Tập vật lý trị liệu và vận động là chỉ định bắt buộc cho mọi bệnh nhân nhằm duy trì độ linh hoạt của cột sống và các khớp.
- Sử dụng NSAID hiệu quả: Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) là lựa chọn đầu tay. Để đánh giá chính xác hiệu quả, cần sử dụng liên tục ít nhất 4 tuần. Không khuyến cáo sử dụng glucocorticoid đường toàn thân, chỉ cân nhắc tiêm tại chỗ khi có viêm khớp ngoại vi hoặc viêm điểm bám tận dai dẳng (ngoại trừ gân gót Achilles).
- Kiểm soát tổn thương ngoại vi: Ở bệnh nhân có biểu hiện viêm khớp ngoại vi không đáp ứng đầy đủ với NSAID, việc sử dụng các thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARDs) như sulfasalazine hoặc methotrexate là vô cùng cần thiết.
- Liệu pháp sinh học tiên tiến: Khi bệnh nhân thể trục không đáp ứng với NSAID, các thuốc sinh học sẽ được chỉ định. Phổ biến nhất là nhóm kháng TNF-alpha hoặc thuốc ức chế IL-17A. Trong đó, thuốc ức chế IL-17A (như Secukinumab) đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc cải thiện triệu chứng ở cả hai thể bệnh (có hoặc chưa có tổn thương X-quang), giúp ngăn chặn tiến triển tổn thương cấu trúc cột sống ở hơn 80% bệnh nhân sau 2-4 năm điều trị.
Tương lai đầy triển vọng của điều trị axSpA
Mặc dù y học đã có nhiều tiến bộ, một tỷ lệ bệnh nhân vẫn chưa đáp ứng hoàn toàn với các liệu pháp hiện tại. Điều này đòi hỏi ngành y học phải liên tục tìm kiếm các giải pháp điều trị đột phá hơn.
Hiện nay, nhiều loại thuốc hướng đích thế hệ mới đang được tích cực nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng:
- Thuốc kháng IL-12/23 (Ustekinumab).
- Thuốc phân tử nhỏ ức chế Janus Kinase (JAK).
- Liệu pháp phục hồi sự dung nạp miễn dịch (sử dụng IL-2 hoặc tế bào gốc trung mô).
- Phương pháp can thiệp hệ vi sinh đường ruột và loại bỏ có chọn lọc các dòng tế bào T gây bệnh.
Sự phát triển không ngừng của các phương pháp điều trị mới hứa hẹn sẽ mang đến nhiều lựa chọn đa dạng và hiệu quả vượt trội hơn cho người bệnh viêm khớp cột sống thể trục trong tương lai.
