Vào ngày 26 tháng 9 năm 2023, trên chuyến bay trở về Atlanta, cô Robin Pollack thong thả thưởng thức kẹo dẻo và nhấm nháp ly cocktail nam việt quất. Chỉ mới một tuần trôi qua kể từ ca phẫu thuật bằng robot để loại bỏ khối u ung thư dạ dày tại Trung tâm Ung thư MD Anderson (Houston), cô đã cảm thấy khỏe mạnh đến kỳ lạ. Ca mổ chỉ cần năm vết cắt siêu nhỏ. Ngay sau khi tỉnh dậy, cô cảm thấy đói, có thể đi bộ ngay trong ngày và thoải mái dạo phố cùng chồng chỉ sau một tuần mà không cần dùng đến bất kỳ viên thuốc giảm đau nào. Bác sĩ phẫu thuật ung thư Naruhiko Ikoma, người trực tiếp điều trị cho Pollack, khẳng định chất lượng cuộc sống sau phẫu thuật được nâng cao rõ rệt chính là ưu thế lớn nhất của công nghệ này.
Sự bùng nổ của công nghệ phẫu thuật có sự hỗ trợ của robot
Phẫu thuật bằng robot đã có lịch sử hơn 20 năm, nhưng các chuyên gia tin rằng công nghệ này đang bước vào giai đoạn phát triển bùng nổ nhất. Với những ưu điểm vượt trội như độ chính xác cực cao, thời gian hồi phục ngắn và hạn chế tối đa cảm giác đau đớn, phẫu thuật robot đang ngày càng được ưa chuộng rộng rãi. Năm 2021, có khoảng 644.000 ca phẫu thuật bằng robot được thực hiện tại Mỹ và con số này dự kiến sẽ đạt mốc 1 triệu ca vào năm 2028. Thị trường robot phẫu thuật toàn cầu trị giá 6,3 tỷ USD vào năm 2022 và dự kiến sẽ tăng vọt lên 26,8 tỷ USD trong vòng một thập kỷ tới.
Hiện nay, FDA đã phê chuẩn việc sử dụng các thiết bị hỗ trợ robot trong nhiều chuyên ngành y học khác nhau, từ cắt bỏ tuyến tiền liệt, cắt tử cung đến phẫu thuật giảm cân, điều trị thoát vị và thay khớp háng, khớp gối. Hệ thống robot phổ biến nhất tại Mỹ hiện nay là da Vinci của hãng Intuitive Surgical, với hơn 7.500 hệ thống đang hoạt động tại 69 quốc gia. Bên cạnh đó, các dòng robot mềm dẻo như Monarch của Auris Health cũng đang mở ra khả năng tiếp cận các vùng mô mỏng manh nhất của cơ thể như phổi và thận.
Mang lại hy vọng mới cho cả bệnh nhân lẫn bác sĩ
Không chỉ giảm thiểu lượng máu mất và hạn chế sẹo, phẫu thuật bằng robot còn giúp bệnh nhân tránh xa nỗi ám ảnh phụ thuộc vào thuốc giảm đau chứa opioid sau mổ. Bác sĩ Thomas Pshak, chuyên gia cấy ghép tạng tại Bệnh viện Đại học UCHealth (Colorado), cho biết: “Đối với ghép thận truyền thống, 100% bệnh nhân phải dùng opioid để giảm đau sau mổ. Nhưng với robot da Vinci, việc ghép thận không đau đã trở thành hiện thực hiện hữu.”
Sử dụng robot da Vinci với các cánh tay siêu nhỏ cử động linh hoạt, bác sĩ phẫu thuật có thể thực hiện những thao tác có độ chính xác gấp 10 lần tay người bình thường, loại bỏ hoàn toàn các rung động tự nhiên của bàn tay. Điều này đặc biệt hữu ích trong các ca phẫu thuật thần kinh, cột sống vốn đòi hỏi độ chính xác từng milimet để bảo vệ tủy sống và dây thần kinh.
Bác sĩ Mohamad Bydon, nhà khoa học lâm sàng tại Mayo Clinic, chia sẻ rằng trong một nghiên cứu trên 77 bệnh nhân phẫu thuật cột sống bằng robot, tất cả 402 vít định vị đều được đặt chính xác tuyệt đối mà không cần phải điều chỉnh lại sau phẫu thuật. Điều này giúp bảo tồn tối đa các bó cơ, gân và dây chằng xung quanh cột sống của bệnh nhân.
Thử thách và những tranh luận trái chiều
Mặc dù sở hữu nhiều ưu điểm, phẫu thuật bằng robot vẫn phải đối mặt với một số tranh cãi. Một số nghiên cứu, bao gồm đánh giá năm 2021 trên 50 thử nghiệm ngẫu nhiên, cho thấy sự khác biệt về kết quả lâm sàng giữa mổ robot và mổ nội soi truyền thống là không quá lớn đối với một số loại bệnh lý. Thêm vào đó, chi phí đầu tư khổng lồ (khoảng 2 triệu USD cho một hệ thống da Vinci) và yêu cầu đào tạo chuyên sâu cũng là những rào cản lớn khiến công nghệ này chưa thể phổ cập ở mọi bệnh viện.
Tương lai của y học tự động hóa
Trong tương lai gần, sự kết hợp giữa robot và trí tuệ nhân tạo (AI) hứa hẹn sẽ tạo nên những bước đột phá ngoạn mục. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Johns Hopkins đã thử nghiệm thành công robot tự động STAR (Smart Tissue Autonomous Robot) có khả năng tự lên kế hoạch và khâu các mô mềm phức tạp của động vật gần như theo thời gian thực. Dù vậy, các chuyên gia khẳng định robot sẽ không thay thế hoàn toàn bác sĩ phẫu thuật, mà đóng vai trò là trợ thủ đắc lực giúp nâng cao hiệu quả điều trị và mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người bệnh.
