Đối diện với căn bệnh tâm thần của con cái chưa bao giờ là điều dễ dàng, đặc biệt khi họ đã bước vào độ tuổi trưởng thành. Hành trình ấy đòi hỏi sự kiên trì, thấu hiểu và cả những hy sinh thầm lặng của các bậc làm cha, làm mẹ.
Hành trình gian nan của những người cha, người mẹ
Ông George Kaufmann, một người về hưu 81 tuổi tại California, đã trải qua gần 30 năm đồng hành cùng căn bệnh tâm thần của con trai mình là Patrick (48 tuổi). Patrick có đợt rối loạn tâm thần đầu tiên vào năm 19 tuổi, sau chuỗi ngày dài đối mặt với trầm cảm, ý định tự tử và lạm dụng chất gây nghiện.
Giống như nhiều bệnh nhân tâm thần nặng khác, Patrick mắc hội chứng thiếu nhận thức về tình trạng của bản thân (Anosognosia). Ông Kaufmann chia sẻ: “Bất chấp những hành vi nguy hiểm, con tôi không hề nhận ra mình có vấn đề”. Phương án duy nhất lúc bấy giờ là xin lệnh tòa án ép buộc điều trị. Trải nghiệm đầu tiên của Patrick với hệ thống y tế là bị còng tay đưa đi – một ký ức đau lòng khởi đầu cho chuỗi ngày 8 – 10 năm nhập viện không tự nguyện liên tục.
Gánh nặng mệt mỏi đè nặng lên vai người chăm sóc
Nghiên cứu khoa học cho thấy, việc chăm sóc người thân mắc bệnh tâm thần gây ra tổn thất to lớn về cả thể chất lẫn tinh thần. Một khảo sát tại Lebanon trên 600 người chăm sóc cho thấy họ có mức độ căng thẳng, lo lắng, trầm cảm và mất ngủ cao hơn hẳn so với những người chăm sóc bệnh nhân mắc các bệnh mãn tính khác.
Bà Barbara S. (đến từ New York), người đang chăm sóc cô con gái 36 tuổi mắc chứng rối loạn lưỡng cực, chia sẻ: “Thay vì tận hưởng tuổi già an nhàn, tôi lại phải lo toan từng ly từng tý cho con gái như một đứa trẻ, từ lịch khám, kế hoạch an toàn đến tìm việc làm. Thật sự rất mệt mỏi”.
Bạn không hề cô đơn trên hành trình này
Bác sĩ Ken Duckworth, Giám đốc Y tế của Liên minh Quốc gia về Bệnh Tâm thần (NAMI), khẳng định nỗi sợ hãi và cảm giác cô độc là điều phổ biến nhất ở các bậc cha mẹ. Để giúp đỡ họ, ông đã viết cuốn sách “Bạn không đơn độc” (You Are Not Alone) – cẩm nang tổng hợp lời khuyên từ các chuyên gia và câu chuyện thực tế từ 130 gia đình.
Bên cạnh đó, chương trình “Gia đình với Gia đình” (Family-to-Family) kéo dài 8 tuần của NAMI là nơi tuyệt vời để các bậc phụ huynh chia sẻ kinh nghiệm, học cách giao tiếp hiệu quả và tìm kiếm sự nâng đỡ về mặt tinh thần từ những người đồng cảnh ngộ.
Không có một công thức chung cho sự phục hồi
Mỗi bệnh nhân là một cá thể duy nhất, vì vậy không có phương pháp điều trị nào phù hợp cho tất cả. Đối với những người mắc chứng thiếu nhận biết bệnh tật, cha mẹ cần linh hoạt tìm cách để con chấp nhận điều trị.
- Sử dụng phần thưởng khích lệ: Bà Barbara đã thuyết phục con gái duy trì uống thuốc bằng lời hứa về một chuyến du lịch Châu Âu.
- Thiết lập ranh giới rõ ràng: Một bà mẹ khác coi việc uống thuốc đều đặn là điều kiện tiên quyết để con trai được tiếp tục sống chung nhà.
Học cách buông tay để con tự bước đi
Một trong những bài học khó khăn nhất mà cha mẹ phải học là tạo không gian cho con tự quyết định. Ông Kaufmann thừa nhận việc quá chú trọng vào việc ép buộc điều trị từng khiến Patrick xa lánh gia đình. Chỉ khi cha mẹ lùi lại, để con tự đối mặt với khó khăn và chịu trách nhiệm cho cuộc sống của mình, Patrick mới dần cởi mở hơn với việc chữa trị.
Sau nhiều nỗ lực, Patrick đã trở thành một chuyên gia tư vấn việc làm cho những người trẻ gặp rối loạn tâm thần giai đoạn đầu, kết hôn và tự lập cuộc sống.
Người giữ lửa hy vọng
Sự phục hồi không phải là một đường thẳng mà là một hành trình dài hạn với những khúc quanh tái phát. “Điều khó khăn nhất chúng tôi phải chấp nhận là không thể kiểm soát kết quả cuộc sống của con. Căn bệnh này nằm ngoài tầm kiểm soát của cha mẹ”, ông Kaufmann trải lòng.
Dù không thể thay đổi căn bệnh, cha mẹ vẫn luôn có thể trao đi tình yêu thương vô điều kiện, trở thành điểm tựa vững chắc, người giữ ánh sáng và nuôi dưỡng hy vọng cho con trên mọi nẻo đường.
