Bệnh gút là gì? Nỗi ám ảnh của cuộc sống hiện đại
Bệnh gút (hay còn gọi là bệnh thống phong) là một dạng viêm khớp phổ biến, thường gặp nhất ở nam giới từ tuổi trung niên trở lên. Tại các nước phát triển, tỷ lệ mắc bệnh chiếm từ 1 – 2% dân số. Ở Việt Nam, cùng với sự phát triển kinh tế nhanh chóng và chế độ dinh dưỡng thiếu cân đối, căn bệnh này ngày càng trở nên phổ biến và có xu hướng trẻ hóa một cách đáng báo động.
Bên cạnh thói quen sinh hoạt, bệnh gút còn liên quan chặt chẽ đến yếu tố di truyền. Nếu trong giađình bạn có người từng mắc bệnh gút, nguy cơ bạn gặp phải tình trạng này sẽ cao hơn rất nhiều so với người bình thường.
Chẩn đoán bệnh gút không khó qua 4 giai đoạn phát triển
Bệnh gút thường tiến triển thầm lặng qua 4 giai đoạn rõ rệt dưới đây:
- Giai đoạn 1: Chỉ số acid uric trong máu tăng cao nhưng chưa xuất hiện bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào. Giai đoạn này có thể kéo dài nhiều năm.
- Giai đoạn 2: Xuất hiện các cơn gút cấp tính với biểu hiện sưng, đau dữ dội ở khớp. Thông thường, các cơn đau sẽ dịu đi sau 3 – 10 ngày điều trị. Nếu bỏ qua, tần suất và mức độ đau sẽ ngày càng nghiêm trọng hơn.
- Giai đoạn 3: Giai đoạn giữa các cơn gút cấp. Lúc này, người bệnh hoàn toàn không đau đớn, các khớp hoạt động lại bình thường.
- Giai đoạn 4: Bệnh gút mạn tính. Lúc này, các tinh thể urate lắng đọng mạnh mẽ ở khớp và thận. Khớp bị biến dạng, hủy hoại sụn khớp, xuất hiện các hạt tophi gây mất thẩm mỹ và có nguy cơ tàn phế. Đồng thời, người bệnh dễ đối mặt với biến chứng viêm thận, sỏi thận, suy thận.
Cơn gút cấp thường khởi phát đột ngột vào ban đêm. Người bệnh sẽ phải chịu đựng cảm giác sưng, nóng, đỏ và đau nhức dữ dội tại một hoặc nhiều khớp, phổ biến nhất là khớp bàn – ngón chân cái. Ngoài ra, bệnh cũng có thể tấn công các khớp khác như mu bàn chân, cổ chân, gót chân, khớp gối, cổ tay, ngón tay và khuỷu tay.
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ tiến hành chọc hút dịch khớp tìm tinh thể urate dưới kính hiển vi, chụp X-quang để đánh giá tổn thương xương khớp hoặc xét nghiệm máu đo nồng độ acid uric. Tuy nhiên, trong cơn gút cấp, chỉ số acid uric máu đôi khi vẫn ở mức bình thường nên không thể chỉ dùng xét nghiệm máu để loại trừ bệnh.
Tuân thủ nghiêm túc phác đồ điều trị: Chìa khóa đẩy lùi bệnh gút
Nguyên tắc vàng trong điều trị bệnh gút bao gồm: giảm viêm khớp trong đợt cấp, dự phòng tái phát và hạ acid uric máu sau khi đợt cấp đã qua thông qua chế độ ăn uống cùng thuốc đặc trị.
Đối với những người chỉ tăng acid uric máu không triệu chứng, chỉ cần điều chỉnh lối sống và thực đơn ăn uống mà chưa cần dùng thuốc. Ngược lại, khi bệnh đã phát tác, sự tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ là yếu tố quyết định để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Nhiều bệnh nhân mắc sai lầm lớn khi chỉ uống thuốc trong đợt cấp rồi tự ý ngưng khi hết đau, khiến bệnh nhanh chóng chuyển sang giai đoạn mạn tính phá hủy khớp. Trong đợt cấp, người bệnh cần nghỉ ngơi, sử dụng thuốc kháng viêm không ssteroid hoặc Colchicine theo đơn. Khi khớp hết sưng đau, các thuốc hạ acid uric như Allopurinol hay Probenecid sẽ được chỉ định dùng lâu dài để kiểm soát bệnh ổn định.
Nếu xuất hiện hạt tophi quá lớn gây cản trở vận động, hủy hoại khớp nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt bỏ tophi, nội soi làm sạch khớp hoặc thay khớp nhân tạo.
Chủ động phòng ngừa bệnh gút hiệu quả ngay từ hôm nay
Để phòng ngừa và kiểm soát tốt bệnh gút, bạn cần lưu ý những nguyên tắc dinh dưỡng và sinh hoạt sau:
- Hạn chế thực phẩm giàu purin: Tránh ăn quá nhiều hải sản, thịt đỏ (bò, trâu, dê, thịt thú rừng), phủ tạng động vật (tim, gan, lòng, thận) và các loại trứng lộn.
- Kiêng rượu bia và chất kích thích: Rượu, bia, cà phê làm tăng tích lũy và giảm đào thải acid uric. Thay vào đó, hãy uống từ 2,5 – 3 lít nước mỗi ngày, đặc biệt là nước khoáng kiềm không ga để giúp cơ thể đào thải acid uric hiệu quả qua đường tiết niệu.
- Kiểm soát cân nặng và các bệnh lý đi kèm: Béo phì, cao huyết áp, rối loạn mỡ máu là những tác nhân khiến bệnh gút trầm trọng hơn. Hãy duy trì thói quen tập luyện thể thao điều độ để kiểm soát tốt các chỉ số cơ thể.
