Viêm mũi dị ứng là một bệnh lý đường hô hấp cực kỳ phổ biến. Dù dễ dàng chẩn đoán lâm sàng nhưng việc điều trị dứt điểm lại là một thách thức lớn do khó xác định chính xác dị nguyên. Việc điều trị hiện nay chủ yếu tập trung vào kiểm soát, làm giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng bội nhiễm dẫn đến viêm xoang cấp và mãn tính.
Tuy nhiên, quá trình sử dụng thuốc điều trị cần có sự chỉ định và giám sát chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Một số loại thuốc kháng histamine có thể gây ra tác dụng phụ buồn ngủ, gây nguy hiểm cho người vận hành máy móc, lái xe hoặc những công việc đòi hỏi sự tập trung cao độ.
Viêm mũi dị ứng và những chẩn đoán dễ nhầm lẫn
Thống kê cho thấy, viêm mũi dị ứng ảnh hưởng đến khoảng 20% – 25% dân số thế giới. Tại Việt Nam, số liệu từ Bệnh viện Chợ Rẫy chỉ ra rằng bệnh lý này chiếm tới 30% – 35% tổng số ca đến khám tại khoa Tai Mũi Họng.
Để chẩn đoán chính xác bệnh, bác sĩ thường dựa vào tiền sử dị ứng của bản thân người bệnh và gia đình (như hen phế quản, nổi mề đay, đau nửa đầu Migraine, phù Quincke). Di truyền đóng vai trò lớn: nếu cha hoặc mẹ bị dị ứng, tỷ lệ con mắc bệnh là 30%; nếu cả hai bố mẹ cùng bị thì xác suất lên tới 65% – 75%.
Bên cạnh đó, việc chẩn đoán cần hết sức thận trọng để tránh nhầm lẫn với các bệnh lý có triệu chứng tương tự như:
- Viêm mũi vận mạch, viêm mũi do thay đổi nội tiết tố (hormon).
- Viêm mũi do lạm dụng thuốc nhỏ mũi (viêm mũi medicamentosa), thuốc huyết áp hoặc chất kích thích.
- Bất thường cấu trúc mũi: Vẹo vách ngăn, gai vách ngăn, hẹp cửa mũi sau, VA quá phát.
- Các dị vật hoặc khối u lành tính/ác tính ở vùng mũi.
Triệu chứng điển hình của bệnh bao gồm ngứa mũi, ngứa mắt và cổ họng, hắt hơi liên tục (đặc biệt vào buổi sáng), chảy nước mũi trong (sau đó có thể đục hoặc vàng nếu bị bội nhiễm), nghẹt mũi dai dẳng kèm nhức đầu, ho, đau họng hoặc sốt nhẹ.
Đâu là “thủ phạm” gây viêm mũi dị ứng?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), viêm mũi dị ứng được phân loại thành ba nhóm chính dựa trên tác nhân kích thích:
1. Viêm mũi dị ứng quanh năm: Thường do các dị nguyên tồn tại thường trực trong môi trường sống như mạt bụi nhà (trong chăn, gối, nệm), lông thú cưng, nấm mốc, sơn hoặc vecni. Bên cạnh đó, tình trạng căng thẳng thần kinh (stress) kéo dài cũng là yếu tố thuận lợi làm khởi phát bệnh. Các dị nguyên không đặc hiệu khác bao gồm một số loại thuốc (Aspirin, Penicillin…) và thức ăn (đặc biệt là hải sản).
2. Viêm mũi dị ứng theo mùa: Thường xảy ra vào thời điểm giao mùa hoặc mùa hoa nở, khi nồng độ phấn hoa và bào tử nấm mốc trong không khí tăng cao.
3. Viêm mũi dị ứng nghề nghiệp: Xuất hiện ở những người thường xuyên làm việc trong môi trường ô nhiễm, tiếp xúc với bụi lúa gạo, bụi bông vải, hóa chất độc hại, thuốc trừ sâu, hoặc khói bụi tại công trường, hầm mỏ, phòng thí nghiệm.
Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm tai giữa, giảm chức năng vòi nhĩ, polyp mũi và viêm xoang cấp/mãn tính.
Các phương pháp điều trị viêm mũi dị ứng hiệu quả
Mẹ bầu bị viêm mũi dị ứng có ảnh hưởng đến thai nhi?Đây là lo lắng chung của nhiều phụ nữ mang thai. Về bản chất, viêm mũi dị ứng có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng hen suyễn, viêm xoang hay viêm da cơ địa của người mẹ. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy bệnh không gây ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi. Việc sử dụng thuốc chống dị ứng (đặc biệt là dạng tiêm của liệu pháp miễn dịch) trong 3 tháng đầu thai kỳ không được khuyến khích để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bé. |
Nguyên tắc điều trị hàng đầu là ngăn ngừa, giảm thiểu các triệu chứng khó chịu và bảo vệ niêm mạc đường hô hấp khỏi các tổn thương sâu hơn.
Điều trị nội khoa (Sử dụng thuốc và chăm sóc tại nhà)
- Hạn chế tiếp xúc dị nguyên: Đeo khẩu trang khi ra đường, sử dụng đồ bảo hộ lao động đầy đủ, giữ nhà cửa sạch sẽ để hạn chế hít phải bụi bẩn, phấn hoa.
- Thuốc Corticoid dạng xịt mũi: Có tác dụng chống viêm tại chỗ rất mạnh, giúp kiểm soát tốt các triệu chứng hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi và nghẹt mũi mà ít gây tác dụng phụ toàn thân.
- Thuốc kháng Histamine thế hệ mới: Ưu điểm vượt trội là không gây buồn ngủ, giúp giảm nhanh các triệu chứng ngứa mũi, chảy nước mắt mũi và viêm kết mạc dị ứng.
- Thuốc chống nghẹt mũi (Decongestant): Giúp co mạch, giảm phù nề niêm mạc mũi nhanh chóng. Tuy nhiên, tuyệt đối không lạm dụng nhóm thuốc này quá 5-7 ngày để tránh hiện tượng lờn thuốc.
- Thuốc ức chế Leukotriene: Thường được chỉ định cho những bệnh nhân bị viêm mũi dị ứng theo mùa có kèm theo bệnh hen suyễn.
- Vệ sinh mũi: Rửa mũi hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý NaCl 0,9% là liệu pháp hỗ trợ an toàn và cực kỳ hiệu quả giúp làm sạch dị nguyên bám trên niêm mạc.
- Thuốc kháng sinh: Chỉ sử dụng khi có bằng chứng của việc bội nhiễm vi khuẩn (sốt, đau họng, nước mũi đục vàng/xanh, đau nhức vùng xoang).
Khi nào cần can thiệp phẫu thuật?
Cần lưu ý rằng viêm mũi dị ứng do yếu tố cơ địa không thể điều trị dứt điểm bằng phẫu thuật. Phương pháp ngoại khoa chỉ được bác sĩ cân nhắc trong các trường hợp đặc biệt sau:
- Tình trạng bội nhiễm nghiêm trọng gây tắc nghẽn hoàn toàn lỗ thông xoang, dẫn đến viêm xoang mủ.
- Có các dị tật cấu trúc mũi cơ học như gai vách ngăn, vẹo vách ngăn nặng gây cản trở đường thở.
- Viêm mũi xoang do nấm – một bệnh lý đang có xu hướng gia tăng tại Việt Nam nhưng ban đầu lại có biểu hiện rất giống viêm mũi dị ứng thông thường.
Originally posted 2011-11-11 11:28:22.
