Con người vốn có một mối quan hệ vô cùng phức tạp với rượu bia. Một mặt, một vài ly rượu có thể giúp chúng ta xua tan căng thẳng sau một ngày dài mệt mỏi và dễ dàng hòa nhập hơn trong các cuộc vui. Tuy nhiên, việc lạm dụng rượu bia lại là con đường ngắn nhất dẫn đến các hành vi thiếu kiểm soát, tai nạn nguy hiểm và nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.
Mới đây, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng, để hạn chế những tác động tiêu cực này, trước hết chúng ta cần hiểu rõ sức hấp dẫn thực sự của chất cồn đối với tâm lý con người. Một nghiên cứu thực tế về tác động của rượu đối với ham muốn tình dục ở nam giới đã mang lại những phát hiện vô cùng bất ngờ.
Sự thật về hiện tượng “kính bia” (Beer Goggles)
Nhiều người tin vào hiện tượng “kính bia” — tức là sau khi uống rượu, bạn sẽ thấy những người xung quanh trở nên quyến rũ và hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy đây chỉ là một sự ngộ nhận. Việc say xỉn không hề khiến người khác trông đẹp hơn trong mắt bạn. Thay vào đó, nó tiếp thêm sự dũng cảm, khiến bạn chủ động và khao khát tiếp cận những đối tượng mà bạn vốn đã thấy thu hút từ trước.
Tiến sĩ Michael Sayette, Giáo sư Tâm lý học tại Đại học Pittsburgh, chia sẻ: “Dù những phát hiện này có vẻ thú vị, nhưng mục tiêu cốt lõi của chúng tôi là hiểu rõ hơn lý do tại sao một số người lại đặc biệt nhạy cảm với chất xúc tác xã hội đầy lôi cuốn của rượu bia.”
Rượu bia làm tăng sự tự tin hay chỉ là ảo giác?
Trong một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Nghiên cứu về Rượu và Ma túy, các nam sinh đại học đã tham gia đánh giá mức độ hấp dẫn của các đối tượng qua hình ảnh trong hai trạng thái: khi hoàn toàn tỉnh táo và sau khi uống rượu vodka.
Kết quả cho thấy, những người uống rượu (đạt nồng độ cồn trung bình trong hơi thở là 0,07) không hề đánh giá các bức ảnh cao điểm hơn so với khi họ tỉnh táo. Tuy nhiên, khi biết mình có cơ hội gặp mặt trực tiếp những người trong ảnh, những người đã uống rượu có xu hướng chọn gặp những người họ đánh giá là hấp dẫn nhất cao gấp 1,71 lần so với khi tỉnh táo.
Theo Tiến sĩ Molly Bowdring từ Đại học Stanford, sự tự tin tăng vọt sau khi uống rượu có thể do nhiều yếu tố tâm lý:
- Tăng tính hướng ngoại: Người uống rượu thường dự đoán trước rằng họ sẽ cởi mở và thể hiện tốt hơn trong các cuộc giao tiếp.
- Giảm nỗi sợ bị từ chối: Rượu làm lu mờ những suy nghĩ tiêu cực hay nỗi lo âu về việc tương tác thất bại.
Mặt tối của sự dũng cảm từ men say: Rủi ro lạm dụng rượu
Tăng sự tự tin không có gì là xấu. Nhưng khi một người bắt đầu lệ thuộc vào bia rượu để tìm kiếm sự dũng cảm — đặc biệt là trong các mối quan hệ tình cảm — đó chính là dấu hiệu cảnh báo của tình trạng lạm dụng rượu bia.
Lạm dụng rượu là một vấn đề y tế cực kỳ nghiêm trọng. Một nghiên cứu của Úc tại Hội nghị Y học Cấp cứu Châu Âu cho thấy, những bệnh nhân từng nhập viện vì các sự cố liên quan đến rượu có tỷ lệ tái nhập viện cao hơn 44% trong vòng 10 năm và nguy cơ tử vong trong 20 năm tiếp theo tăng tới 138% so với những người nhập viện vì lý do khác.
Hơn thế nữa, các số liệu thống kê tại Mỹ cho thấy số ca tử vong liên quan đến rượu đã tăng phi mã từ năm 2007 đến 2020. Chỉ riêng năm 2021, con số này đã chạm mốc 108.791 ca tử vong — vượt qua tổng số ca tử vong do quá liều các chất gây nghiện mạnh như opioid, methamphetamine và cocaine cộng lại.
Tìm lại sự tự tin đích thực không cần chất kích thích
Đối với gần 30 triệu người Mỹ đang phải đối mặt với hội chứng rối loạn sử dụng rượu, sự thiếu tự tin sâu sắc thường là căn nguyên của vấn đề. Rượu bia trở thành chiếc phao cứu sinh giả tạo giúp họ trốn tránh thực tại.
Để giải quyết vấn đề này, các phương pháp như liệu pháp nhóm, chương trình 12 bước hay kỹ thuật phỏng vấn tạo động lực đều hướng tới mục tiêu cốt lõi: giúp người bệnh xây dựng lại lòng tự trọng và sự tự tin tự thân mà không cần đến chất kích thích.
Hiểu rõ cơ chế tâm lý đằng sau thói quen uống rượu sẽ giúp chúng ta tìm ra những cách lành mạnh hơn để kết nối xã hội, cải thiện tâm trạng và xây dựng sự thân mật mà không cần đến sự hỗ trợ đầy rủi ro của rượu bia.


