Giống như một chiếc xe máy nếu chỉ “trùm mền” cất kỹ thì nhanh hỏng, nhưng nếu bắt chạy liên tục quá tải cũng rất dễ hư. Muốn hệ xương khớp hoạt động trơn tru và bền bỉ, chúng ta cần biết cách vận động thường xuyên và khoa học. Đó là lời khuyên đầy ý nghĩa của Thạc sĩ – Bác sĩ Tăng Hà Nam Anh trong buổi tư vấn trực tuyến về các bệnh lý đau cơ và khớp.
Hệ cơ xương khớp đóng vai trò là khung đỡ và giúp cơ thể di chuyển dẻo dai. Dưới đây là những giải đáp chi tiết từ chuyên gia giúp bạn chủ động bảo vệ và điều trị các bệnh lý xương khớp thường gặp.
 |
Bác sĩ Tăng Hà Nam Anh, Trưởng khoa chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Nguyễn Tri Phương tư vấn trực tiếp về các bệnh lý cơ xương khớp. |
1. Các bệnh lý cột sống thường gặp và giải pháp khắc phục
Hỏi: Em mới 25 tuổi nhưng đã bị thoát vị đĩa đệm L4-L5 từ năm lớp 12. Dù đã bấm huyệt và đỡ đau, nhưng cứ mỗi khi trời trở lạnh là các khớp xương lại đau nhức ê ẩm. Liệu tình trạng này có ảnh hưởng đến việc sinh con sau này không?
Bác sĩ tư vấn: Với những gì bạn mô tả, tình trạng thoát vị đĩa đệm của bạn ở mức độ nhẹ. Bạn hoàn toàn có thể kiểm soát bằng phương pháp vật lý trị liệu và tập luyện thể thao phù hợp. Nếu tiến triển nặng gây chèn ép thần kinh nghiêm trọng, bác sĩ mới chỉ định mổ giải áp. Đối với hiện tượng đau nhức khi trời lạnh, bạn chỉ cần chú ý giữ ấm cơ thể và dùng thêm thuốc hỗ trợ khi cần thiết. Về việc kết hôn và sinh con, bạn không cần quá lo lắng vì thực tế có nhiều trường hợp phụ nữ cải thiện rõ rệt tình trạng đau xương khớp sau khi sinh nở.
Hỏi: Tôi là nhân viên văn phòng, năm nay 43 tuổi. Tôi bị đau vai gáy, thoái hóa đốt sống cổ và thắt lưng. Gần đây, tôi đi khám Đông y và được chẩn đoán thêm viêm khớp xương chậu. Xin bác sĩ tư vấn biến chứng và cách điều trị hiệu quả.
Bác sĩ tư vấn: Cột sống cổ và khớp cùng chậu là hai bộ phận nằm ở hai đầu cột sống. Đối với chứng đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ, giải pháp tốt nhất là điều chỉnh tư thế làm việc: tránh ngồi quá lâu trước máy tính, hạn chế cúi đầu quá sâu khi đọc sách và nên tập bơi ngửa để giải tỏa áp lực cho vùng cổ vai. Đối với viêm khớp cùng chậu, bạn cần thăm khám chuyên khoa sâu để xác định rõ nguyên nhân. Nhìn chung, bệnh lý này ít để lại biến chứng nặng nề ngoại trừ cảm giác đau ê ẩm khi ngồi lâu hoặc di chuyển nhiều.
Hỏi: Cột sống của em bị cong hình chữ C bẩm sinh khoảng 15 độ, khiến lưng bên phải nhô cao hơn bên trái. Thỉnh thoảng khi cúi xuống khớp phát ra tiếng kêu rắc rắc nhưng không đau. Tình trạng này có thể điều trị bằng vật lý trị liệu không và có ảnh hưởng đến thiên chức làm mẹ sau này?
