Thoái hóa khớp là bệnh lý xương khớp phổ biến nhất ở người cao tuổi. Không chỉ gây đau đớn và suy giảm khả năng vận động, bệnh lý này còn có thể dẫn đến nguy cơ tàn phế, tạo ra gánh nặng lớn cho bản thân, gia đình và toàn xã hội. Do đó, việc chủ động nhận biết và ứng phó kịp thời với thoái hóa khớp là vô cùng quan trọng.
Thoái hóa khớp: Quy luật tất yếu của thời gian
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh về khớp đang ảnh hưởng đến khoảng 0,3 – 0,5% dân số toàn cầu, trong đó thoái hóa khớp chiếm đến 20%. Tại Việt Nam, tỷ lệ này chiếm khoảng 10,41% trong tổng số các bệnh lý về xương khớp.
GS.TS. Trần Ngọc Ân (Nguyên Trưởng khoa Cơ xương khớp – Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ rằng thoái hóa khớp thực chất là tình trạng “hư khớp” do tuổi tác. Giống như việc tóc bạc, răng rụng hay da nhăn nheo, thoái hóa khớp là một quy luật tự nhiên không thể đảo ngược của cơ thể khi về già.
Nguyên nhân và các triệu chứng điển hình
Thoái hóa khớp là sự bào mòn dần lớp sụn bao bọc các đầu xương. Theo thời gian, quá trình hủy hoại sụn khớp diễn ra nhanh hơn quá trình tái tạo, khiến lớp sụn mỏng đi và lộ ra phần xương dưới sụn. Bệnh thường được chia làm hai nhóm chính:
- Thoái hóa khớp nguyên phát: Xuất hiện muộn (thường ở người sau 60 tuổi), tiến triển chậm ở nhiều khớp khác nhau và gắn liền với quá trình lão hóa tự nhiên.
- Thoái hóa khớp thứ phát: Có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi (thường dưới 40 tuổi), tập trung ở một vài vị trí nhất định, tiến triển nhanh do các nguyên nhân cơ giới, chấn thương hoặc dị tật bẩm sinh.
Các vị trí dễ bị ảnh hưởng nhất bao gồm khớp gối, cột sống cổ và cột sống thắt lưng. Người bệnh thường gặp các triệu chứng như đau âm ỉ tăng lên khi vận động và giảm lúc nghỉ ngơi, khớp phát ra tiếng kêu lục cục lạo xạo khi di chuyển, hoặc sưng nóng đỏ đau khi có phản ứng viêm kèm theo.
Thoái hóa khớp gối gây đau nhức và cản trở khả năng vận động hàng ngày.
Các phương pháp ứng phó và điều trị thoái hóa khớp
Hiện nay, y học chưa có thuốc điều trị dứt điểm hoàn toàn bệnh thoái hóa khớp. Các phương pháp điều trị chủ yếu hướng tới việc giảm thiểu triệu chứng, phục hồi chức năng và ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng hơn:
- Sử dụng thuốc Tây y: Các loại thuốc giảm đau, kháng viêm được chỉ định theo từng mức độ bệnh. Riêng việc tiêm corticoid nội khớp chỉ áp dụng khi có viêm thứ phát và bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa thực hiện.
- Sử dụng sản phẩm từ tự nhiên: GS. Hoàng Bảo Châu (Nguyên Viện trưởng Viện Y học cổ truyền Việt Nam) cho biết các hoạt chất tự nhiên như Glucosamine, Chondroitin (chiết xuất từ sụn vi cá, vỏ tôm cua) giúp tái tạo sụn khớp rất hiệu quả. Ngoài ra, các thảo dược Đông y giúp lưu thông khí huyết, giảm đau cũng là sự lựa chọn an toàn.
- Phương pháp không dùng thuốc: Vật lý trị liệu, xoa bóp, bấm huyệt giúp thư giãn các cơ và dây chằng quanh khớp, giảm co cứng khớp hiệu quả.
- Can thiệp ngoại khoa: Phẫu thuật thay khớp hoặc tạo hình khớp được cân nhắc khi các biện pháp nội khoa không còn mang lại hiệu quả và khả năng vận động bị hạn chế nghiêm trọng.
Bí quyết làm chậm quá trình thoái hóa khớp
Để bảo vệ hệ xương khớp luôn dẻo dai và làm chậm tiến trình thoái hóa, mỗi người nên chủ động thực hiện các biện pháp sau:
- Duy trì cân nặng hợp lý: Tránh tình trạng thừa cân, béo phì. Nghiên cứu chỉ ra rằng khi cơ thể tăng thêm 1kg, khớp gối phải chịu áp lực nặng gấp 5 lần khi di chuyển.
- Tập luyện điều độ: Lựa chọn các bài tập nhẹ nhàng, vừa sức như đi bộ, bơi lội hoặc đạp xe để tăng cường độ linh hoạt cho khớp.
- Tư thế sinh hoạt đúng chuẩn: Tránh các tư thế xấu khi làm việc, không mang vác đồ quá nặng, tránh các động tác thay đổi tư thế đột ngột gây tổn thương khớp.
- Chăm sóc từ sớm cho trẻ nhỏ: Phát hiện và điều trị kịp thời các dị tật bẩm sinh hoặc bệnh còi xương ở trẻ em nhằm phòng ngừa nguy cơ thoái hóa khớp thứ phát khi trưởng thành.
Originally posted 2012-03-21 08:25:36.
