Lợi ích của tiêm chủng: Thành tựu y học vĩ đại bảo vệ sức khỏe nhân loại
Theo PGS.TS Trần Như Dương, tại Việt Nam, lợi ích của tiêm chủng đối với sức khỏe cộng đồng là vô cùng to lớn. Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) đã được Bộ Y tế cùng các tổ chức quốc tế công nhận là một trong những chương trình y tế công cộng hiệu quả và thành công nhất từ trước đến nay.
Mối nguy hiểm khôn lường khi trẻ không được tiêm chủng đúng lịch
Để bảo vệ cơ thể một cách tốt nhất, trẻ em cần được tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch. Việc trì hoãn hoặc bỏ lỡ các mũi vắc xin sẽ khiến trẻ đối mặt với nguy cơ cao mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do không có miễn dịch bảo vệ. Thực tế tại Việt Nam đã chứng minh, những thời điểm tỷ lệ tiêm chủng sụt giảm, các dịch bệnh nghiêm trọng như sởi, bạch hầu, ho gà, viêm não Nhật Bản ngay lập tức bùng phát trở lại, cướp đi sinh mạng của nhiều trẻ em. Vì sức khỏe của con em mình, các bậc phụ huynh hãy coi tiêm chủng không chỉ là quyền lợi, trách nhiệm riêng mà còn là nghĩa vụ đối với toàn xã hội.
Vắc xin – Phát minh vĩ đại thay đổi lịch sử nhân loại
Kể từ khi nhà khoa học Edward Jenner phát minh ra vắc xin vào năm 1796, nhân loại đã sở hữu thứ vũ khí sắc bén nhất để chủ động đối phó với dịch bệnh. Ngoài nước sạch, không có bất kỳ can thiệp y tế nào, kể cả kháng sinh, có thể giảm tỷ lệ tử vong mạnh mẽ như vắc xin. Bản chất của việc tiêm chủng là đưa vắc xin vào cơ thể để kích thích hệ thống miễn dịch chủ động sinh kháng thể chống lại bệnh tật. Đến nay, thế giới đã có vắc xin phòng ngừa khoảng 30 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
PGS.TS Trần Như Dương, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương.
Những giá trị to lớn của vắc xin đối với đời sống kinh tế – xã hội
- Phòng bệnh hiệu quả: Khoảng 85% – 95% người được tiêm chủng sẽ có miễn dịch bảo vệ. Hàng năm, vắc xin cứu sống khoảng 2,5 triệu trẻ em trên toàn cầu, góp phần thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ về giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi.
- Phát triển nguồn nhân lực bền vững: Trẻ em khỏe mạnh nhờ vắc xin sẽ phát triển toàn diện cả thể chất lẫn trí tuệ, tạo nền tảng vững chắc cho nguồn nhân lực quốc gia.
- Góp phần xóa đói giảm nghèo: Tiêm chủng giúp giảm chi phí điều trị y tế, giải phóng thời gian chăm sóc trẻ bệnh cho các gia đình. Đồng thời, vắc xin cho người lớn như phòng cúm, viêm màng não, ung thư gan, ung thư cổ tử cung giúp duy trì và nâng cao năng suất lao động bền vững.
Những thành tựu y học toàn cầu nhờ vắc xin
- Bệnh đậu mùa giết chết hàng triệu người mỗi năm đã bị xóa sổ hoàn toàn vào năm 1979.
- Số ca mắc bại liệt giảm từ hơn 300.000 ca/năm xuống chỉ còn 358 ca vào năm 2014.
- Hai phần ba số quốc gia đang phát triển đã loại trừ hoàn toàn uốn ván sơ sinh.
- Tử vong do sởi giảm từ 2,6 triệu ca/năm xuống còn 122.000 ca vào năm 2012.
- Việc thanh toán bệnh bại liệt giúp các chính phủ tiết kiệm được 1,5 tỷ USD mỗi năm chi phí điều trị.
Hành trình hơn 30 năm Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam
Chương trình TCMR tại Việt Nam đã trải qua những giai đoạn phát triển đầy ấn tượng:
- Giai đoạn thí điểm (1981 – 1984): Bắt đầu triển khai thí điểm tại Việt Nam và nhanh chóng đạt 50% số tỉnh thành.
- Giai đoạn mở rộng toàn quốc (1985 – 1990): Triển khai rộng rãi 6 loại vắc xin cơ bản (Lao, Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván, Sởi, Bại liệt) đến 100% số huyện và 96,4% số xã.
- Giai đoạn xóa xã trắng tiêm chủng (1991 – 1995): Nhờ sự phối hợp giữa ngành y tế và lực lượng biên phòng, Việt Nam đã phủ sóng tiêm chủng đến 100% xã, phường vùng sâu, vùng xa, hải đảo.
- Giai đoạn nâng cao tỷ lệ và cập nhật vắc xin mới: Từ năm 1997, đưa thêm các vắc xin viêm gan B, viêm não Nhật Bản, thương hàn, tả vào chương trình. Đến năm 2003, vắc xin viêm gan B được triển khai trên cả nước, năm 2014 vắc xin Viêm não Nhật bản B đã được triển khai trên 100% số huyện trong cả nước. Đến năm 2010 bổ sung vắc xin phối hợp 5 trong 1 (Quinvaxem) có chứa thành phần ngừa Hib, và năm 2014-2015 tổ chức thành công chiến dịch tiêm vắc xin Sởi – Rubella cho trẻ từ 1 đến 14 tuổi.
Những cột mốc tự hào của Y tế Việt Nam
Thông qua Chương trình TCMR, hàng năm có hơn 1,6 triệu trẻ em và 1,7 triệu phụ nữ mang thai được bảo vệ an toàn. Việt Nam đã đạt được những thành tựu mang tính lịch sử:
- Thanh toán hoàn toàn bệnh bại liệt vào năm 2000.
- Loại trừ bệnh uốn ván sơ sinh vào năm 2005.
- Kiểm soát tốt dịch sởi, bạch hầu, ho gà, viêm não Nhật Bản với tỷ lệ mắc giảm hàng trăm lần so với trước khi có vắc xin.
PGS.TS. Trần Như Dương
(Phó Viện trưởng viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương)