Bác sĩ tư vấn: Ở độ tuổi 25, hệ xương của bạn vẫn còn một phần khả năng phát triển nên độ vẹo cột sống có thể tiến triển thêm. Để ngăn chặn tình trạng này và bảo vệ sức khỏe sinh sản sau này, bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa cột sống để được đo đạc và cân nhắc mang nẹp chỉnh hình vào ban đêm. Ngoài ra, hãy tích cực bơi lội hoặc tập hít xà đơn. Vật lý trị liệu đơn thuần không thể giải quyết triệt để mà cần phối hợp đa liệu pháp. Chỉ trong trường hợp vẹo quá nặng, bác sĩ mới xem xét chỉ định phẫu thuật.
2. Hội chứng đau mỏi cơ xương khớp ở dân văn phòng
Hỏi: Tôi thường xuyên bị đau mỏi cổ lan xuống thắt lưng và bả vai. Do tính chất công việc văn phòng ngồi nhiều, tôi hay có thói quen xoay cổ mạnh để giảm mỏi và thường ngủ sấp. Tôi phải làm gì để cải thiện?
Bác sĩ tư vấn: Đây là hội chứng điển hình của dân văn phòng do thói quen ngồi lì một chỗ, mắt dán vào màn hình và tư thế gù lưng. Khi duy trì tư thế này liên tục, toàn bộ hệ cơ dọc cột sống từ cổ đến thắt lưng bị kéo căng quá mức dẫn đến đau mỏi mạn tính. Cách khắc phục vô cùng đơn giản: cứ sau mỗi 30-45 phút làm việc, bạn hãy dành ra 5 phút để đứng dậy, thực hiện các động tác giãn cơ nhẹ nhàng cho vùng cổ, vai và lưng. Bạn sống ở Nha Trang thì bơi lội là môn thể thao tuyệt vời nhất để giải phóng áp lực cột sống. Khi ngủ, thay vì nằm sấp, bạn nên nằm ngửa và kê một chiếc gối nâng đỡ cả đầu, cổ và vai để bảo toàn đường cong sinh lý.
3. Bệnh lý viêm khớp mạn tính và tự miễn
Hỏi: Tôi bị viêm khớp dạng thấp đã 5 tháng, đi lại rất khó khăn do cứng khớp gối và khớp tay. Bệnh này có chữa khỏi hoàn toàn được không và tôi có cần kiêng khem ăn uống gì không?
Bác sĩ tư vấn: Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý tự miễn mạn tính liên quan đến yếu tố di truyền, do đó rất khó để điều trị khỏi hoàn toàn. Mục tiêu điều trị hiện nay là cắt cơn đau, kiểm soát viêm và ngăn ngừa biến chứng hủy khớp. Bên cạnh các thuốc kháng viêm giảm đau truyền thống (dễ gây tác dụng phụ dạ dày), y học hiện đại đã có các dòng thuốc sinh học mang lại hiệu quả rất cao, giúp bệnh nhân vận động bình thường. Về chế độ dinh dưỡng, bạn không cần ăn kiêng quá mức vì bệnh lý này không liên quan trực tiếp đến thức ăn.
 |
Khớp gối bị thoái hóa cần được phát hiện sớm và điều trị đúng cách để bảo tồn sụn khớp. |
Hỏi: Bố tôi bị đau khớp cổ chân và khớp gối rất lâu. Cứ hễ ăn nhiều chất đạm hoặc làm nặng là chân lại sưng vù, đau nhức dữ dội không đi nổi. Có thuốc nào chữa dứt điểm căn bệnh này không?
Bác sĩ tư vấn: Những triệu chứng sưng đau khớp sau khi ăn thực phẩm giàu đạm là biểu hiện điển hình của bệnh Gút (Gout). Đây là tình trạng lắng đọng các tinh thể muối urat tại ổ khớp do nồng độ axit uric trong máu tăng cao. Dù không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng bệnh hoàn toàn kiểm soát tốt nếu bố bạn tuân thủ phác đồ hạ axit uric của bác sĩ và nghiêm ngặt kiêng các thực phẩm giàu nhân purin như hải sản, nội tạng động vật, thịt đỏ và bia rượu. Khi xảy ra đợt viêm cấp nặng, phương pháp nội soi rửa khớp có thể được áp dụng để làm sạch ổ khớp.
