Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là căn bệnh gây đau nhức và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động hàng ngày. Ngoài điều trị nội khoa thông thường, các biện pháp can thiệp tối thiểu (ít xâm lấn) đang ngày càng phổ biến nhờ tính an toàn và hiệu quả cao.
Dưới đây là tổng hợp chuyên sâu từ PGS.TS. Hà Hoàng Kiệm (Bệnh viện 103, Học viện Quân y) về các phương pháp can thiệp điều trị thoát vị đĩa đệm tiên tiến nhất hiện nay.
1. Các phương pháp can thiệp giảm áp đĩa đệm qua da
Các giải pháp can thiệp tối thiểu được thực hiện bằng cách chọc kim qua da nhằm làm giảm áp lực nội đĩa đệm. Khi áp lực giảm xuống, phần đĩa đệm bị lồi hoặc thoát vị sẽ tự động co nhỏ lại, không còn chèn ép vào rễ thần kinh hay các tổ chức trong ống sống. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả với các trường hợp thoát vị đĩa đệm ở mức độ nhẹ và vừa (độ 1 đến độ 2).
1.1. Phương pháp hóa tiêu nhân (Chemonucleolysis)
Hóa tiêu nhân là kỹ thuật chọc kim vào nhân nhầy đĩa đệm bị thoát vị dưới sự định vị của thiết bị X-quang tăng sáng. Bác sĩ sẽ sử dụng thuốc cản quang để xác định chính xác vị trí của kim trước khi tiến hành bơm hóa chất tiêu nhân. Hóa chất phổ biến nhất là Chymopapain – một loại enzyme chiết xuất từ nhựa đu đủ có khả năng phân hủy protein trong nhân nhầy mà không làm tổn thương vòng sợi xung quanh đĩa đệm.
Nhân nhầy bị tiêu hủy giúp làm giảm đáng kể áp lực nội đĩa đệm và thu nhỏ khối thoát vị. Trong tuần đầu tiên sau thủ thuật, bệnh nhân có thể xuất hiện tình trạng đau tăng do phản ứng viêm và phù nề nhẹ. Lúc này, việc sử dụng thuốc giảm đau chống viêm là cần thiết.
Lưu ý biến chứng: Hóa tiêu nhân có nguy cơ gây sốc phản vệ, viêm đĩa đệm, tổn thương thần kinh, hoại tử mô lân cận hoặc tổn thương tủy. Hiện nay phương pháp này ít được áp dụng hơn do sự ra đời của các công nghệ hiện đại, an toàn hơn như sóng cao tần và tia laser.
1.2. Tạo hình nhân nhầy bằng sóng radio cao tần (Nucleoplasty)
Giảm áp đĩa đệm qua da bằng sóng radio cao tần (PRDD – Percutaneous Radiofrequency Disc Decompression) là kỹ thuật tiên tiến đã được FDA chứng nhận an toàn. Tại Việt Nam, kỹ thuật này được áp dụng thành công tại Bệnh viện Việt Đức từ năm 2007 và hiện đã phổ biến ở nhiều trung tâm y tế lớn.
Thông qua kim chọc vào nhân nhầy, một đầu điện cực được đưa vào để phát sóng radio cao tần đốt cháy một phần đĩa đệm. Các tổ chức đĩa đệm bị đốt được hút ra ngoài, tạo từ 6-10 đường hầm siêu nhỏ giúp giải tỏa áp lực đĩa đệm nhanh chóng. Sau thủ thuật, bệnh nhân có thể đau nhẹ trong tuần đầu và sẽ phục hồi tốt sau đó.
1.3. Giảm áp đĩa đệm bằng tia LASER qua da (PLDD)
Phương pháp PLDD (Percutaneous Laser Disc Decompression) được áp dụng lần đầu tiên tại Áo vào năm 1986 và nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu. Quy trình thực hiện tương tự phương pháp sóng cao tần nhưng sử dụng sợi quang học để truyền năng lượng tia laser (phổ biến nhất là dòng Nd-YAG 5-25W) trực tiếp vào đĩa đệm nhằm làm bốc hơi một phần nhân nhầy.
Vì nước chiếm đến 75% trọng lượng nhân nhầy đĩa đệm, khi nhiệt độ đạt mức cao, nước sẽ hóa hơi và giải phóng khí CO2 qua khe hở của kim dẫn. Theo nghiên cứu lâm sàng, áp lực trong đĩa đệm có thể giảm sâu từ 1344mmHg xuống còn 601mmHg sau can thiệp, giúp giải phóng tức thì sự chèn ép lên rễ thần kinh và chấm dứt cơn đau rễ.
2. Chỉ định và chống chỉ định can thiệp sóng radio/laser
Chỉ định:
- Bệnh nhân lồi đĩa đệm hoặc thoát vị độ 1 (nhân nhầy vẫn nằm trong bao xơ, dây chằng dọc sau chưa rách).
- Đã áp dụng các biện pháp điều trị nội khoa tích cực đủ phác đồ từ 3 tháng trở lên nhưng không đạt hiệu quả.
- Chỉ đau rễ thần kinh hoặc tê bì tay chân thuần túy, không có triệu chứng liệt vận động hay rối loạn cơ vòng (đại tiểu tiện).
Chống chỉ định:
- Bệnh nhân đã xuất hiện yếu liệt cơ chi hoặc hội chứng đuôi ngựa.
- Hình ảnh MRI cho thấy bao xơ và dây chằng dọc sau bị rách, mảnh thoát vị đã rơi vào ống sống (thoát vị độ 2 trở lên).
- Thoát vị cứng (kèm gai xương, quá phát sụn khớp), trượt đốt sống, hẹp ống sống bẩm sinh hoặc lao cột sống.
Các phương pháp can thiệp bằng sóng radio cao tần và laser sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội như thực hiện nhanh chóng, ít tổn thương mô và giúp người bệnh hồi phục nhanh.
3. Phương pháp phẫu thuật ngoại khoa
Đối với các trường hợp thoát vị đĩa đệm mức độ nặng, rách bao xơ hoặc không đáp ứng các phương pháp bảo tồn, phẫu thuật nội soi lấy tổ chức thoát vị là giải pháp triệt để hàng đầu hiện nay.
Xem thêm video mô phỏng phương pháp giảm áp đĩa đệm qua link dưới đây:
Video phẫu thuật nội soi lấy tổ chức thoát vị đĩa đệm cột sống
