Gút (Gout) là một dạng viêm khớp vi tinh thể xảy ra do nồng độ acid uric trong máu tăng cao kéo dài, dẫn đến sự lắng đọng của các tinh thể muối urat tại các màng hoạt dịch khớp. Tại Việt Nam, cùng với sự phát triển của nền kinh tế và thay đổi lối sống, bệnh gút đang có xu hướng trẻ hóa và trở nên cực kỳ phổ biến. Hiện nay, gút đã vươn lên đứng thứ tư trong số 15 bệnh lý xương khớp thường gặp nhất ở cả thành thị lẫn nông thôn.
Các biến chứng nguy hiểm của bệnh gút
Nếu không được chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời, bệnh gút có thể gây ra những biến chứng nặng nề, trực tiếp đe dọa đến sức khỏe và tính mạng của người bệnh:
- Hủy hoại xương khớp: Sự tích tụ hạt tôphi lâu ngày gây phá hủy sụn khớp, đầu xương, dẫn đến biến dạng khớp và tàn phế. Khi các hạt tôphi bị loét vỡ, vi khuẩn dễ dàng xâm nhập gây viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc nhiễm trùng huyết cực kỳ nguy hiểm.
- Tổn thương thận: Tinh thể urat lắng đọng ở thận gây sỏi thận, thận ứ nước, ứ mủ, suy thận cấp và mạn tính. Kèm theo đó là các vấn đề tim mạch như tăng huyết áp, tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim.
- Nguy cơ từ việc chẩn đoán nhầm: Bệnh gút rất dễ bị nhầm lẫn với viêm khớp nhiễm khuẩn (dẫn đến lạm dụng kháng sinh gây dị ứng, sốc phản vệ) hoặc viêm khớp dạng thấp (dẫn đến việc tự ý sử dụng corticoid, prednisolon, dexamethason kéo dài gây loãng xương, loét dạ dày, đái tháo đường).
- Tai biến do tác dụng phụ của thuốc điều trị: Ngay cả khi được chẩn đoán chính xác, các loại thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) nếu dùng sai cách vẫn có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến hệ tiêu hóa, suy giảm chức năng gan, thận và tạo máu.
Những khó khăn thách thức trong quá trình điều trị gút
Việc kiểm soát bệnh gút đối mặt với 3 trở ngại lớn:
- Tác dụng phụ của thuốc: Các thuốc đặc trị như Colchicin thường gây tiêu chảy, Allopurinol dễ gây dị ứng da, còn các nhóm thuốc tăng đào thải acid uric lại có nguy cơ gây sỏi thận nếu không uống đủ nước.
- Cơ địa dị ứng của người bệnh: Rất nhiều bệnh nhân mẫn cảm với các thuốc kháng gút phổ biến, thậm chí gặp phải hội chứng dị ứng thuốc nghiêm trọng đe dọa tính mạng.
- Ý thức tuân thủ kém: Đa phần người bệnh chỉ dùng thuốc khi có cơn đau gút cấp, sau khi hết đau liền tự ý bỏ thuốc. Việc lạm dụng các chế phẩm chứa Corticoid để giảm đau nhanh dẫn đến suy tuyến thượng thận, xuất huyết tiêu hóa. Ngoài ra, thói quen ăn nhậu không kiêng khem khiến bệnh liên tục tái phát và trầm trọng hơn.
Sự lắng đọng của các tinh thể acid uric tại khớp là nguyên nhân cốt lõi gây viêm khớp và các cơn đau nhức dữ dội.
Nguyên tắc vàng trong điều trị bệnh gút
Để kiểm soát bệnh hiệu quả, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi sau:
- Xác định tinh thần điều trị lâu dài, kiên trì, không tự ý dừng thuốc ngay cả khi các triệu chứng đã thuyên giảm.
- Hợp tác chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa để xây dựng phác đồ kết hợp giữa lối sống và sử dụng các thuốc như Colchicin, Allopurinol, Benemid hay thuốc giảm đau kháng viêm phù hợp.
- Thường xuyên xét nghiệm máu để kiểm tra chỉ số acid uric và đánh giá chức năng thận định kỳ.
- Tích cực điều trị các bệnh lý chuyển hóa đi kèm như mỡ máu cao, đái tháo đường, tăng huyết áp.
Phương pháp dự phòng và ngăn ngừa gút tái phát
Chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh chính là chìa khóa giúp phòng ngừa và đẩy lùi bệnh gút hiệu quả:
- Chế độ dinh dưỡng khoa học: Hạn chế lượng đạm nạp vào (dưới 150g thịt mỗi ngày). Tuyệt đối tránh xa phủ tạng động vật (lòng, gan, thận, óc…), các loại thịt đỏ (bò, trâu, dê, chó) và hải sản giàu purin (tôm, cua, cá béo). Nên thay thế bằng thịt trắng (thịt gà, cá nạc), trứng, sữa, phô mai và các loại ngũ cốc.
- Tăng cường rau xanh và trái cây: Ăn nhiều bắp cải, cà rốt, đậu phụ, các loại hoa quả ngọt. Tránh các thực phẩm có vị chua (canh chua, dưa muối, hoa quả chua…) vì chúng làm giảm khả năng đào thải acid uric qua thận.
- Nước uống và lối sống: Kiêng tuyệt đối rượu, bia (kể cả rượu vang hay rượu thuốc). Uống từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày, ưu tiên nước khoáng kiềm để trung hòa và đào thải acid uric tốt hơn.
- Sinh hoạt điều độ: Tránh căng thẳng, làm việc quá sức, giữ ấm cơ thể và hạn chế sử dụng các thuốc làm tăng acid uric máu như thuốc lợi tiểu hay aspirin khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Originally posted 2010-12-15 07:10:14.