4. Chấn thương thể thao và cách xử trí đúng
Hỏi: Tôi thường xuyên chơi thể thao và hay gặp chấn thương phần mềm. Người quen bảo dùng gel nóng để xoa bóp, nhưng tôi thấy vết thương càng sưng to hơn. Khi ra nhà thuốc họ lại khuyên dùng gel lạnh. Tôi nên dùng loại nào?
Bác sĩ tư vấn: Khi gặp chấn thương cấp tính (như lật cổ chân, bong gân), các mạch máu nhỏ sẽ bị rách gây chảy máu trong và sưng nề. Việc bôi gel nóng hoặc dầu nóng lúc này sẽ làm giãn mạch, khiến máu chảy nhiều hơn và vùng tổn thương sưng to hơn. Nguyên tắc xử trí chấn thương cấp tính chuẩn là công thức RICE: Nghỉ ngơi (Rest), Chườm lạnh (Ice), Băng ép (Compression) và Kê cao chi chấn thương (Elevation). Gel lạnh có tác dụng làm co mạch, giảm đau và giảm sưng nhanh chóng. Lưu ý là tuyệt đối không được xoa bóp mạnh vào vùng chấn thương cấp.
Hỏi: Tôi bị chấn thương đầu gối khi đá bóng. Hiện tại chạy thẳng thì bình thường nhưng cứ xoay người hoặc đổi hướng đột ngột là khớp gối lại bị chệch và khuỵu xuống. Tôi phải làm sao để chơi thể thao lại?
Bác sĩ tư vấn: Triệu chứng lỏng gối khi xoay người cảnh báo bạn đã bị đứt dây chằng chéo trước đầu gối. Do mất đi bệ đỡ vững chắc, mâm chày bị trượt ra trước gây mất vững khớp gối. Ở độ tuổi trẻ và vẫn muốn duy trì đam mê thể thao, bạn nên tiến hành phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo trước để khôi phục lại sự vững chắc cho khớp gối và tránh nguy cơ thoái hóa khớp sớm.
Tích cực vận động thể chất vừa sức là liều thuốc tự nhiên quý giá giúp bảo dưỡng xương khớp dẻo dai.
5. Bí quyết để hệ xương khớp luôn khỏe mạnh và dẻo dai
Muốn có một hệ xương khớp khỏe mạnh, chúng ta cần ghi nhớ những nguyên tắc “vàng” sau:
- Vận động thường xuyên và vừa sức: Sụn khớp không có mạch máu nuôi dưỡng trực tiếp mà sống nhờ vào sự thẩm thấu dịch khớp mỗi khi khớp cử động. Việc lười vận động sẽ làm sụn khớp suy thoái dần. Ngược lại, vận động quá tải khi khớp đang đau cũng đẩy nhanh quá trình thoái hóa. Hãy chọn các môn thể thao an toàn như bơi lội, đạp xe.
- Giữ ấm cơ thể: Thời tiết lạnh làm co mạch máu, giảm tuần hoàn đến nuôi dưỡng các khớp, gây ra tình trạng cứng khớp và đau nhức ê ẩm. Hãy giữ ấm cơ thể, đặc biệt là các khớp nhạy cảm như gối, cổ chân, cổ tay vào mùa đông.
- Giữ tâm lý lạc quan: Yếu tố tâm lý chiếm tới hơn 50% cảm giác đau của người bệnh. Việc lo lắng, căng thẳng quá mức chỉ làm tăng cảm giác đau đớn. Hãy luôn duy trì tinh thần vui tươi, lạc quan để cơ thể tự sản sinh ra các hormone giảm đau tự nhiên hiệu quả.
Originally posted 2010-12-09 01:45:51.
