Tầm quan trọng của phục hồi chức năng phổi sau nhiễm COVID-19
\n
Theo ThS. BS. Phạm Thị Lệ Quyên (Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai), có khoảng 2,5 – 15% bệnh nhân đối mặt với các triệu chứng kéo dài sau khi khỏi COVID-19. Trong đó, suy giảm chức năng hô hấp là tình trạng phổ biến nhất. Để cải thiện sức khỏe hệ hô hấp và nhanh chóng trở lại cuộc sống bình thường, việc tự tập phục hồi chức năng phổi tại nhà đóng vai trò vô cùng quan trọng.
\n
Dưới đây là cẩm nang chi tiết hướng dẫn các bài tập đơn giản, khoa học giúp bạn tự phục hồi chức năng phổi hiệu quả ngay tại nhà, bao gồm: kiểm soát khó thở, tăng tống thải đờm, tăng sức mạnh cơ hô hấp và rèn luyện thể lực.
\n\n
1. Kỹ thuật kiểm soát cơn khó thở
\n
Khi xuất hiện cảm giác khó thở, nguyên tắc đầu tiên là phải thật bình tĩnh, dừng ngay các hoạt động gắng sức và chọn tư thế nghỉ ngơi thoải mái nhất. Tiếp theo, hãy áp dụng các phương pháp thở chuyên sâu để điều hòa nhịp thở.
\n\n
Kiểm soát nhịp thở chủ động: Hãy tập trung hoàn toàn vào hơi thở của mình, giữ nhịp thở chậm, thư giãn cơ thể tối đa.
\n
\n\n
Kỹ thuật thở chúm môi: Mím môi nhẹ nhàng, hít vào bằng mũi trong 2 nhịp (có thể giữ lại từ 3 – 5 giây nếu cảm thấy thoải mái). Sau đó, chúm môi như đang thổi sáo và từ từ thở ra bằng miệng trong vòng 4 nhịp. Kỹ thuật này cũng rất hữu ích khi áp dụng lúc đi bộ hoặc leo cầu thang: Hít vào bằng mũi trong 1-2 bước chân, sau đó chúm môi thở ra trong 1-2 bước tiếp theo.
\n
\n\n
Kỹ thuật thở cơ hoành (Thở bụng): Đặt một tay lên ngực và một tay lên bụng để cảm nhận sự di chuyển của cơ hoành khi hít thở sâu, giúp tối ưu hóa lượng oxy đi vào cơ thể.
\n
\n\n
Kỹ thuật thở ngực kết hợp vận động tay: Kết hợp nhịp nhàng giữa động tác hít thở sâu và các cử động vươn tay để mở rộng lồng ngực tối đa.
\n
\n\n
2. Các phương pháp tăng cường thải đờm dịch
\n
Đối với những trường hợp có nhiều đờm tích tụ trong đường thở, việc áp dụng các kỹ thuật dưới đây sẽ giúp tống xuất đờm ra ngoài dễ dàng mà không gây mất sức.
\n\n
Kỹ thuật ho hữu hiệu: Bạn ngồi thoải mái trên ghế hoặc giường. Hít vào thật sâu và chậm qua mũi, nín thở vài giây rồi chủ động ho mạnh 2 tiếng liên tiếp (tiếng ho đầu để làm bong đờm, tiếng ho sau để đẩy đờm ra ngoài). Sau đó, hít vào nhẹ nhàng và thở chúm môi vài lần trước khi thực hiện lượt tiếp theo.
\n
\n\n
Kỹ thuật thở chu kỳ chủ động: Thực hiện theo 3 bước: Thở có kiểm soát (nhẹ nhàng 20-30 giây) -> Căng giãn lồng ngực (hít thật sâu bằng mũi, nín thở 2-3 giây rồi thở ra nhẹ nhàng, lặp lại 3-5 lần) -> Hà hơi (hít sâu, nín thở 2-3 giây rồi mở rộng miệng hà hơi mạnh để đẩy khí ra ngoài, lặp lại 1-2 lần).
\n
\n\n
3. Bài tập tăng cường sức mạnh cơ hô hấp
\n
Rèn luyện sức bền và sức mạnh của các nhóm cơ hô hấp bằng các dụng cụ bổ trợ đơn giản tại nhà.
\n\n
Tập thở với phế dung kế: Thở ra hết cỡ trước khi ngậm chặt ống thở. Hít vào thật sâu và đều đặn sao cho viên bi hoặc ống màu vàng duy trì trong khoảng vạch chỉ dẫn. Phần màu trắng nâng lên sẽ biểu thị dung tích phổi bạn đạt được.
\n
\n\n
Tập thở với bóng: Hít một hơi thật sâu, nín thở trong tích tắc, sau đó ngậm chặt miệng vào vòi và thổi mạnh để quả bóng căng rộng tối đa. Tháo hơi và lặp lại bài tập.
\n
\n\n
4. Chế độ luyện tập thể lực tại nhà
\n
Luyện tập thể chất giúp cải thiện tuần hoàn và nâng cao sức đề kháng chung. Bạn nên duy trì tập luyện đều đặn khoảng 20-30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần. Hãy luôn bắt đầu bằng các động tác khởi động và kết thúc bằng việc giãn cơ làm mát.
\n\n
Lưu ý an toàn quan trọng: Ngừng tập ngay lập tức nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như buồn nôn, chóng mặt, đau đầu, khó thở dữ dội, tức ngực, trống ngực dồn dập, ra mồ hôi lạnh hoặc sưng phù chân mới xuất hiện.
\n\n
Bài tập khởi động: Giúp làm nóng các cơ khớp trước khi bước vào buổi tập chính.
\n
\n\n
Bài tập tăng sức mạnh và sức bền cơ chi: Cải thiện sự dẻo dai của tay và chân.
\n
\n\n
Bài tập giãn cơ và làm mát cơ thể: Đưa cơ thể về trạng thái nghỉ ngơi an toàn sau khi vận động.
\n
\n\n
Hội chứng hậu COVID-19 có thể ảnh hưởng lâu dài đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Ngoài việc kiên trì luyện tập phục hồi chức năng tại nhà, người bệnh sau khi khỏi COVID-19 nên chủ động đến các cơ sở y tế tái khám chuyên khoa để được bác sĩ đánh giá toàn diện và có phác đồ điều trị, theo dõi thích hợp nhất.
