Nâng Cao Hiệu Quả Quản Trị Bệnh Viện: Thách Thức Và Lộ Trình Đột Phá Cho Ngành Y Tế
Một trong những vấn đề cốt lõi và mang tính thời sự nhất của ngành Y tế hiện nay chính là làm thế nào để tối ưu hóa công tác quản trị bệnh viện. Thực tế cho thấy, phần lớn giám đốc điều hành các bệnh viện công lập hiện nay xuất phát điểm là những bác sĩ giỏi chuyên môn, có uy tín lớn với đồng nghiệp, nhưng họ lại chưa được đào tạo bài bản để trở thành những nhà quản lý chuyên nghiệp. Điều này đặt ra một dấu hỏi lớn: Liệu đây có phải là rào cản khiến hiệu quả kinh tế y tế chưa đạt kỳ vọng, nguồn lực chưa được khai thác tối ưu và sự hài lòng của người bệnh vẫn còn những hạn chế?
Để tìm lời giải cho bài toán này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện đầu năm đầy ý nghĩa với PGS.TS. Lương Ngọc Khuê – Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), Tổng thư ký CLB Giám đốc Bệnh viện Việt Nam, Phó chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện ASEAN, đồng thời là Thành viên Hội đồng cố vấn Hiệp hội Bệnh viện châu Á – Thái Bình Dương.
PGS.TS. Lương Ngọc Khuê phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn Hội nghị Quản lý bệnh viện châu Á diễn ra tại TP.HCM
Thực Trạng Quản Lý Bệnh Viện Tại Việt Nam: Hai Mô Hình Trái Ngược
PV: Xin chào PGS.TS. Lương Ngọc Khuê. Dưới góc độ một nhà quản lý vĩ mô trong lĩnh vực khám chữa bệnh, ông đánh giá thế nào về thực trạng quản trị bệnh viện tại nước ta hiện nay?
PGS.TS. Lương Ngọc Khuê: Hiện nay, mô hình quản lý bệnh viện tại Việt Nam đang tồn tại hai khuynh hướng rõ rệt:
- Khối bệnh viện tư nhân: Hoạt động linh hoạt theo Luật Doanh nghiệp. Dù quy mô lớn hay nhỏ, họ luôn có cấu trúc nhân sự phân định rõ ràng với CEO (Tổng giám đốc điều hành) đứng đầu, cùng các giám đốc chuyên môn, giám đốc tài chính, giám đốc nhân sự hỗ trợ sát sao.
- Khối bệnh viện công lập: Giám đốc thường là những bác sĩ có uy tín chuyên môn cao được tập thể tín nhiệm bầu lên. Phần lớn họ vừa nỗ lực làm chuyên môn vừa đảm đương công tác quản trị. Tuy nhiên, quản lý là một bộ môn khoa học và nghệ thuật đòi hỏi kiến thức tổng hợp sâu sắc về cả kinh tế và xã hội. Thực tế có những người rất giỏi chuyên môn nhưng khi đảm nhận vai trò quản lý lại gặp nhiều lúng túng. Đúng như câu nói: “Không nên biến một nhà chuyên môn giỏi thành một nhà quản trị tồi”.
Bài Toán Hiệu Quả Kinh Tế Trong Xu Thế Tự Chủ Tài Chính
PV: Nhiều ý kiến từ các chuyên gia y tế cho rằng quản lý bệnh viện công ở Việt Nam lâu nay chưa thực sự chú trọng đến hiệu quả kinh tế. Ông có suy nghĩ gì về nhận định này?
PGS.TS. Lương Ngọc Khuê: Nhận định này hoàn toàn có cơ sở nếu đối chiếu với giai đoạn bao cấp trước đây, khi các bệnh viện công lập được Nhà nước bảo trợ toàn bộ kinh phí. Khi đó, các y bác sĩ chỉ cần tập trung tối đa vào công tác điều trị mà không phải lo nghĩ về bài toán tài chính.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, dưới sự chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, ngành Y tế đang bước vào giai đoạn đổi mới toàn diện về cơ chế tài chính. Việc tiến tới tự chủ tài chính buộc các bệnh viện phải thay đổi tư duy quản trị: Vừa phải không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ để thu hút người bệnh, vừa phải đảm bảo cân đối thu chi và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.
PGS.TS. Lương Ngọc Khuê thăm hỏi và tặng quà động viên người bệnh tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ
Chuyên Nghiệp Hóa Đội Ngũ Quản Trị: Xu Thế Tất Yếu
PV: Vậy làm thế nào để chúng ta xây dựng được một đội ngũ quản trị bệnh viện chuyên nghiệp? Liệu có nên bổ nhiệm những người không chuyên về y khoa nhưng có năng lực quản lý xuất sắc điều hành bệnh viện?
PGS.TS. Lương Ngọc Khuê: Chuyển đổi từ tư duy bao cấp sang chuyên nghiệp hóa là một hành trình dài và nhiều thách thức. Để trở thành một nhà quản trị giỏi, điều tiên quyết là phải nắm vững các quy định pháp luật, quản lý tài chính và quản trị chất lượng.
