Rối loạn giấc ngủ là gì? Nỗi lo của xã hội hiện đại
Rối loạn giấc ngủ là một hội chứng phổ biến ở mọi lứa tuổi và giới tính. Bệnh lý này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau và biểu hiện qua ba trạng thái điển hình: mất ngủ, ngủ nhiều và rối loạn nhịp thức ngủ. Dưới áp lực đè nặng của cuộc sống hiện đại, số lượng người mắc chứng rối loạn giấc ngủ đang ngày càng gia tăng một cách chóng mặt.
Những đối tượng dễ bị rối loạn giấc ngủ tấn công
Tại các bệnh viện lớn như Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) hay Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM), số lượng bệnh nhân đến khám và được chẩn đoán mắc chứng rối loạn giấc ngủ do áp lực công việc và stress đời sống ngày càng tăng cao. Nhịp sống hối hả của xã hội công nghiệp, sự thay đổi môi trường sống, gánh nặng kinh tế cùng các khủng hoảng tâm lý đã vô tình đẩy con người vào trạng thái căng thẳng quá mức.
Các số liệu thống kê đáng báo động chỉ ra rằng có đến 80% bệnh nhân tới khám gặp phải các triệu chứng như ngáy hay ngưng thở khi ngủ. Trong đó, khoảng 5% đã rơi vào giai đoạn bệnh nghiêm trọng. Những người làm công việc đòi hỏi sự tập trung cao độ và chịu áp lực lớn như các nhà quản lý, doanh nhân, công nhân kỹ thuật, người thường xuyên làm việc với máy tính hay tài xế lái xe đường dài… là nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.
Một số người không cưỡng lại được giấc ngủ trong khi đang hoạt động hoặc nghỉ ngơi.
Ảnh: TL
Phân loại các thể bệnh rối loạn giấc ngủ thường gặp
Rối loạn giấc ngủ không chỉ đơn thuần là thiếu ngủ. Về mặt y học, bệnh lý này được chia thành 3 thể chính:
1. Chứng mất ngủ
Người bệnh gặp nhiều khó khăn trong việc bắt đầu giấc ngủ hoặc duy trì giấc ngủ suốt đêm. Giấc ngủ thường chập chờn, không sâu và dễ bị thức giấc giữa chừng. Phần lớn chứng mất ngủ có mối liên hệ mật thiết với trạng thái lo âu, trầm cảm hoặc căng thẳng kéo dài. Để được chẩn đoán là rối loạn giấc ngủ, tình trạng mất ngủ phải diễn ra ít nhất 3 lần mỗi tuần và kéo dài liên tục từ một tháng trở lên. Mất ngủ kinh niên tạo ra một vòng lẩn quẩn: mất ngủ gây lo lắng, lo lắng lại càng làm mất ngủ nặng hơn.
2. Chứng ngủ nhiều
Trái ngược với mất ngủ, chứng ngủ nhiều được phân thành 3 nhóm nhỏ:
- Ngủ rũ: Đây là một bệnh lý thần kinh mãn tính khiến người bệnh đột ngột rơi vào giấc ngủ không thể cưỡng lại được, ngay cả khi họ đang làm việc hay di chuyển.
- Ngủ nhiều nguyên phát: Bệnh nhân ngủ rất nhiều vào ban đêm nhưng ban ngày vẫn luôn trong trạng thái lờ đờ, thèm ngủ và hay ngủ gật, kéo dài liên tục trên một tháng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt.
- Hội chứng ngưng thở khi ngủ: Hiện tượng ngưng hô hấp tạm thời từ 20 đến 40 giây trong lúc ngủ. Điều này làm giảm lượng oxy và tăng CO2 trong máu, khiến người bệnh liên tục tỉnh giấc giữa đêm mà không hề hay biết.
3. Rối loạn nhịp thức ngủ
Đây là sự mất đồng bộ giữa đồng hồ sinh học của người bệnh và chu kỳ ngày đêm tự nhiên. Hệ quả là người bệnh thức giấc vào những khung giờ bất thường, thường xuyên lơ mơ, lú lẫn hoặc quên sau khi tỉnh dậy, khiến cơ thể luôn mệt mỏi và không đạt được sự sảng khoái sau khi ngủ.
Hệ lụy khôn lường từ chứng rối loạn giấc ngủ
Không chỉ dừng lại ở sự mệt mỏi, mất ngủ kéo dài sẽ tàn phá sức khỏe một cách nghiêm trọng: làm suy giảm trí nhớ, mất tập trung, giảm hiệu suất làm việc và suy giảm chất lượng cuộc sống. Nguy hiểm hơn, nếu hội chứng ngưng thở khi ngủ không được can thiệp sớm, nó sẽ gián tiếp gây ra các biến chứng tim mạch nguy hiểm như tăng huyết áp, suy tim, thiếu máu cơ tim, đột quỵ hay thậm chí là đột tử trong đêm.
Sử dụng máy đa ký giấc ngủ để xác định bệnh rối loạn giấc ngủ. Ảnh: TT
Các giải pháp chẩn đoán và điều trị hiệu quả
Để điều trị dứt điểm, việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân là vô cùng quan trọng. Hiện nay, y học hiện đại áp dụng phương pháp đo đa ký giấc ngủ. Hệ thống này giúp ghi lại toàn bộ các chỉ số sinh lý của cơ thể như điện não, điện tim, hô hấp, nồng độ oxy… trong suốt đêm, từ đó tìm ra chính xác căn nguyên của các rối loạn như ngủ rũ, ngưng thở khi ngủ hay mộng du.
Bên cạnh can thiệp y tế, người bệnh cần chủ động xây dựng lối sống lành mạnh thông qua các biện pháp vệ sinh giấc ngủ:
- Thiết lập và duy trì thói quen đi ngủ và thức dậy vào một khung giờ cố định.
- Hạn chế sử dụng các chất kích thích như caffeine, rượu bia, thuốc lá trước khi ngủ.
- Giải tỏa căng thẳng bằng các liệu pháp thư giãn như nghe nhạc, ngồi thiền, ngâm chân hoặc massage nhẹ nhàng.
- Chỉ sử dụng các loại thuốc an thần, thuốc ngủ khi có sự chỉ định nghiêm ngặt từ bác sĩ chuyên khoa để tránh tình trạng lạm dụng và lệ thuộc vào thuốc.
Originally posted 2011-10-17 10:27:09.
