Chuột rút (hay vọp bẻ) là hiện tượng co thắt cơ đột ngột, ngoài ý muốn, gây đau nhức dữ dội và làm hạn chế khả năng vận động tạm thời. Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ nhóm cơ nào, nhưng phổ biến nhất là ở bắp chân, đùi, hông, bàn tay, bàn chân và cơ bụng. Cơn co rút thường kéo dài từ vài giây đến vài phút và có xu hướng tái diễn liên tục gây khó chịu.
Những thời điểm dễ bị chuột rút và nguyên nhân phổ biến
Cho đến nay, y học vẫn chưa xác định được nguyên nhân duy nhất gây ra chứng chuột rút. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định tình trạng này thường liên quan đến việc vận động quá mức hoặc giữ nguyên một tư thế quá lâu (như khi ngủ ban đêm, ngồi làm việc liên tục). Chuột rút có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt phổ biến ở người trẻ vận động nhiều và người lớn tuổi trên 60.
Chuột rút vào ban đêm: Thường xảy ra do ban ngày phải đứng quá lâu trên nền cứng, khiến cơ bắp bị căng thẳng và mệt mỏi. Những người có cấu trúc bàn chân phẳng, béo phì, hoặc đi giày quá chật, gót quá cao cũng rất dễ gặp tình trạng này. Ngoài ra, việc mất nước, mất cân bằng điện giải do ra mồ hôi hoặc tiêu chảy, tác dụng phụ của một số loại thuốc (như statin, thuốc lợi tiểu) và các bệnh lý nền như tiểu đường, Parkinson, suy thận, rối loạn tuần hoàn chi dưới cũng là những tác nhân hàng đầu.
Chuột rút sau khi vận động thể thao: Thường gặp ở các nhóm cơ lớn như cẳng chân và đùi. Nguyên nhân là do cơ bắp phải làm việc quá tải, cơ thể mất muối và khoáng chất (Kali, Magiê, Natri, Canxi), hoặc do sự tích tụ acid lactic trong cơ. Đôi khi, hiện tượng này xảy ra do sự rối loạn truyền tín hiệu giữa dây thần kinh và cơ, khiến cơ không thể thư giãn ngay cả khi não bộ đã phát tín hiệu thả lỏng.
Chuột rút ở phụ nữ mang thai: Tình trạng này thường bắt đầu từ tháng thứ 6 của thai kỳ. Nguyên nhân chủ yếu do sự thiếu hụt các khoáng chất như canxi, phốt pho, magiê; kết hợp với việc cơ chân phải nâng đỡ trọng lượng cơ thể tăng nhanh. Đồng thời, sự phát triển của thai nhi và tử cung lớn dần cũng gây chèn ép mạch máu và các dây thần kinh ở chi dưới.
Xử trí chuột rút ở bắp chuối, nhè nhẹ vươn duỗi cơ theo chiều đối ngược: kéo đầu ngón chân và bàn chân lên phía trần nhà, hướng về đầu gối.
Tìm hiểu về Hội chứng chân không nghỉ
Hội chứng chân không nghỉ là một dạng rối loạn vận động chi dưới có liên quan chặt chẽ đến các cơn chuột rút ban đêm. Người bệnh thường có cảm giác bứt rứt, rần rần như có côn trùng bò dưới da khi nằm nghỉ hoặc ngồi lâu, buộc họ phải liên tục cử động chân để giảm bớt khó chịu. Hội chứng này được cho là do rối loạn thần kinh, thiếu hụt dopamine ở não, di truyền hoặc thiếu sắt. Các đối tượng dễ mắc bao gồm phụ nữ mang thai, người lớn tuổi trên 65, bệnh nhân suy thận đang lọc máu, hoặc người mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, viêm khớp, béo phì.
Phương pháp xử lý, điều trị và phòng ngừa hiệu quả
Mặc dù đa phần các cơn chuột rút không nguy hiểm tính mạng, nhưng chúng có thể gây tai nạn nghiêm trọng nếu xảy ra khi đang lái xe, vận hành máy móc hoặc bơi lội. Khi bị chuột rút, bạn cần bình tĩnh và thực hiện các bước xử lý sau:
- Chuột rút bắp chân (bắp chuối): Nhẹ nhàng duỗi cơ theo chiều ngược lại bằng cách kéo ngược đầu ngón chân và bàn chân lên phía trần nhà, hướng về phía đầu gối.
- Chuột rút bắp đùi: Nhờ người khác kéo thẳng chân ra, một tay nâng gót chân đồng thời ấn nhẹ đầu gối xuống.
- Chuột rút cơ sườn: Hít thở thật sâu để thư giãn cơ hoành, kết hợp xoa bóp nhẹ xung quanh lồng ngực.
Để phòng ngừa chuột rút hiệu quả, bạn nên duy trì thói quen tắm nước ấm để thư giãn cơ, đạp xe nhẹ nhàng từ 5 – 10 phút trước khi đi ngủ. Hãy chọn giày dép thoải mái, có kích cỡ vừa vặn, tránh gót quá cao. Khi cần thiết, bạn có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để sử dụng một số loại thuốc hỗ trợ như vitamin E, thuốc giãn cơ, hoặc các viên uống bổ sung khoáng chất.
Originally posted 2010-09-27 13:43:29.
