Nhiều chị em khi bước vào tuổi mãn kinh thường truyền tai nhau bí quyết ăn nhiều đậu nành để “chắc xương, chậm mãn”. Thậm chí, không ít người tin tưởng tuyệt đối rằng loại thực phẩm này có thể thay thế hoàn toàn cho các phương pháp trị liệu y khoa. Thực hư câu chuyện này ra sao? Liệu đậu nành có thực sự là “thần dược” cho phụ nữ tuổi trung niên?
Nỗi lo tuổi mãn kinh và những hệ lụy sức khỏe
Mãn kinh là một tiến trình sinh lý tự nhiên của cơ thể phụ nữ, thường diễn ra trong độ tuổi từ 45 đến 55. Vào giai đoạn này, buồng trứng ngừng hoạt động dẫn đến sự sụt giảm nghiêm trọng các nội tiết tố, đặc biệt là estrogen. Sự thiếu hụt này gây ra hàng loạt xáo trộn cả về thể chất lẫn tâm sinh lý.
Chị em thường phải đối mặt với những cơn bốc hỏa (nóng bừng mặt), đổ mồ hôi trộm về đêm, mất ngủ, căng thẳng và dễ cáu gắt. Nguy hiểm hơn, thiếu hụt estrogen khiến canxi trong xương bị thất thoát nhanh chóng, dẫn đến tình trạng xương xốp, giòn và dễ gãy (loãng xương). Đồng thời, nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch cũng tăng cao rõ rệt.
Để khắc phục, liệu pháp hormone thay thế (HRT) từng được coi là giải pháp tối ưu giúp giảm các triệu chứng mãn kinh và bảo vệ hệ xương. Tuy nhiên, phương pháp này không chỉ tốn kém mà nếu không được kiểm soát y khoa chặt chẽ, nó còn làm tăng nguy cơ ung thư vú ở phụ nữ.
Đậu nành rất giàu isoflavones, một loại estrogen thực vật giúp cải thiện sức khỏe thời kỳ mãn kinh
Đậu nành giúp bù đắp nội tiết tố: Hiệu quả thực tế đến đâu?
Tại các quốc gia châu Á như Nhật Bản, phụ nữ ít gặp phải các triệu chứng khó chịu của thời kỳ mãn kinh hơn so với phương Tây. Thậm chí trong tiếng Nhật không có từ ngữ nào tương đương để mô tả hiện tượng “bốc hỏa”. Các nhà khoa học phát hiện ra rằng, thói quen sử dụng đậu nành trong bữa ăn hằng ngày chính là “chìa khóa” giúp phụ nữ Nhật bổ sung lượng estrogen tự nhiên cho cơ thể.
Bổ sung đậu nành từ 1 – 4 lần mỗi ngày có tác dụng làm giảm đáng kể các triệu chứng mãn kinh, tuy nhiên liều lượng tối ưu cho từng cá nhân vẫn cần được tham vấn y khoa. |
Trong đậu nành chứa hàm lượng lớn isoflavones – một hoạt chất có cấu trúc và chức năng gần giống estrogen của cơ thể (estrogen thực vật) nhưng hoạt lực yếu hơn. Nhờ chế độ ăn giàu đậu nành, nồng độ isoflavones trong cơ thể phụ nữ Nhật Bản cao gấp 100 đến 1.000 lần so với phụ nữ Mỹ hoặc Phần Lan.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng đã chứng minh lợi ích vượt trội của đậu nành đối với hệ xương. Cụ thể, các nhà nghiên cứu tại Úc chỉ ra rằng, chế độ ăn giàu đậu nành liên tục trong 12 tuần giúp cải thiện mật độ xương lên 5,2%. Nếu duy trì trong 6 tháng, mật độ xương của phụ nữ mãn kinh được cải thiện rõ rệt, giảm nguy cơ loãng xương đáng kể.
Bên cạnh đó, đậu nành còn là cứu cánh cho các cơn bốc hỏa. Một nghiên cứu tại Ý cho thấy, phụ nữ mãn kinh sử dụng 60g đậu nành mỗi ngày (tương đương 76mg isoflavones) liên tục trong 12 tuần đã giảm tới 45% tần suất các cơn bốc hỏa. Chế độ ăn này cũng giúp ổn định huyết áp và cải thiện tâm trạng hiệu quả mà không gây ra tác dụng phụ nguy hại như liệu pháp hormone tổng hợp.
Khuyến nghị từ chuyên gia
Dù đậu nành mang lại nhiều lợi ích vượt trội, dễ tìm và tiết kiệm chi phí, các chuyên gia y tế vẫn lưu ý rằng: đậu nành chỉ đóng vai trò hỗ trợ, bù đắp một phần nội tiết tố chứ không thể thay thế hoàn toàn các phác đồ điều trị chuyên khoa đối với những trường hợp mãn kinh nặng hoặc loãng xương nghiêm trọng.
Chị em nên xây dựng một chế độ dinh dưỡng cân bằng, kết hợp vận động hợp lý và thăm khám định kỳ để có một cuộc sống trung niên khỏe mạnh, viên mãn.
TS.BS. Trần Sơn Thạch – Nguyên giám đốc bệnh viện Hùng Vương, TP.HCM.
Originally posted 2012-06-06 23:02:46.
