Bệnh hư khớp (hay còn gọi là thoái hóa khớp) là một bệnh lý mãn tính nguy hiểm, gây thoái hóa và biến dạng khớp. Nguyên nhân cốt lõi là do sự tàn phá sụn khớp cùng hệ thống bao khớp – dây chằng, đặc biệt thường xảy ra ở các khớp phải gánh chịu sức nặng của cơ thể.
Phân loại bệnh thoái hóa khớp: Nguyên phát và Thứ phát
Để có phương pháp điều trị hiệu quả, trước hết cần phân biệt rõ hai thể thoái hóa khớp dưới đây:
Thoái hóa khớp nguyên phát: Xuất hiện chủ yếu do quá trình lão hóa tự nhiên của mô khớp hoặc do sụn khớp không được cung cấp đủ dưỡng chất và máu, dẫn đến tình trạng khô cứng và mất đi tính đàn hồi vốn có. Khi người bệnh vận động, phần sụn sẽ ma sát trực tiếp vào đầu xương, gây hoại tử ở những khu vực chịu áp lực lớn nhất. Thể bệnh này thường chỉ gặp ở nhóm đối tượng trên 40 tuổi.
Thoái hóa khớp thứ phát: Trái ngược với thể nguyên phát, thể thứ phát xảy ra do sụn khớp bị lão hóa sớm sau các chấn thương diện khớp trực tiếp, hoặc do các vi chấn thương lặp đi lặp lại nhiều lần khiến khớp bị quá tải. Ngoài ra, di chứng từ viêm khớp nhiễm khuẩn, viêm đa khớp dạng thấp… cũng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này.
Các vị trí thoái hóa khớp hay gặp
Bên cạnh đó, những người thừa cân, béo phì cũng là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các khớp luôn trong trạng thái quá tải áp lực. Thể thoái hóa khớp thứ phát thường có diễn tiến trầm trọng hơn thể nguyên phát. Ngoài ra, các yếu tố thời tiết và khí hậu thất thường cũng là chất xúc tác khiến bệnh dễ bùng phát.
Triệu chứng nhận biết và phương pháp chẩn đoán
Thoái hóa khớp nguyên phát thường khởi phát ở độ tuổi 40-50, đặc biệt là phụ nữ sau thời kỳ mãn kinh. Điểm nguy hiểm của bệnh lý này là giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Dấu hiệu lâm sàng chỉ xuất hiện khi xương và hệ thống bao khớp hoạt dịch đã bị tổn thương thực thể.
Bệnh tiến triển âm thầm, chậm rãi. Triệu chứng điển hình nhất là cảm giác đau khớp dữ dội vào buổi sáng sau khi thức dậy; cơn đau có xu hướng thuyên giảm khi khớp bắt đầu hoạt động và biến mất khi nghỉ ngơi hoàn toàn. Ở thể thông thường, khớp sẽ không có hiện tượng sưng nóng đỏ hay kèm theo các dấu hiệu toàn thân.
Khi thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể phát hiện các biểu hiện như: hạn chế khả năng vận động, các cơ chi phối quanh khớp bị teo hoặc co cứng, xuất hiện tiếng lục cục phát ra từ khớp khi cử động, sờ thấy đường viền khớp hoặc gai xương mọc quanh khớp.
Để phát hiện sớm các tổn thương sâu bên trong, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại sẽ được chỉ định như chụp cắt lớp vi tính (CT), cộng hưởng từ (MRI), nội soi ổ khớp…
Chẩn đoán phân biệt: Cần chẩn đoán chính xác thoái hóa khớp với bệnh viêm đa khớp dạng thấp. Trong viêm đa khớp dạng thấp, hiện tượng viêm tại chỗ (sưng, nóng, đỏ, đau) diễn ra rất rõ ràng, dịch ổ khớp có biểu hiện viêm và tốc độ lắng máu tăng cao rõ rệt.
Các phương pháp điều trị bệnh thoái hóa khớp hiệu quả
Hiện nay, y học áp dụng hai phương pháp chính để kiểm soát và điều trị thoái hóa khớp:
1. Phương pháp điều trị nội khoa
Trong giai đoạn đau khớp cấp tính, bệnh nhân cần được nghỉ ngơi tuyệt đối, hạn chế tối đa các hoạt động gây áp lực lên khớp. Việc áp dụng các liệu pháp vật lý trị liệu giúp tăng cường lưu thông tuần hoàn máu tại chỗ cực kỳ hiệu quả.
Nếu đau quá mức, bác sĩ có thể chỉ định bất động khớp tạm thời (thậm chí bó bột trong thời gian ngắn để tránh nguy cơ cứng khớp). Ngay sau khi cơn đau cấp qua đi, bệnh nhân cần bắt đầu thực hiện các bài tập vận động khớp nhẹ nhàng, khoa học.
Để phòng ngừa các tư thế xấu (như khớp gối bị vẹo vào trong hoặc lệch ra ngoài) và hỗ trợ giảm đau, người bệnh nên sử dụng các dụng cụ bổ trợ như băng nẹp, khung đỡ, gậy hoặc nạng nâng đỡ. Về mặt dùng thuốc, các nhóm thuốc kháng viêm giảm đau không steroid (NSAIDs) như aspirin, ibuprofen, diclofenac, indometacin… thường được ưu tiên chỉ định. Các thuốc an thần nhóm diazepam có thể dùng ngắn ngày để cải thiện tình trạng co cơ hoặc lo âu, tránh lạm dụng để ngăn ngừa nguy cơ lệ thuộc thuốc.
2. Phương pháp điều trị ngoại khoa
Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, bác sĩ ngoại khoa sẽ lựa chọn một trong ba giải pháp phẫu thuật sau:
- Phẫu thuật dự phòng: Nhằm tái thiết lập lại cấu trúc bình thường cho các khớp có nguy cơ thoái hóa cao (như trật khớp háng bẩm sinh, hoại tử chỏm xương đùi, nhuyễn sụn xương bánh chè, lệch trục đầu gối…).
- Phẫu thuật bảo tồn: Áp dụng khi khớp chưa bị tàn phá nặng, giúp sửa chữa và đưa khớp trở lại điều kiện cơ học hoạt động bình thường.
- Phẫu thuật thay thế: Giải pháp cuối cùng khi khớp đã bị hủy hoại hoàn toàn, không thể phục hồi. Bác sĩ sẽ tiến hành thay thế một phần hoặc toàn bộ bằng khớp nhân tạo để khôi phục khả năng vận động cho người bệnh.
Originally posted 2010-12-11 03:01:50.
