Cảnh báo những biến chứng nguy hiểm do sốt ở người cao tuổi
Sốt thực chất không phải là một căn bệnh độc lập mà là phản ứng tự nhiên của cơ thể, báo hiệu một tình trạng nhiễm trùng hoặc bệnh lý tiềm ẩn. Đặc biệt vào những thời điểm thời tiết thay đổi thất thường, tỷ lệ người cao tuổi nhập viện do sốt cao tăng lên rõ rệt. Do cơ chế điều hòa thân nhiệt kém và sự chủ quan từ người nhà, nhiều trường hợp không được phát hiện và xử trí kịp thời, dẫn đến những biến chứng vô cùng nghiêm trọng hoặc làm bùng phát các bệnh lý nền mạn tính nguy hại.
Nhận diện triệu chứng sốt ở người cao tuổi
Sốt ở người cao tuổi thường diễn biến âm thầm, biểu hiện không rõ rệt và đôi khi không tương xứng với mức độ nghiêm trọng của bệnh lý thực tế. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Theo các khảo sát y khoa, khoảng 10% trường hợp sốt ở người già không tìm được nguyên nhân rõ ràng do hệ miễn dịch suy giảm mạnh và cơ chế điều nhiệt hoạt động kém hiệu quả. Thậm chí, một trận cảm cúm thông thường hay sự thay đổi thời tiết đột ngột cũng có thể khiến người cao tuổi bị sốt cao.
Viêm phế quản và các bệnh nhiễm trùng là nguyên nhân hàng đầu gây sốt ở người cao tuổi.
Thống kê cho thấy có khoảng 40% ca sốt ở người lớn tuổi xuất phát từ các bệnh lý nhiễm trùng, nhiễm khuẩn như: viêm phổi, viêm phế quản, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm hoặc áp-xe gan mật, lao phổi, lao xương… Khoảng 30% trường hợp liên quan đến các bệnh lý ác tính (ung thư phổi, gan, dạ dày, ruột, hệ tạo huyết…) và 15% là do các bệnh tự miễn, bệnh hệ thống như lupus ban đỏ hay thấp khớp.
Những biến chứng nguy hiểm không thể chủ quan
Khi người cao tuổi bị sốt cao đột ngột, cơ thể rất dễ rơi vào trạng thái khủng hoảng và xuất hiện các biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng:
- Tác động nghiêm trọng đến hệ thần kinh: Ở mức độ nhẹ, sốt gây đau đầu, chóng mặt, giảm khả năng nhận thức. Khi sốt quá cao, người bệnh dễ rơi vào trạng thái rối loạn ý thức, lơ mơ, mê sảng, co giật hoặc tiểu tiện không tự chủ.
- Rối loạn hệ tiêu hóa và bài tiết: Người bệnh thường mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau bụng, đắng miệng, lưỡi đóng rêu trắng. Đi kèm với đó là tình trạng nước tiểu ít, nóng, sẫm màu, gây tiểu rắt hoặc tiểu khó.
- Gánh nặng cực lớn cho hệ tim mạch: Sốt cao làm tăng nhịp tim và huyết áp, khiến tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim trở nên tồi tệ hơn. Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các cơn đột quỵ, suy tim cấp hoặc nhồi máu cơ tim ở người lớn tuổi có sẵn bệnh lý nền.
Hướng dẫn cách xử trí và hạ sốt an toàn tại nhà
Tình trạng sốt được chia làm các mức độ: sốt nhẹ (37,6°C – 37,9°C), sốt vừa (38°C – 38,9°C) và sốt cao (từ 39°C trở lên). Ngay khi phát hiện người cao tuổi có dấu hiệu sốt, gia đình cần thực hiện các bước sơ cứu khẩn cấp sau:
Phương pháp lau mát hạ nhiệt vật lý: Đây là phương pháp hạ sốt cực kỳ hiệu quả, an toàn và dễ thực hiện. Sử dụng khăn sạch nhúng vào nước ấm hoặc nước thường (tuyệt đối không dùng nước đá), vắt ráo và đắp lên các vùng có mạch máu lớn đi qua như trán, hai bên nách và bẹn. Thỉnh thoảng, hãy lật người bệnh nằm nghiêng để lau sạch vùng lưng. Tránh đắp khăn trực tiếp lên ngực hoặc sau lưng vì dễ gây cảm lạnh và ho.
Chăm sóc và theo dõi: Cứ sau 10 – 15 phút, cần đo lại nhiệt độ cho người bệnh. Hãy để người bệnh mặc quần áo mỏng, thoáng mát, tuyệt đối không đắp chăn dày hay mặc nhiều lớp áo vì sẽ gây giữ nhiệt, khiến thân nhiệt tăng cao hơn. Đồng thời, cần bổ sung nhiều nước, nước trái cây (nước cam, chanh) và cho người bệnh ăn các món lỏng, dễ tiêu như cháo, súp.
|
Lưu ý quan trọng khi sử dụng thuốc hạ sốt Để hạ sốt nhanh, có thể sử dụng Paracetamol 0,5g dưới dạng viên uống, viên sủi hoặc viên đặt hậu môn. Đối với viên sủi, cần hòa tan hoàn toàn trong nước đun sôi để nguội trước khi uống. Vì viên sủi thường chứa hàm lượng muối natri cao, những người có tiền sử tăng huyết áp hoặc bệnh thận cần cực kỳ thận trọng và dùng theo chỉ định của bác sĩ. Liều lượng Paracetamol an toàn cho người lớn là 0,5g/lần, từ 2 – 4 lần/ngày. Sau khi uống thuốc, cơ thể sẽ toát nhiều mồ hôi để thải nhiệt, hãy dùng khăn ấm lau khô người trong phòng kín gió để người bệnh thoải mái hơn. Không tự ý lạm dụng thuốc quá liều vì dễ gây độc cho gan và thận. |
Mọi biện pháp xử trí tại nhà chỉ mang tính tạm thời để phòng ngừa biến chứng cấp tính. Ngay sau khi hạ sốt, gia đình cần đưa người bệnh đến ngay các cơ sở y tế uy tín để tiến hành xét nghiệm, chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị tận gốc.
