Ứng Phó Với Thách Thức Từ Bệnh Hô Hấp Mạn Tính Không Lây tại Việt Nam
Hiện nay, các bệnh không lây nhiễm nói chung và bệnh hô hấp mạn tính không lây nói riêng đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ chính phủ các nước cũng như các tổ chức y tế toàn cầu. Để có cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về vấn đề này, chúng ta cùng trò chuyện với GS.TS. Ngô Quý Châu, Phó Giám đốc kiêm Giám đốc Trung tâm Hô hấp Bệnh viện Bạch Mai, Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam, và là Chủ nhiệm Dự án phòng chống bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) cùng hen phế quản (HPQ) quốc gia.

Hiểu rõ hơn về các bệnh không lây nhiễm
PV: Thưa Giáo sư, xin ông cho biết chúng ta nên định nghĩa và hiểu về các bệnh không lây nhiễm như thế nào?
GS.TS. Ngô Quý Châu: Bệnh không lây nhiễm (BKLN) là những nhóm bệnh không truyền nhiễm từ người sang người hay từ động vật sang con người. Phần lớn trong số đó là bệnh mạn tính kéo dài và rất khó chữa khỏi hoàn toàn. Hiện nay, WHO và Liên Hợp Quốc đang tập trung nguồn lực vào 4 nhóm bệnh chính là: tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh hô hấp mạn tính (bao gồm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản). Đây là những căn bệnh có chung yếu tố nguy cơ, chiếm tỷ lệ mắc lớn và là nguyên nhân chính gây tử vong ở người trưởng thành.
Thực trạng bệnh hô hấp mạn tính không lây tại Việt Nam và Thế giới
PV: Giáo sư có thể chia sẻ cụ thể hơn về tình hình mắc hai căn bệnh này hiện nay không?
GS.TS. Ngô Quý Châu: Đối với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), theo WHO, đây là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh ở người từ 40 tuổi trở lên là 4,2%, trong đó tỷ lệ nam giới mắc bệnh cao hơn rõ rệt với 7,1%, so với nữ giới là 1,9%.
Đối với hen phế quản (HPQ), số lượng người mắc có sự phân hóa lớn giữa các nước phát triển và đang phát triển. Theo số liệu khảo sát tại Việt Nam, tỷ lệ mắc hen trung bình chiếm khoảng 3,9% dân số ở mọi lứa tuổi. Đây là tỷ lệ tương đối thấp so với thế giới nhưng đang có chiều hướng tăng dần khi lối sống hiện đại hóa ngày càng phổ biến.

GS. TS Ngô Quý Châu đang thăm khám cho bệnh nhân COPD.
Dự báo xu hướng gia tăng và nguy cơ tử vong
PV: Trong tương lai gần, diễn biến của nhóm bệnh này sẽ chuyển biến như thế nào thưa Giáo sư?
GS.TS. Ngô Quý Châu: Đối với COPD, do tỷ lệ sử dụng thuốc lá còn ở mức cao và xu hướng già hóa dân số diễn ra nhanh, bệnh tiếp tục nằm trong nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu thế giới. Tại Việt Nam, COPD là căn nguyên gây tử vong đứng hàng thứ 5 ở nam giới và thứ 2 ở nữ giới.
Với hen phế quản, nhờ những cải tiến vượt bậc trong chẩn đoán, điều trị bằng corticosteroid dạng xịt và việc áp dụng hướng dẫn chuẩn hóa toàn cầu, tỷ lệ tử vong do hen đang có xu hướng giảm dần qua từng năm ở nhiều khu vực trên thế giới.
Chiến lược quốc gia ứng phó với bệnh hô hấp mạn tính
PV: Việt Nam đã triển khai những giải pháp cụ thể nào để đối phó với thực trạng này?
GS.TS. Ngô Quý Châu: Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia phòng chống COPD và hen phế quản thuộc Dự án dân số y tế. Mặc dù hệ thống y tế vẫn đối diện với khó khăn về trang thiết bị, nhân lực chuyên môn và nguồn thuốc phân phối từ Bảo hiểm y tế, chúng tôi kỳ vọng sự đồng hành chỉ đạo sát sao từ Bộ Y tế cùng toàn xã hội sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh và giảm thiểu nguy cơ tử vong từ nhóm bệnh lý này.
PV: Xin trân trọng cảm ơn Giáo sư!
Mai Hương (thực hiện)






