Viêm khớp tự phát thiếu niên là gì?
Tổn thương xương khớp ở tuổi thiếu niên đang là nhóm bệnh lý thường gặp trong thực tế lâm sàng với diễn biến vô cùng phức tạp và khó nhận biết. Điều này gây ra không ít khó khăn cho các bác sĩ trong quá trình chẩn đoán, điều trị cũng như tiên lượng bệnh. Trong số đó, viêm khớp tự phát thiếu niên nổi lên như một căn bệnh tự miễn phổ biến nhất ở trẻ em.
Bệnh được định nghĩa là tình trạng viêm khớp mạn tính kéo dài tối thiểu 6 tuần và khởi phát trước khi trẻ tròn 16 tuổi. Mặc dù nguyên nhân chính xác vẫn chưa được làm rõ, giới y học thống nhất rằng cơ chế tự miễn đóng vai trò cốt lõi. Sự xâm nhập của các tác nhân nhiễm khuẩn như virut, Chlamydia mycoplasma, Streptococus, Salmonella, Shigella… được xem là yếu tố kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường này.
Biểu hiện bàn tay bị viêm nhiều khớp yếu tố dạng thấp âm tính.
Các thể lâm sàng của viêm khớp tự phát thiếu niên
1. Thể hệ thống (Bệnh Still ở trẻ em)
Thể bệnh này chiếm khoảng 10 – 15% tổng số ca bệnh. Triệu chứng điển hình là sốt cao dao động (39 – 40 độ C, xuất hiện 1 – 2 cơn mỗi ngày rồi tự hạ), kèm theo nổi ban màu hồng cá hồi quanh các khớp khi sốt cao. Tổn thương khớp có thể xuất hiện muộn, thường ở các khớp vừa và lớn như khớp gối, cổ tay, cổ chân. Ngoài ra, trẻ có thể bị nổi hạch, gan lách to, hoặc nguy hiểm hơn là viêm màng tim, màng phổi.
2. Thể viêm một hoặc vài khớp (Oligoarthritis)
Đây là thể phổ biến nhất, chiếm tới 50% số trường hợp. Trẻ bị viêm từ 1 đến 4 khớp (chủ yếu là khớp gối, cổ chân, khuỷu tay) trong 6 tháng đầu. Thể này thường gặp ở bé trai từ 2 – 3 tuổi. Đáng chú ý, khoảng 25 – 50% bệnh nhân thể này gặp biến biến chứng ở mắt như viêm màng bồ đào, dễ dẫn đến mù lòa nếu không điều trị kịp thời.
3. Thể viêm nhiều khớp yếu tố dạng thấp âm tính (RF âm tính)
Thường khởi phát ở trẻ trên 10 tuổi với tình trạng viêm từ 5 khớp trở lên trong vòng 6 tháng đầu tiên. Bệnh tiến triển phức tạp và cần được theo dõi sát sao.
4. Thể viêm nhiều khớp yếu tố dạng thấp dương tính (RF dương tính)
Thường gặp ở trẻ gái trên 10 tuổi với các triệu chứng tương tự viêm khớp dạng thấp ở người lớn. Nếu không kiểm soát tốt, bệnh nhanh chóng gây hủy hoại và biến dạng khớp nghiêm trọng.
5. Thể viêm khớp liên quan đến viêm điểm bám tận
Thể bệnh này hay gặp ở trẻ trai lớn (12 – 16 tuổi). Triệu chứng viêm tập trung ở các khớp chi dưới như khớp háng, khớp gối, cổ chân và các điểm bám gân. Bệnh có thể tiến triển gây dính khớp cột sống và tàn phế.
6. Viêm khớp vảy nến
Xuất hiện ở độ tuổi 7 – 11, tổn thương khớp thường xuất hiện trước khi có biểu hiện vảy nến ở da. Khớp gối và các khớp ngón tay, ngón chân là những vị trí dễ bị ảnh hưởng nhất.
Phương pháp điều trị viêm khớp tự phát thiếu niên hiệu quả
Mục tiêu cốt lõi của việc điều trị là cắt đứt quá trình viêm càng sớm càng tốt, ngăn chặn nguy cơ hủy hoại khớp, bảo tồn tối đa chức năng vận động để trẻ phát triển bình thường. Phác đồ điều trị toàn diện bao gồm:
Các biện pháp không dùng thuốc
- Vật lý trị liệu: Áp dụng các bài tập phục hồi chức năng, sóng ngắn, hồng ngoại để tránh cứng khớp và dính khớp.
- Chế độ sinh hoạt: Khuyến khích trẻ tham gia học tập và sinh hoạt bình thường. Trong các đợt bùng phát cấp tính, cần cho trẻ nghỉ ngơi tuyệt đối, đảm bảo dinh dưỡng và giấc ngủ.
Điều trị bằng thuốc chuyên khoa
Bác sĩ sẽ chỉ định các nhóm thuốc phù hợp tùy tình trạng bệnh, bao gồm: thuốc giảm đau, thuốc chống viêm không steroid (NSAID) và các thuốc điều trị cơ bản (DMARDs) giúp ức chế hệ thống miễn dịch.
Vì đây là bệnh lý mãn tính kéo dài, việc điều trị đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp, nhi khoa, phục hồi chức năng cùng sự đồng hành, hỗ trợ tinh thần từ gia đình và nhà trường.
Originally posted 2010-08-29 08:01:59.
