Hình ảnh lâm sàng hiếm gặp: Nhồi máu não diện rộng do phình bóc tách và tắc hoàn toàn động mạch cảnh trong sau chấn thương sọ não
Chấn thương sọ não (CTSN) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn cầu, để lại gánh nặng lớn cho gia đình và xã hội. Tại Việt Nam, tai nạn giao thông diễn ra phức tạp với tỷ lệ chấn thương sọ não rất cao. Bên cạnh các tổn thương trực tiếp như xuất huyết hay giập não, phình bóc tách động mạch cảnh sau chấn thương là một biến chứng nguy hiểm, âm thầm nhưng có thể dẫn đến nhồi máu não diện rộng đe dọa trực tiếp đến tính mạng bệnh nhân.
Biến chứng phình bóc tách động mạch cảnh sau chấn thương sọ não
Theo các nghiên cứu y khoa, phình bóc tách động mạch sau chấn thương sọ não là bệnh lý mạch máu hiếm gặp. Nguyên nhân chủ yếu bắt nguồn từ các chấn thương cơ học vùng đầu và cổ gây xoắn vặn, kéo giãn quá mức hệ thống động mạch. Tác động này làm rách lớp nội mạc mạch máu, dẫn đến tụ máu thành mạch hoặc phình mạch, từ đó hình thành các huyết khối gây tắc nghẽn dòng máu nuôi não và dẫn tới nhồi máu não cấp tính.
Tổn thương này thường xuất hiện sau tai nạn giao thông đường bộ. Ngoài ra, tai nạn thể thao (như nhảy cầu, đấm bốc), các tư thế xoay cổ đột ngột hoặc kéo dài, thậm chí là tai biến trong các thủ thuật y tế như đặt nội khí quản khi gây mê cũng có thể là nguyên nhân kích hoạt tình trạng này.
Ca lâm sàng thực tế tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
Vừa qua, Khoa Chẩn đoán Hình ảnh – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tiếp nhận, chụp cắt lớp vi tính và chẩn đoán chính xác một trường hợp bệnh nhân bị nhồi máu não cực kỳ nguy kịch do biến chứng này.
Bệnh nhân nam Trần Hữu B. (35 tuổi) nhập viện trong tình trạng đa chấn thương nghiêm trọng, hôn mê sâu (thang điểm Glasgow dưới 8 điểm) sau tai nạn xe máy. Qua thăm khám lâm sàng và thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, các bác sĩ ghi nhận:
- X-quang xương khớp: Gãy xương cánh tay phải.
- Cắt lớp vi tính (CLVT) ngực: Dập phổi phải diện rộng, tràn khí và tràn dịch màng phổi phải (đã được đặt dẫn lưu cấp cứu), tràn khí dưới da thành ngực, kèm gãy nhiều xương sườn bên phải (sườn 2, 4, 5, 3, 6, 7).
- CLVT cột sống cổ: Gãy gai sau đốt sống C6.
- CLVT sọ não và mạch máu não: Phát hiện vùng nhồi máu não diện rộng ở bán cầu não bên phải gây phù não cực kỳ nghiêm trọng, đè đẩy đường giữa lệch sang trái khoảng 10mm, cấu trúc xương sọ không ghi nhận tổn thương nứt vỡ.
Hình 1
Đặc biệt, kết quả dựng hình mạch máu não 3D (CTA) đã chỉ ra nguyên nhân cốt lõi: tắc hoàn toàn đoạn cuối của động mạch cảnh trong bên phải. Ngay trước vị trí tắc nghẽn, hình ảnh bóc tách và phình động mạch hiện rõ nét.
Hình 2
Tiên lượng và cảnh báo từ chuyên gia
Do tổn thương quá nặng và diện tích nhồi máu não lớn, tình trạng phù não của bệnh nhân diễn tiến xấu rất nhanh. Các bác sĩ đã nhanh chóng hội chẩn và chỉ định phẫu thuật mở sọ giải áp khẩn cấp nhằm cứu vãn sự sống cho bệnh nhân. Mặc dù vậy, tiên lượng hồi phục của ca bệnh vẫn rất dè dặt.
Qua trường hợp này, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức chấp hành luật lệ giao thông, trang bị đầy đủ bảo hộ khi tham gia giao thông hoặc chơi thể thao cường độ cao. Khi có chấn thương vùng đầu cổ, việc tầm soát sớm bằng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại là vô cùng quan trọng để phát hiện sớm các tổn thương mạch máu tiềm ẩn, tránh những biến chứng đột quỵ đáng tiếc.
BS. Phạm Minh Chi
Khoa Chẩn đoán Hình ảnh – Bệnh viện TƯQĐ 108
