![]()
Vai trò cốt lõi của cây xanh đô thị đối với sức khỏe cộng đồng
Theo những công bố nghiên cứu từ Đại học Michigan (Michigan State University, Urban Forestry), sự hiện diện của cây xanh xung quanh khu vực sinh sống mang lại những lợi ích khổng lồ cho sức khỏe con người. Chỉ một cây xanh gần nhà cũng có khả năng giảm thiểu tới 30% lượng không khí ô nhiễm. Khi trưởng thành, mỗi cây xanh có thể hút khoảng 450 lít nước từ lòng đất và giải phóng ngược lại bầu khí quyển dưới dạng hơi nước, giúp làm dịu và làm mới môi trường không khí xung quanh chúng ta.
Khả năng thanh lọc độc tố của cây xanh cũng vô cùng đáng kinh ngạc. Điển hình như một cây phong có đường kính thân khoảng 30cm, trong một mùa phát triển, nó có thể hấp thụ từ lòng đất lượng kim loại nặng cực kỳ độc hại bao gồm: 60mg cadmium, 140mg chrome, 820mg nickel và lên đến 5.200mg chì. Đặc biệt, lượng oxy do một cây xanh trưởng thành tạo ra đủ để cung cấp cho nhu cầu hô hấp của 4 người lớn.
Bài toán quy hoạch cây xanh: Thách thức lớn từ việc chặt hạ và di dời hàng loạt
Vấn đề chặt hạ cây xanh phục vụ cho các công trình hạ tầng đô thị luôn là đề tài thu hút sự quan tâm và thảo luận sôi nổi từ dư luận xã hội. Điển hình tại Hà Nội, dự án mở rộng tuyến đường Phạm Văn Đồng đã yêu cầu phương án đánh chuyển và chặt hạ khoảng 1.300 cây xanh, phần lớn trong số đó là các cây xà cừ cổ thụ có tuổi đời lâu năm.</p
Hàng cây xanh cổ thụ trên đường Phạm Văn Đồng trước thời điểm di dời và chặt hạ.
Theo kế hoạch chi tiết từ đơn vị thi công, dự án sẽ thực hiện chặt hạ hơn 1.000 cây, di chuyển 158 cây và cắt tỉa 142 cây. Đáng chú ý, có đến 986 cây xà cừ cổ thụ sở hữu đường kính thân dao động từ 0,4m đến 1,2m, bên cạnh các loại cây quen thuộc khác như sấu, hoa sữa, phượng vĩ. Sự thay đổi quy mô lớn này đã để lại nhiều tiếc nuối cho người dân thủ đô.
Bàn về vấn đề này, TTƯT.PGS.TS Nguyễn Huy Nga – nguyên Cục trưởng Cục Quản lý môi trường, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hài hòa giữa phát triển hạ tầng và bảo vệ môi trường:
“Sự phát triển đô thị là xu thế tất yếu phù hợp với sự đi lên của nền kinh tế. Tuy nhiên, chúng ta cần phải giải quyết hài hòa bài toán bảo vệ môi trường. Tại các quốc gia phát triển, quy hoạch hạ tầng luôn đi đôi và song hành cùng quy hoạch cây xanh, hoàn toàn không có việc cứ có dự án mới là phá bỏ cây xanh cũ. Họ quy định rất rõ ràng cho từng tuyến phố, đảm bảo giữ vững bản sắc thiên nhiên vốn có.”

TTƯT.PGS.TS Nguyễn Huy Nga chia sẻ về giải pháp bảo vệ không gian xanh đô thị.
Cũng theo PGS.TS Nguyễn Huy Nga, khi phê duyệt các khu đô thị mới, chủ đầu tư bắt buộc phải dành quỹ đất thích đáng cho cây xanh theo đúng chủng loại và tiêu chuẩn kỹ thuật quy hoạch. Mọi hoạt động tác động đến hệ thống cây xanh hiện hữu đều cần được kiểm soát nghiêm ngặt và dựa trên các nghiên cứu khoa học cụ thể về khí hậu, thổ nhưỡng.
Lợi ích kinh tế và môi trường vượt trội của hệ thống cây xanh đô thị
Các dữ liệu khoa học thực tiễn từ Singapore và Mỹ đã chứng minh rõ nét: những thành phố sở hữu độ che phủ cây xanh cao có thể kéo giảm nhiệt độ môi trường ngoài trời xuống trung bình tới 4 độ C. Điều này trực tiếp giúp tiết kiệm khoảng 12% chi phí năng lượng làm mát, giảm thiểu 13% lượng bụi mịn trong khí quyển, đồng thời tăng giá trị giao dịch thương mại thêm 12% và thúc đẩy giá trị bất động sản tăng 23%.
Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Cây xanh Canada (FCA), một cây xanh khỏe mạnh trung bình hấp thụ khoảng 2,5kg CO2 mỗi năm và loại bỏ từ 3.000 đến 7.000 hạt bụi mịn trên mỗi mét khối không khí.
Trong kỷ nguyên biến đổi khí hậu toàn cầu hiện nay, hiện tượng đảo nhiệt đô thị ngày càng trở nên gay gắt. Hệ thống cây xanh đóng vai trò như những chiếc điều hòa tự nhiên khổng lồ giúp giảm bụi mịn, tiêu tán tiếng ồn, chống xói mòn đất, kiến tạo cảnh quan và là nơi trú ngụ an toàn cho hệ sinh thái tự nhiên giữa lòng thành phố.
Đề xuất giải pháp bền vững kiến tạo không gian xanh
Để duy trì và bảo vệ “lá phổi xanh” của thành phố, các chuyên gia kiến nghị cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
- Đa dạng hóa phương án thiết kế: Các cơ quan quản lý và chủ đầu tư cần xây dựng nhiều phương án quy hoạch khác nhau, thực hiện trưng cầu ý kiến nhân dân rộng rãi trước khi đưa ra quyết định di dời hay chặt hạ cây cổ thụ.
- Ưu tiên phương án di dời: Trong trường hợp bắt buộc phải giải phóng mặt bằng, cần tối đa hóa việc di dời cây xanh đến những khu vực phù hợp thay vì chặt hạ hàng loạt.
- Xã hội hóa phong trào trồng cây xanh: Khuyến khích và hỗ trợ kỹ thuật, tài chính cho các hộ gia đình tự trồng cây tại ban công, sân thượng hoặc trong nhà. Tổ chức các cuộc thi không gian xanh để lan tỏa tinh thần yêu thiên nhiên trong cộng đồng.
- Tích hợp tư duy quy hoạch xanh: Không gian xanh đô thị cần được hiểu một cách toàn diện hơn, bao gồm các hành lang xanh, vành đai sinh thái và vùng bảo tồn cảnh quan chứ không chỉ bó hẹp ở cây xanh đường phố.






