Cột sống là hệ thống trụ nâng đỡ cốt lõi của cơ thể, bao gồm nhiều đốt sống được liên kết chặt chẽ. Nằm giữa các đốt sống này là đĩa đệm – hoạt động như một lò xo sinh học giúp giảm chấn lực khi di chuyển, mang vác hay lao động, từ đó bảo vệ tủy sống và đại não khỏi các tổn thương cơ học.
Hội chứng đau thần kinh tọa (hay đau dây thần kinh hông) xảy ra khi có tình trạng đau mỏi vùng thắt lưng, lan xuống mông, mặt sau đùi qua kheo chân, chạy dọc bắp chân đến các ngón chân (phổ biến nhất là giữa ngón cái và ngón thứ hai).
Nguyên nhân và triệu chứng của đau thần kinh tọa
Đĩa đệm của chúng ta bắt đầu bước vào quá trình thoái hóa từ độ tuổi 25 đến 30. Những người thường xuyên lao động nặng nhọc, khuân vác sai tư thế hoặc phải gánh gồng nặng là nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.
Khi đĩa đệm bị thoát vị, chức năng giảm chấn của nó sẽ bị suy giảm hoặc mất hoàn toàn. Nhân nhầy bên trong bị mất nước, khô giòn và mất đi tính đàn hồi. Khi nhân nhầy bị vỡ ra thành nhiều mảnh nhỏ, nó sẽ xé rách vòng sợi bao quanh, làm suy yếu dây chằng dọc sau và chèn ép trực tiếp lên rễ thần kinh:
- Nếu chèn ép rễ thắt lưng V: Cơn đau và tê bì sẽ hướng về phía ngón chân cái.
- Nếu chèn ép rễ cùng I: Cơn đau hướng ra mé ngoài bàn chân và lòng bàn chân.
Cơn đau có thể xuất hiện âm ỉ nhưng đôi lúc lại dữ dội như dao đâm, tăng mạnh khi ho, hắt hơi hoặc cúi người. Ở giai đoạn nặng, cột sống có thể bị lệch vẹo, xuất hiện triệu chứng đi đứng cách hồi (phải nghỉ giữa quãng), tê bì chân, khó gập bàn chân, thậm chí teo cơ mông và cẳng chân.
Thống kê cho thấy có đến 80% trường hợp đau dây thần kinh hông là do thoát vị đĩa đệm, 20% còn lại do gai cột sống, lao, hẹp ống sống hoặc u rễ thần kinh.
Điều trị đau thần kinh tọa cần kết hợp phương pháp dùng thuốc và không dùng thuốc.
Phương pháp điều trị đau thần kinh tọa hiệu quả
Để có phác đồ điều trị chính xác, người bệnh cần thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng như chụp X-quang, cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI). Hầu hết các trường hợp đau thần kinh tọa đều đáp ứng tốt với phương pháp điều trị nội khoa.
1. Sử dụng các loại thuốc trị bệnh đau thần kinh tọa
- Thuốc giảm đau và kháng viêm không steroid (NSAIDs): Giúp kiểm soát nhanh cơn đau và tình trạng viêm rễ thần kinh. Các bác sĩ thường chỉ định ibuprofen, ketoprofen, diclofenac, indomethacin, paracetamol phối hợp, thuốc ức chế chọn lọc COX-2 (như celecoxib) hoặc nhóm oxicam (như piroxicam).
- Thuốc giãn cơ: Hỗ trợ giải tỏa tình trạng co thắt cơ vùng thắt lưng. Các hoạt chất phổ biến bao gồm mephenesin (Decontractyl), tolperisone (Mydocalm), eperisone, methocarbamol, thiocolchicosid…
2. Kết hợp các bài tập trị liệu tại nhà
Luyện tập đều đặn song song với dùng thuốc sẽ giúp tăng cường tuần hoàn và giải phóng rễ thần kinh bị chèn ép:
- Bài tập 1: Nằm trên giường cứng. Từ từ nâng thẳng một chân lên góc 45 độ so với thân người, sau đó hạ xuống và đổi chân. Thực hiện 8 – 10 lần mỗi bên.
- Bài tập 2: Nằm ngửa, nâng đồng thời cả hai chân lên góc 45 – 60 độ, giữ vài giây rồi từ từ hạ xuống. Thực hiện 10 lần.
- Bài tập 3: Ngồi thẳng ở mép giường, xoay vặn người và đánh hai tay hết cỡ sang phải rồi sang trái. Thực hiện 10 lần.
- Bài tập 4: Đứng thẳng, hai chân dang rộng bằng vai, cúi gập người sao cho tay chạm ngón chân cái, kết hợp đánh tay sang hai bên. Thực hiện 10 lần.
- Bài tập 5: Đứng thẳng, hai tay chống hông, thực hiện động tác xoay hông tròn theo hình chữ O hướng về hai phía trái và phải.
3. Các phương pháp can thiệp chuyên sâu khác
Bên cạnh đó, các thủ thuật như tiêm ngoài màng cứng (kết hợp Novocain và Vitamin B12) hay tiêm trực tiếp Triamcinolon vào đĩa đệm cũng đem lại hiệu quả giảm đau rõ rệt nhưng cần được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn cao tại các cơ sở y tế uy tín.
Đối với trường hợp bệnh lý tiến triển quá nặng gây teo cơ, liệt chi, rối loạn cơ tròn (bí tiểu hoặc đại tiểu tiện không tự chủ), bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật kịp thời để tránh các di chứng vĩnh viễn.
Originally posted 2010-11-20 08:20:30.
