Hội chứng Wilkie (hay hội chứng rễ mạc treo ruột) là một bệnh lý đường tiêu hóa hiếm gặp nhưng vô cùng nguy hiểm do sự bất thường của động mạch mạc treo tràng trên gây chèn ép tá tràng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.
Để hiểu rõ hơn về nguyên nhân, triệu chứng và các phương pháp điều trị hội chứng Wilkie, hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
1. Nguyên nhân gây ra hội chứng Wilkie là gì?
Hội chứng Wilkie xảy ra do sự bất thường về vị trí của động mạch mạc treo tràng trên, gây tắc nghẽn tá tràng (cấp tính, mạn tính hoặc gián đoạn). Ở người bình thường, động mạch này tạo với động mạch chủ bụng một góc khoảng 45 độ, tạo không gian cho phần thứ ba của tá tràng đi qua dễ dàng.
Sơ đồ vị trí động mạch mạc treo tràng trên.
Tuy nhiên, ở người mắc hội chứng Wilkie, góc này bị thu hẹp chỉ còn từ 6 – 25 độ. Sự thu hẹp này vô tình tạo thành một “chiếc bẫy kẹp” nén chặt lấy tá tràng, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn lưu thông tiêu hóa.
2. Phân loại hội chứng Wilkie
Hội chứng này được chia làm hai dạng chính bao gồm:
- Hội chứng Wilkie mạn tính (bẩm sinh): Triệu chứng kéo dài dai dẳng hoặc bộc phát thành từng đợt tùy thuộc mức độ chèn ép tá tràng. Thường gặp ở những người có thể trạng gầy gò, cao lêu nghêu, có dây chằng treo góc tá – hỗng tràng cao bất thường, nhu động ruột kém, hoặc người bị suy kiệt, chán ăn.
- Hội chứng Wilkie cấp tính: Các dấu hiệu tiến triển cực kỳ nhanh chóng sau chấn thương hoặc phẫu thuật (như vẹo cột sống, chấn thương cột sống, nằm bất động lâu ngày trên giường bệnh, hoặc sau phẫu thuật cắt thận trái…).
3. Triệu chứng nhận biết hội chứng Wilkie
Người bệnh mắc hội chứng Wilkie thường gặp phải các triệu chứng điển hình như sau:
- Cảm giác nhanh no, đầy bụng, ợ hơi liên tục.
- Buồn nôn và nôn mửa dữ dội sau khi ăn.
- Đau thắt như dao đâm vùng thượng vị ngay sau khi ăn do tá tràng bị đè nén.
- Cơ thể gầy yếu, sụt cân nhanh chóng, chán ăn kinh niên.
Đặc biệt, một đặc điểm nhận dạng quan trọng là các triệu chứng này thường thuyên giảm rõ rệt khi bệnh nhân nằm nghiêng bên trái, và trở nên nghiêm trọng hơn khi nằm ngửa hoặc nằm nghiêng bên phải.
Động mạch mạc treo tràng trên bất thường trên phim chụp cắt lớp ổ bụng.
Để chẩn đoán chính xác bệnh lý này, bác sĩ chuyên khoa thường chỉ định thực hiện nội soi dạ dày – tá tràng, chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính (CT scan) ổ bụng hoặc siêu âm mạch máu tương phản.
4. Các biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời
Nếu không được phát hiện và xử trí sớm, hội chứng Wilkie có thể dẫn đến hàng loạt biến chứng đe dọa trực tiếp đến tính mạng:
- Suy dinh dưỡng nặng, mất nước và rối loạn điện giải nghiêm trọng.
- Hạ kali máu, giảm thể tích tuần hoàn dẫn đến sốc.
- Viêm phổi sặc do nôn mửa thức ăn ngược vào đường hô hấp.
- Vỡ dạ dày cấp tính hoặc hoại tử, thủng ruột do thiếu máu mạc treo kéo dài, trụy tim mạch gây tử vong.
5. Phương pháp điều trị hội chứng Wilkie hiệu quả
Tùy thuộc vào thể trạng của bệnh nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh, các bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp:
- Điều trị bảo tồn (nội khoa): Thường được ưu tiên áp dụng cho thể cấp tính. Người bệnh được truyền dịch, bù điện giải, nuôi ăn qua ống thông hỗng tràng và dùng thuốc hỗ trợ. Khi thể trọng được phục hồi, lớp mỡ quanh mạch máu dày lên sẽ giúp giải phóng tá tràng bị chèn ép một cách tự nhiên.
- Điều trị ngoại khoa (phẫu thuật): Được chỉ định khi quá trình điều trị nội khoa thất bại hoặc đối với thể mạn tính nghiêm trọng. Phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay là phẫu thuật mở thông tá tràng – hỗng tràng, giúp tạo một đường lưu thông mới bypass qua đoạn tá tràng bị nghẹt.
Hội chứng Wilkie là căn bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được chẩn đoán sớm. Hãy chủ động đến ngay cơ sở y tế uy tín để thăm khám kịp thời khi bản thân hoặc gia đình xuất hiện những dấu hiệu bất thường nêu trên.
