Dấu hiệu sớm của bệnh động mạch vành: Đừng chủ quan trước sát thủ thầm lặng
Bệnh động mạch vành hiện là nguyên nhân tử vong hàng đầu trong số các bệnh lý về tim mạch và đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng tại Việt Nam. Việc trang bị kiến thức để nhận biết sớm dấu hiệu của bệnh sẽ giúp chúng ta phòng ngừa và điều trị kịp thời, bảo vệ tính mạng bản thân.
Hiểu về cơ chế hoạt động của bệnh động mạch vành
Cơ tim cần được cung cấp đầy đủ máu giàu oxy để duy trì hoạt động liên tục. Nhiệm vụ này do hệ thống động mạch vành đảm nhận, bao gồm động mạch vành phải và động mạch vành trái xuất phát từ động mạch chủ. Khi một hoặc nhiều nhánh mạch vành bị hẹp hoặc tắc nghẽn (thường do các mảng xơ vữa bám vào lòng mạch), lượng máu nuôi dưỡng cơ tim sẽ bị suy giảm nghiêm trọng. Thông thường, khi lòng mạch bị hẹp từ 50% trở lên, các dấu hiệu lâm sàng của bệnh bắt đầu xuất hiện rõ rệt.
Đau thắt ngực – Dấu hiệu cảnh báo sớm quan trọng nhất
Đau thắt ngực là triệu chứng điển hình nhất giúp nhận diện bệnh động mạch vành. Người bệnh thường có cảm giác lồng ngực bị bóp nghẹt, đè ép nặng nề hoặc đôi khi chỉ là cảm giác khó chịu mơ hồ sau xương ức, giữa ngực hay vùng tim. Cơn đau có thể lan lên cổ, hàm, vai hoặc dọc theo cánh tay trái. Thông thường, một cơn đau tim ngắn chỉ kéo dài từ vài mười giây đến vài phút. Nếu cơn đau thắt ngực kéo dài liên tục trên 15 phút, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo một cơn nhồi máu cơ tim cấp tính vô cùng nguy hiểm.
Đau thắt ngực không ổn định rất nguy hiểm nếu không được xử trí kịp thời vì dễ chuyển thành nhồi máu cơ tim.
Có hai dạng đau thắt ngực phổ biến:
- Cơn đau thắt ngực ổn định: Xuất hiện lặp đi lặp lại khi người bệnh gắng sức ở một mức độ nhất định hoặc gặp căng thẳng tâm lý, và sẽ thuyên giảm khi nghỉ ngơi.
- Cơn đau thắt ngực không ổn định (Hội chứng vành cấp): Có thể xảy ra bất chợt ngay cả khi đang nghỉ ngơi. Cơn đau kéo dài và không giảm dù đã ngừng hoạt động, có nguy cơ cao dẫn đến đột tử hoặc nhồi máu cơ tim nếu không xử trí cấp cứu kịp thời.
Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ, các bác sĩ sẽ tiến hành thăm dò cận lâm sàng như: điện tâm đồ gắng sức, Holter điện tim, siêu âm tim Doppler, siêu âm tim gắng sức hoặc chụp động mạch vành để chẩn đoán chính xác.
Cần làm gì ngay khi bị đau thắt ngực?
Nếu xuất hiện cơn đau thắt ngực, điều đầu tiên cần làm là ngừng ngay lập tức mọi hoạt động gắng sức và nghỉ ngơi hoàn toàn. Người bệnh có thể sử dụng thuốc Nitroglycerin dạng ngậm hoặc xịt dưới lưỡi theo chỉ định của bác sĩ và nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất. Hành động dừng mọi hoạt động kịp thời là yếu tố sống còn giúp giảm thiểu tải lượng cho tim.
Các phương pháp điều trị bệnh động mạch vành hiện nay
Y học hiện đại có hai phương pháp chính để giải quyết tình trạng hẹp tắc động mạch vành:
- Điều trị nội khoa: Sử dụng kết hợp các loại thuốc chuyên khoa như thuốc chống kết tập tiểu cầu (Aspirin, Plavix), thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh calci và thuốc hạ cholesterol (nhóm statin hoặc fibrat). Song song đó là kiểm soát tốt các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp.
- Điều trị can thiệp:
- Can thiệp động mạch vành qua da (Nong và đặt Stent): Sử dụng dụng cụ chuyên biệt để nong rộng và đặt giá đỡ tại vị trí hẹp giúp khôi phục dòng máu mà không cần phẫu thuật mở ngực.
- Phẫu thuật bắc cầu chủ – vành: Sử dụng một đoạn mạch máu nhân tạo hoặc tự thân để làm cầu nối qua vị trí động mạch bị tổn thương, đưa máu trực tiếp đến nuôi vùng cơ tim bị thiếu máu.
Lời khuyên từ chuyên gia y tế giúp bảo vệ trái tim
Để phòng ngừa bệnh động mạch vành hiệu quả, cả dự phòng tiên phát (ngăn ngừa bệnh xảy ra) và thứ phát (tránh tái phát) đều cần chú trọng thay đổi lối sống lành mạnh:
- Tuyệt đối không hút thuốc lá.
- Duy trì thói quen tập thể dục đều đặn, tối thiểu 30-60 phút mỗi ngày và ít nhất 3 ngày mỗi tuần.
- Kiểm soát căng thẳng, tránh stress trong công việc và cuộc sống.
- Xây dựng chế độ ăn giảm muối, hạn chế mỡ động vật và phủ tạng; hạn chế đồ ngọt để kiểm soát cân nặng tốt.
- Điều trị và kiểm soát tốt các bệnh liên quan trực tiếp như: đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu.
- Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa.