Tại các bệnh viện công, việc giám đốc phải kiêm nhiệm quá nhiều vai trò dẫn đến việc phân tán nguồn lực. Nếu lãnh đạo chỉ tập trung vào chuyên môn sâu như phẫu thuật, điều trị mà buông lỏng công tác quản trị, bệnh viện sẽ khó bứt phá. Do đó, xu hướng chuyên nghiệp hóa là tách biệt vai trò điều hành chung và quản lý chuyên môn lâm sàng.
Trong tương lai, giám đốc bệnh viện công sẽ đại diện cho Nhà nước để quản lý toàn diện đơn vị, cung ứng dịch vụ y tế tối ưu cho người dân. Những chuyên gia y tế xuất sắc sẽ đảm nhận vai trò Giám đốc chuyên môn. Song song đó, hệ thống quản trị sẽ có thêm các vị trí chuyên trách như Giám đốc điều dưỡng, Giám đốc chất lượng, hay Giám đốc marketing và chăm sóc khách hàng. Điều này giúp tối ưu hóa từng bộ phận và giải phóng sức lao động cho các thầy thuốc.
Mô hình quản lý chuyên nghiệp giúp đội ngũ y bác sĩ an tâm cống hiến chuyên môn cho người bệnh
Người Bệnh Và Nhân Viên Y Tế Được Hưởng Lợi Gì?
PV: Khi mô hình quản trị chuyên nghiệp được áp dụng đồng bộ, những giá trị thiết thực nào sẽ mang lại cho đội ngũ y tế và người bệnh?
PGS.TS. Lương Ngọc Khuê: Đây chắc chắn là đích đến mang lại lợi ích hài hòa cho tất cả các bên:
- Đối với y bác sĩ: Họ sẽ được giải phóng khỏi áp lực tài chính, không phải lo lắng về việc “làm sao để kiếm tiền nuôi bộ máy”. Họ chỉ cần tập trung nâng cao tay nghề, điều trị tốt nhất cho bệnh nhân. Đồng thời, nhà quản trị chuyên nghiệp sẽ xây dựng cơ chế lương thưởng xứng đáng và trang bị bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đầy đủ để bảo vệ nhân viên.
- Đối với người bệnh: Đây là đối tượng thụ hưởng lớn nhất. Quyền lợi của người bệnh được đặt lên hàng đầu với quy trình khám chữa bệnh minh bạch, thủ tục nhanh gọn, chất lượng dịch vụ cải thiện rõ rệt và giảm thiểu tối đa tình trạng quá tải.
Lộ Trình Đổi Mới Và Bộ Tiêu Chí Chất Lượng Vàng
PV: Bộ Y tế đã có những bước đi cụ thể nào để thúc đẩy lộ trình đổi mới quản lý bệnh viện, thưa ông?
PGS.TS. Lương Ngọc Khuê: Chúng tôi đã chủ động xây dựng nhiều chương trình hành động cụ thể, nổi bật là việc thành lập Trung tâm đào tạo và phát triển năng lực khám, chữa bệnh thuộc Cục Quản lý Khám, chữa bệnh. Các diễn đàn quản lý y tế quốc tế cũng liên tục được tổ chức để chia sẻ kinh nghiệm tiên tiến từ các nước trên thế giới.
Đặc biệt, Bộ Y tế đã ban hành Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện gồm 83 tiêu chí. Bộ tiêu chí này tiệm cận sát sao với tiêu chuẩn chất lượng JCI quốc tế của Mỹ, lấy người bệnh làm trung tâm và đặt an toàn người bệnh lên hàng đầu.
Sau nhiều năm triển khai, Bộ tiêu chí đã tạo nên một làn sóng cải cách mạnh mẽ tại cả các bệnh viện công lập lẫn tư nhân. Ngay cả những bệnh viện ở vùng sâu vùng xa cũng ghi nhận sự lột xác ngoạn mục. Điển hình như Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đã giảm tỷ lệ chuyển tuyến xuống chỉ còn 1%, triển khai nhiều kỹ thuật cao, áp dụng thẻ điện tử và mang lại không gian thư thái cho người bệnh. Nhiều đơn vị khác tại Nga Sơn (Thanh Hóa), Phú Vang (Thừa Thiên Huế), Ninh Thuận, An Giang hay Thủ Đức (TP.HCM) cũng đạt được những kết quả rất đáng tự hào.
Tôi tin rằng với sự đồng lòng và đổi mới tư duy mạnh mẽ từ các nhà quản trị, người dân Việt Nam chắc chắn sẽ được thụ hưởng những dịch vụ y tế ngày một chất lượng và an toàn hơn.
Trước thềm năm mới, kính chúc toàn thể quý độc giả luôn dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành công!
PV: Xin trân trọng cảm ơn PGS.TS. Lương Ngọc Khuê về những chia sẻ vô cùng tâm huyết!
Trâm Quyên thực hiện
