Hội chứng chân không yên là gì? Vì sao khiến người bệnh “nhức muốn điên”?
Hội chứng chân không yên (Restless Legs Syndrome – RLS, hay còn gọi là hội chứng Wittmaack-Ekbom) là một chứng rối loạn thần kinh khiến người bệnh có nhu cầu cử động chân (và đôi khi cả tay hoặc cơ thể) không thể cưỡng lại được. Tuy không đe dọa trực tiếp đến tính mạng, căn bệnh này lại ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, gây mất ngủ kinh niên, suy nhược cơ thể và tinh thần.
Nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, thường chịu đựng những cơn đau nhức, bứt rứt ở chân vào ban đêm hoặc mỗi khi nằm nghỉ. Cảm giác khó chịu này khiến họ phải liên tục co duỗi, đấm bóp chân tay mới có thể dịu bớt phần nào, nhưng chỉ cần dừng lại thì cảm giác bứt rứt lại lập tức quay trở lại.
Người trẻ tuổi cũng có nguy cơ mắc bệnh
Hội chứng chân không yên không chỉ xuất hiện ở người già mà cả người trẻ, thậm chí là trẻ em cũng có thể là nạn nhân. Bệnh được chia làm hai dạng lâm sàng chính:
- Thể nguyên phát: Không có nguyên nhân rõ ràng, thường khởi phát trước tuổi 40 – 45. Bệnh có thể xuất hiện từ rất sớm, ngay khi trẻ mới 1 tuổi nhưng dễ bị chẩn đoán nhầm thành đau nhức chân do đang tuổi phát triển. Tình trạng này có xu hướng nặng dần theo thời gian.
- Thể thứ phát: Xuất hiện tương đối đột ngột ở người trên 40 tuổi, liên quan chặt chẽ đến các bệnh lý nội khoa khác hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc đang sử dụng.
Cảnh giác nhầm lẫn giữa hội chứng chân không yên với đau khớp và ung thư
Dù khá phổ biến trong thực tế y khoa, hội chứng chân không yên vẫn thường xuyên bị chẩn đoán sai lệch do các triệu chứng dễ gây nhầm lẫn:
- Phân biệt với đau khớp: Cảm giác nhức mỏi của hội chứng chân không yên xảy ra sâu trong bắp thịt, không phải ở ổ khớp và xuất hiện ngay khi cơ thể nghỉ ngơi. Trong khi đó, người đau khớp thường bị đau nhiều hơn về đêm muộn và sáng sớm sau khi ngủ dậy.
- Phân biệt với đau nhức do ung thư: Cơn đau do ung thư thường kéo dài dai dẳng suốt cả ngày và có xu hướng trầm trọng hơn về đêm.
Nhiều bệnh nhân khi đi khám chỉ mô tả chung chung là đau nhức chân, dẫn đến việc bác sĩ kê đơn thuốc kháng viêm hoặc thuốc hướng thần. Những loại thuốc này hoàn toàn không có tác dụng điều trị tận gốc hội chứng chân không yên.
Phương pháp điều trị hội chứng chân không yên theo từng cấp độ
Bạn có bị chứng chân không yên?Khi gặp những người bị nhức mỏi, hay bồn chồn, có cảm giác lạ ở chân tay khi ngồi nghỉ hoặc khi nằm nghỉ, hãy đặt những câu hỏi sau với họ: 1. Cảm giác đau nhức hay cảm giác bất thường đó có làm cho họ có nhu cầu phải cử động chân tay không? Nếu các câu trả lời là “có”, thì họ đã bị chứng chân không yên. |
Để đạt hiệu quả tối ưu, các chuyên gia y tế khuyến cáo cần phân loại bệnh thành 3 mức độ khác nhau để có phác đồ điều trị phù hợp:
1. Chân không yên không liên tục
Ở mức độ nhẹ, triệu chứng chỉ xuất hiện thỉnh thoảng nhưng vẫn gây khó chịu. Phương pháp điều trị ưu tiên là không dùng thuốc:
- Bổ sung sắt nếu kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ ferritin huyết thanh thấp.
- Hạn chế và kiêng tuyệt đối chất kích thích như cà phê, thuốc lá, rượu bia.
- Ngừng sử dụng các nhóm thuốc có thể kích hoạt bệnh như thuốc chống trầm cảm, thuốc an thần, thuốc chống nôn (primperan) hoặc thuốc kháng histamine.
- Nếu không cải thiện, bác sĩ có thể cân nhắc kê đơn levodopa, chất chủ vận dopamine (pramipexole, ropinirole), thuốc phiện liều thấp hoặc các dòng benzodiazepine.
2. Chân không yên hàng ngày
Tình trạng bứt rứt xảy ra liên tục mỗi ngày, ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ. Bên cạnh việc thay đổi lối sống, người bệnh cần dùng thuốc hàng ngày. Thuốc chủ vận dopamine (đặc biệt là pramipexole và ropinirole không chiết xuất từ nấm cựa gà) là lựa chọn hàng đầu. Các lựa chọn thay thế tiếp theo bao gồm gabapentin, thuốc phiện dược lực thấp.
3. Chân không yên kháng trị
Đây là giai đoạn bệnh nhân không còn đáp ứng tốt với các thuốc chủ vận dopamine thông thường, hoặc gặp nhiều tác dụng phụ, hoặc bệnh tiến triển nặng hơn khi tăng liều. Lúc này, bác sĩ chuyên khoa thần kinh sẽ cần thay đổi phác đồ: chuyển sang gabapentin, kết hợp thêm thuốc thứ hai, hoặc chuyển sang dùng các dẫn xuất thuốc phiện liều thấp hoặc tramadol.
Originally posted 2011-03-01 01:18:54.
