Nỗi trăn trở suốt hành trình hơn 30 năm cứu người
Hơn 30 năm gắn bó với ngành y, mỗi lần nhìn lại chặng đường đã qua, lòng tôi lại trào dâng bao cảm xúc khó tả. Những ngày đầu mới ra trường, thế hệ chúng tôi phải đối mặt với vô vàn khó khăn, thiếu thốn. Tài liệu học tập chủ yếu là những trang chép tay từ bài giảng của thầy cô; không có sách chuyên khoa, không có internet, cũng chẳng có tạp chí chuyên ngành để cập nhật kiến thức. Sự hạn chế về điều kiện khách quan lúc bấy giờ đã khiến những bác sĩ trẻ mới ra trường như tôi gặp nhiều hạn chế về năng lực lâm sàng. Giờ đây, mỗi khi nhớ lại, lòng tôi vẫn thắt lại vì những lần chẩn đoán chưa đúng và điều trị chưa tốt cho người bệnh tại phòng khám.
Bài học đắt giá từ những ngày đầu hành nghề
Tôi vẫn nhớ mãi một sai sót lâm sàng xảy ra khi đồng nghiệp gửi gắm người nhà đến khám. Bệnh nhân là một cô bé khoảng 15, 16 tuổi với triệu chứng mặt đỏ bừng, đôi lúc ngứa ngáy. Do thiếu kinh nghiệm thực tế và sự nôn nóng, thiếu tỉ mỉ trong quá trình thăm khám, tôi đã vội vàng kết luận cháu mắc dị ứng thời tiết thông thường.
May mắn sau đó, cháu được một bác sĩ giàu kinh nghiệm hơn khám lại cẩn thận. Qua các xét nghiệm chuyên sâu, cháu được chẩn đoán chính xác là mắc bệnh lupus ban đỏ hệ thống – một căn bệnh tự miễn phức tạp với tiên lượng và cách điều trị hoàn toàn khác biệt. Dù sai sót của tôi chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe của cháu, nhưng đó là gáo nước lạnh giúp tôi thức tỉnh, tự hứa phải luôn cẩn trọng, tỉ mỉ hơn trong từng ca bệnh sau này.
Sự bất lực trước ranh giới sinh tử của bệnh nan y
Cũng liên quan đến căn bệnh lupus ban đỏ hệ thống, tôi từng điều trị cho một bé gái khoảng 8, 9 tuổi tên N.T.Th. Thời kỳ đó, y học còn nhiều hạn chế và Prednisolon là phương thuốc tối ưu duy nhất chúng tôi có. Nhờ điều trị, sức khỏe của cháu cải thiện rõ rệt, cháu ăn ngon hơn, bớt đau khớp và có thể tiếp tục đến trường. Tuy nhiên, căn bệnh này cho đến nay vẫn chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, mọi nỗ lực chỉ nhằm cải thiện chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.
Cháu bé hiền hậu, ngoan ngoãn và tự trọng ấy đã phải nằm viện nhiều lần đến mức quen thân với toàn bộ y bác sĩ, điều dưỡng trong khoa. Qua năm tháng, bệnh tình của cháu ngày một chuyển biến xấu. Trong một lần tôi đi công tác xa ít ngày, cháu phải nhập viện cấp cứu và đã không qua khỏi. Người nhà kể lại, trên đường đi viện, cháu liên tục nói với mẹ: “Mẹ hãy đưa con đến bác sĩ Hưng để bác sĩ chữa cho con, con đau lắm”. Lời cầu cứu cuối cùng của một sinh linh nhỏ bé đã trở thành nỗi ám ảnh khôn nguôi, là nỗi đau của người thầy thuốc bất lực trước giới hạn của y học.
Dù biết rằng lúc đó tôi có ở nhà cũng khó lòng cứu được cháu, nhưng ít ra tôi có thể ở bên để xoa dịu những cơn đau trong giây phút cuối đời. Qua những mất mát ấy, tôi nhận ra rằng đối với những căn bệnh nan y, bên cạnh y thuật thì sự chăm sóc tinh thần và nâng đỡ nghị lực cho người bệnh là điều vô cùng quan trọng.
Nỗi ân hận muộn màng thời bao cấp
Bên cạnh những bất lực chuyên môn, tôi còn mang một nỗi ân hận khác xuất phát từ cơ chế khám chữa bệnh theo tuyến nghiêm ngặt thời bao cấp. Ngày đó, việc bệnh nhân vượt tuyến là rất hãn hữu và nhân viên y tế hầu như không được phép khám các trường hợp này. Một lần, có người mẹ trẻ bế đứa con bị chàm (eczema) ở mặt đến nhờ tôi khám. Nhìn thoáng qua là có thể chẩn đoán ngay, nhưng vì cháu bé không đúng tuyến điều trị của Bệnh viện đa khoa Thái Nguyên nơi tôi công tác, tôi đã từ chối thăm khám.
Sự cứng nhắc, vô cảm của bản thân trong hoàn cảnh lịch sử đó đã trở thành vết thương lòng đeo bám tôi suốt cuộc đời. Đáng lẽ ra tôi có thể linh động khám cho cháu, bởi không một cấp trên nào lại nỡ kỷ luật một bác sĩ vì đã cứu chữa cho một đứa trẻ. Giờ đây, đứa trẻ ngày ấy chắc đã gần 30 tuổi. Tôi luôn hy vọng người mẹ năm xưa có thể thấu cảm, bao dung và tha thứ cho sự thiếu linh hoạt của tôi trong những năm tháng khó khăn ấy.
TS.BS.TTƯT. Nguyễn Duy Hưng – BV da liễu TW
Originally posted 2012-04-01 01:27:56.
