Cong vẹo cột sống (VCS) là căn bệnh thường xuất hiện âm thầm ở trẻ trong độ tuổi dậy thì. Dù đa số trường hợp không rõ nguyên nhân, việc phát hiện sớm và kiên trì sử dụng áo nẹp cột sống có thể giúp phục hồi vóc dáng tự nhiên, kìm hãm độ lệch và tránh được những ca phẫu thuật tốn kém, nguy hiểm.
Tỷ lệ trẻ bị cong vẹo cột sống tăng cao ở tuổi dậy thì
Bước vào tuổi dậy thì, cơ thể trẻ có nhiều thay đổi lớn về thể chất. Đây cũng là giai đoạn nhiều phụ huynh bàng hoàng phát hiện con mình bị cong vẹo cột sống. Điển hình như trường hợp của em T.T.M.H (TP.HCM), bỗng dưng bị vẹo lưng vào năm lớp 8. Kết quả chụp X-quang cho thấy cột sống của em bị vẹo hai đoạn, trong đó đoạn ngực lệch tới 38 độ. Nhờ kiên trì mặc áo nẹp suốt 3 năm, góc vẹo chỉ còn 13 độ, giúp em tránh được một cuộc phẫu thuật lớn chỉnh hình vóc dáng.
Theo thống kê từ Bệnh viện Điều dưỡng phục hồi chức năng và điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, trong vòng 5 năm qua, đơn vị đã thiết kế áo nẹp cho khoảng 200 trẻ dưới 15 tuổi. Đáng chú ý, có tới 70 – 80% ca bệnh rơi vào các bé gái đang trong tuổi dậy thì. Bác sĩ Đinh Quang Thanh – Trưởng khoa Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng cho biết, y học hiện vẫn chưa xác định rõ nguyên nhân gây vẹo cột sống tự phát ở độ tuổi này dù trẻ sinh ra hoàn toàn bình thường. Một số giả thuyết hướng tới yếu tố di truyền, rối loạn nội tiết tố hoặc các căng thẳng về thể chất lẫn tinh thần.
Khi nào cần sử dụng áo nẹp cột sống?
Bác sĩ Vũ Viết Chính – Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP.HCM cho biết, phác đồ điều trị cong vẹo cột sống được phân chia cụ thể theo mức độ vẹo:
- Độ vẹo từ 10 – 20 độ: Trẻ chưa cần mặc áo nẹp hay phẫu thuật vì chưa ảnh hưởng nhiều đến ngoại hình và chức năng cơ thể. Trẻ chỉ cần theo dõi định kỳ, tập vật lý trị liệu và đu xà đơn.
- Độ vẹo từ 20 – 40 độ: Đây là giai đoạn bắt buộc phải mang áo nẹp nắn chỉnh để đạt hiệu quả tối ưu. Lưu ý, phương pháp này chỉ có tác dụng với trẻ em, không hiệu quả với người trưởng thành vì khung xương đã ổn định và hóa cốt.
- Độ vẹo trên 40 độ: Người bệnh buộc phải tiến hành phẫu thuật chỉnh hình cột sống để tránh biến chứng nguy hiểm đến hô hấp và tim mạch.
Áo nẹp cột sống: Thử thách kiên trì của trẻ
Mặc dù mang lại hiệu quả cao, việc điều trị bằng áo nẹp lại là một thử thách lớn về tâm lý và thể chất đối với trẻ. Để đạt hiệu quả nắn chỉnh, trẻ phải mặc áo nẹp lên đến 23 giờ mỗi ngày và duy trì liên tục cho đến hết tuổi dậy thì. Thiết bị này làm bằng nhựa Polypropylen (nhựa P.P) – loại nhựa cứng nhưng nhẹ nhất, có khả năng tạo lực đẩy cần thiết để định hình lại cột sống. Tuy nhiên, do áo cứng và nóng, nhiều trẻ dễ nảy sinh tâm lý tự ti, mặc cảm hoặc bỏ dở giữa chừng, dẫn đến việc điều trị thất bại.
Mặc áo nẹp giúp nhiều trẻ không phải lên bàn mổ
Hướng dẫn chăm sóc da và bảo quản áo nẹp đúng cách
Để hỗ trợ trẻ thích nghi tốt nhất với áo nẹp, phụ huynh cần lưu ý những nguyên tắc quan trọng sau:
- Mặc đúng cách: Cần có người hỗ trợ khi mặc áo. Áo nẹp phải được mang bên ngoài một lớp áo lót bằng vải cotton mỏng, không có đường may cộm để tránh ma sát gây tổn thương da.
- Chăm sóc da vùng tì đè: Vệ sinh cơ thể sạch sẽ mỗi ngày. Massage nhẹ nhàng bằng cồn y tế lên những vùng da bị đỏ hoặc chịu lực tì đè mạnh từ áo nẹp. Tuyệt đối không bôi phấn rôm, kem dưỡng hay mỹ phẩm dưới vùng da mặc áo nẹp.
- Bảo quản áo: Do làm bằng chất liệu nhựa, áo nẹp dễ bị biến dạng nếu tiếp xúc với nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh. Cần tránh để áo trực tiếp dưới ánh nắng gay gắt hoặc gần nguồn nhiệt.
Phân biệt các dạng vẹo cột sống để điều trị hiệu quả
Hiện nay, trung bình mỗi tuần Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP.HCM tiếp nhận điều trị cho hàng trăm trẻ bị vẹo cột sống, trong đó có khoảng 2 ca phải chỉ định mổ. Bác sĩ Vũ Viết Chính chỉ ra cách phân biệt hai dạng vẹo cột sống cơ bản:
- Vẹo tư thế (vẹo chức năng): Phát sinh do thói quen sinh hoạt, ngồi học sai tư thế. Dạng này có thể khắc phục hoàn toàn thông qua các bài tập thể dục, rèn luyện tư thế ngồi thẳng, không cần can thiệp y tế sâu.
- Vẹo cấu trúc (bẩm sinh, bệnh lý, tự phát): Đây là dạng vẹo thực thể nguy hiểm cần can thiệp y khoa. Phụ huynh có thể kiểm tra bằng cách cho trẻ cúi gập người về phía trước, cố gắng chạm hai tay vào ngón chân cái. Nếu vùng lưng của trẻ vẫn nhô cao lệch một bên, trẻ đã bị vẹo cấu trúc.
Cần lưu ý rằng, áo nẹp cột sống không có tác dụng đối với các trường hợp vẹo cột sống bẩm sinh (hình thành từ giai đoạn bào thai do sự phát triển bất đối xứng của các đốt sống), vẹo do tổn thương thần kinh cơ (bại não, bại liệt, viêm tủy…) hoặc các bệnh lý cơ xương khớp khác như thoát vị đĩa đệm, u tủy sống.
df hay u tủy sống.
_song.
Originally posted 2010-10-18 12:33:28.
