Phân biệt rõ ràng giữa “Xác định lại giới tính” và “Chuyển đổi giới tính”
Dư luận xã hội thời gian qua xôn xao trước thông tin về “ca phẫu thuật chuyển giới đầu tiên tại Việt Nam” được thực hiện tại Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM). Tuy nhiên, thông tin này sau đó đã được đính chính chính xác là ca phẫu thuật xác định lại giới tính. Sự việc này đã khơi dậy nhiều cuộc tranh luận và thắc mắc xung quanh các bất thường về cơ quan sinh dục bẩm sinh cũng như sự khác biệt giữa hai khái niệm y khoa này. Để làm rõ vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện chuyên sâu cùng PGS.TS.TTND. Trần Ngọc Bích (nguyên Trưởng khoa Ngoại Nhi và Sơ sinh – Bệnh viện Việt Đức), một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực thận tiết niệu và sinh dục nhi.
PGS.TS.TTND. Trần Ngọc Bích – Chuyên gia tiết niệu và sinh dục nhi.
Khác biệt cốt lõi giữa Xác định lại giới tính và Chuyển đổi giới tính
Theo PGS.TS. Trần Ngọc Bích, sự khác biệt giữa hai khái niệm này được phân định rõ ràng cả về mặt y khoa lẫn pháp lý:
- Xác định lại giới tính: Được áp dụng cho những người có khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác. Đây là sự can thiệp y học nhằm định hình rõ giới tính thật của người bệnh khi bộ phận sinh dục có bất thường bẩm sinh (như nữ lưỡng giới giả nam, nam lưỡng giới giả nữ, hoặc lưỡng giới thật). Quy trình này tuân thủ theo Nghị định 88/2008/NĐ-CP của Chính phủ.
- Chuyển đổi giới tính: Áp dụng cho những cá nhân đã hoàn thiện hoàn toàn về mặt sinh học và giới tính, nhưng có mong muốn thay đổi sang giới tính ngược lại do bản dạng giới khác biệt. Mặc dù Bộ luật Dân sự sửa đổi có hiệu lực từ 1/1/2017 đã công nhận quyền chuyển đổi giới tính, nhưng hiện nay phẫu thuật chuyển giới tự nguyện vẫn chưa được phép thực hiện lâm sàng tại Việt Nam.
Một ca can thiệp y tế giúp xác định lại giới tính thực sự cho bệnh nhân nhi.
Các trường hợp bất thường giới tính thường gặp trong y học
PGS.TS. Trần Ngọc Bích phân tích chi tiết ba nhóm khiếm khuyết giới tính bẩm sinh chính:
- Nam lưỡng giới giả nữ: Bệnh nhân có nhiễm sắc thể XY hoặc gene biệt hóa tinh hoàn dương tính, tuy nhiên bộ phận sinh dục ngoài giống nữ, dương vật nhỏ, tinh hoàn ẩn và hoàn toàn không có tử cung hay buồng trứng.
- Nữ lưỡng giới giả nam: Có nhiễm sắc thể XX, có tử cung và buồng trứng nhưng âm vật phát triển mạnh mẽ trông giống như dương vật của nam giới. Bệnh này được chia làm 5 mức độ từ nhẹ đến nặng.
- Lưỡng giới thật: Bộ phận sinh dục không thể phân biệt rõ nam hay nữ. Cơ thể sở hữu cả mô tuyến tinh hoàn lẫn buồng trứng, nhiễm sắc thể đa dạng như XX/XY, XXX/XY hoặc XX/XXXY.
Việc phát hiện và can thiệp sớm giúp bệnh nhân định hình tâm sinh lý ổn định hơn.
Trong thực tế điều trị, đối với những trường hợp nữ lưỡng giới giả nam mức độ nặng (thể số 5), bệnh nhân khi lớn lên có ngoại hình hoàn toàn nam tính và mong muốn giữ giới tính nam. Lúc này, các bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật cắt bỏ tử cung, buồng trứng và tạo hình cơ quan sinh dục nam để phù hợp với nguyện vọng sống của họ. Dù bản chất sinh học ban đầu là nữ nhưng phẫu thuật đã chuyển đổi họ thành nam – tuy nhiên đây vẫn được xếp vào nhóm điều trị y khoa để xác định lại giới tính.
Các chuyên gia tiến hành ca phẫu thuật phức tạp tại bệnh viện tuyến trung ương.
3 Nguyên tắc quyết định lựa chọn giới tính trong điều trị
Khi tiến hành can thiệp y tế để xác định lại giới tính cho bệnh nhân, hội đồng y khoa và gia đình cần căn cứ trên 3 tiêu chí cốt lõi:
- Chức năng sinh sản: Ưu tiên chọn giới tính nào giúp bệnh nhân có khả năng duy trì thiên chức làm cha hoặc mẹ tốt nhất.
- Tạo hình thẩm mỹ tự nhiên: Nếu không thể sinh sản, bác sĩ sẽ tái tạo bộ phận sinh dục tối ưu, tiệm cận nhất với cấu trúc tự nhiên.
- Tâm lý và nguyện vọng cá nhân: Tôn trọng tuyệt đối mong muốn của người bệnh và gia đình sau khi đã được tư vấn kỹ lưỡng về mặt chuyên môn.
Hiểu đúng về xác định lại giới tính giúp chúng ta có cái nhìn nhân văn và khoa học hơn đối với những mảnh đời không may mắn mang khiếm khuyết bẩm sinh.
